Beul

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Gravure van Jan Luyken, de executie van martelaren David van der Leyen (schoenmaker) en Levina Ghyselins (weduwe) wegens Anabaptisme in Gent op 14 februari 1554. Ze werden gemarteld, gewurgd en daarna in brand gestoken. David vertoonde nog levenstekenen en werd driemaal met een vork in zijn darmen gestoken. Uiteindelijk moest de beul met een ketting Davids nek breken om een einde aan de wreedheden te maken.
Het 12de-eeuwse beulshuis van Cardona, om begrijpelijke redenen buiten de stadsmuren gelegen

Een beul of scherprechter is traditioneel de uitvoerder van van overheidswege opgelegde lijfstraffen en aangesteld om terdoodveroordeelden te executeren.

De voornaamste taak van de beul was de tenuitvoerlegging van lijf- en doodstraffen. Daarbij kon een beul ook behulpzaam zijn bij martelingen. Verder vulden beulen, omdat executies alleen meestal niet frequent genoeg voor een adequaat inkomen, hun inkomen op allerlei manieren aan, en reisden ze van plaats naar plaats.

Omdat tot in de 19e eeuw straffen meestal in het openbaar werden voltrokken, waren terechtstellingen en uitvoeringen van andere lijfstraffen een waar volksvermaak. Boeren, burgers en buitenlui gingen met de hele familie kijken en maakten er een "gezellig uitje" van. Meestal werden de openbare uitvoeringen van straffen uitgesteld tot er een groot evenement was zoals een jaarmarkt. Dan waren er soms meerdere uitvoeringen van vonnissen op een dag te zien. De echte terechtstellingen waren dan het hoogtepunt van de dag. Op het openbare plein waar zich deze terechtstellingen afspeelden, waren vaak ook eetkramen, marskramers en jongleurs, en liep er ander kermisvolk om het publiek te vermaken tussen de verschillende executies en lijfstraffen door.

Er waren vroeger speciale stadsbeulen die woonden in de (grotere) stad waar ze hun werk deden, maar meestal trok een beul van plaats tot plaats om openbare terechtstellingen te verzorgen. De beul was vaak anoniem, maar werd betaald door de stad en kreeg vaak een woning toegewezen. Om de anonimiteit te waarborgen droeg hij vaak een kap, waardoor stereotiepe beulen in films, stripverhalen e.d. eveneens kappen dragen. Beulen werden vaak veracht en gemeden door de bevolking. In Japan was het beroep van beul een zogenaamd Burakumin-beroep, waardoor men automatisch tot de laagste sociale klasse behoorde. In het Ottomaanse Rijk werden beulen op aparte begraafplaatsen begraven met simpele ongemarkeerde zerken, omdat zij als 'verdoemd' golden. Ook konden alleen zigeuners beul worden.

Tot aan de Franse Revolutie, toen er meer 'humane' doodstrafvoltrekkingen zoals met de guillotine in gebruik kwamen, mat men de deskundigheid van de beul af aan de lengte van de tijdsduur die de veroordeelde nodig had om te sterven. De beste beulen wisten de doodstrijd het langste te rekken en vroegen vaak een fiks bedrag om te komen 'optreden'. Sommige mensen betaalden hun beul een extra fooi zodat deze geen professionele fout beging. Het afhakken van een hoofd in één slag is immers geen sinecure. Ook het ophangen van een persoon is niet zo eenvoudig. Ook was het ook voor de familie van de veroordeelde soms mogelijk om de beul om te kopen zodat hij de veroordeelde snel zou doden.

Als gevolg van het uitoefenen van het beroep wist een beul veel af van het menselijk lichaam. Op die manier kon de beul, tussen beroepsmatige optredens door, nog wat bijverdienen als behandelaar van botbreuken en zelfs als chirurgijn om wonden te hechten. Een andere bron van bijverdiensten was de verkoop van lichaamsdelen (tanden e.d.) van geëxecuteerde veroordeelden als talismannen aan het bijgelovige volk. Dit was ook vaak nodig omdat executies niet erg vaak voorkwamen. Om deze reden reisden beulen ook vaak rond.

Met het afschaffen van de lijfstraffen en de doodstraf in de meeste Westerse landen is het beroep van beul daar uitgestorven. Alleen in overdrachtelijke zin wordt het woord beul nog gebruikt, bijvoorbeeld dierenbeul of in het werkwoord afbeulen, voor iemand die anderen bruut behandelt of mishandelt. In landen die de doodstraf en/of lijfstraffen nog wel kennen bestaat het beroep soms nog wel. Saoedi-Arabië kent nog beroepsbeulen, waarvan Muhammad Saad al-Beshi de meest bekende is. Meestal worden de executies echter uitgevoerd door overheidsbeambten die niet specifiek als beul zijn aangenomen.

De meest actieve beul in de geschiedenis was Generaal-Majoor der KGB Vasili Blochin die eigenhandig ongeveer 50 000 mensen doodschoot. In Katyn schoot hij in 1939 250 Poolse krijgsgevangenen per dag dood.

Icoontje WikiWoordenboek Zoek beul op in het WikiWoordenboek.