Categorieën van manuscripten van het Nieuwe Testament

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een manier om de handschriften van het Nieuwe Testament onder te verdelen, is een indeling in vijf categorieën. Deze is in 1981 voorgesteld door Kurt en Barbara Aland van het Institut für neutestamentliche Textforschung van de Westfälische Wilhelms Universiteit in Münster. Zij deden het voorstel in hun boek Der Text des Neuen Testaments.[1]

De aanleiding voor deze indeling in categorieën was het inzicht dat in de beoordeling van tekstverschillen het gewicht van een handschrift niet (uitsluitend) door de ouderdom ervan bepaald zou moeten worden, maar door de kwaliteit van de tekst in het betreffende handschrift. Het onderscheid in kwaliteit wordt bepaald door de aard van de tekstverschillen ten opzichte van andere handschriften. Daarbij geldt als vuistregel: hoe meer oude of oorspronkelijke lezingen een handschrift heeft, hoe hoger de kwaliteit ervan.

Andere tekstcritici hebben kritiek geleverd op de door de Alands voorgestelde categorisering en deze is dan ook niet algemeen aanvaard. Zo is geopperd dat de categorisering te veel gebaseerd is op het onderscheid tussen de Alexandrijnse tekst en de Byzantijnse tekst, terwijl andere teksttypes, met name de Westerse tekst, onvoldoende op waarde geschat zijn. Het uitgangspunt dat de tekstkwaliteit zwaarder weegt dan (uitsluitend) de ouderdom van een handschrift wordt echter breed gedeeld en er is nog geen voorstel gedaan dat op meer instemming kan rekenen.

Vanaf Papyrus 89 en Unciaal 0275 zijn de Papyri en Uncialen nog niet in categorieën geplaatst.

Categorieën[bewerken]

De vijf categorieën kunnen als volgt omschreven worden.

Categorie I[bewerken]

In deze categorie zijn de oudste en beste handschriften opgenomen, die de basis vormen voor de standaardtekst van het Nieuwe Testament, het Novum Testamentum Graece, ook wel bekend als de Nestle-Aland-editie. Deze categorie omvat vrijwel alle handschriften tot aan het begin van de vierde eeuw, ongeacht de tekst die zij vertegenwoordigen.[2] Ook handschriften van iets later datum met vrijwel uitsluitend tekstlezingen die tot het Alexandrijnse teksttype behoren, worden tot deze categorie gerekend. Vandaar dat ook enkele latere papyri, teksten in unciaal schrift (hoofdletters) en zelfs een aantal teksten in minuskelschrift (kleine letter) tot deze categorie gerekend worden.[3]

Tot deze categorie worden onder meer de beroemde Codex Sinaïticus en Codex Vaticanus gerekend.

Categorie II[bewerken]

De handschriften uit deze categorie komen grotendeels overeen met die uit categorie I, maar zij vertonen sporen van vreemde invloeden. Evenals de handschriften in categorie I zijn zij van groot belang bij het vaststellen van de oorspronkelijke tekst.

Categorie III[bewerken]

Deze categorie bevat handschriften met een eigen karakter, die vooral een belangrijke rol hebben gespeeld in de geschiedenis van de tekstoverlevering van het Nieuwe Testament, maar die van iets minder groot belang zijn in het vaststellen van de oorspronkelijke tekst. Deze categorie omvat onder meer de tekstfamilies f1, f13.

Categorie IV[bewerken]

Hiertoe behoren de handschriften uit de Westelijke traditie van de tekstoverlevering van het Nieuwe Testament, waarvan Codex Bezae de belangrijkste vertegenwoordiger is.

Categorie V[bewerken]

Deze categorie omvat de handschriften die (geheel of grotendeels) behoren tot het Byzantijnse teksttype. Deze handschriften komen uit de middeleeuwen en de tekst die zij vertegenwoordigen is dan ook relatief laat. Omdat evenwel de meeste handschriften van het Nieuwe Testament tot het Byzantijnse teksttype behoren, is deze categorie de grootste van de vijf. Voor het bepalen van de oorspronkelijke tekst zijn zij echter van minder groot belang. Van de minuskels zijn verreweg de meeste in deze categorie ingedeeld.

Overzicht van handschriften per categorie[bewerken]

In de onderstaande tabel worden de handschriften van het Nieuwe Testament opgenomen door vermelding van de standaardafkorting voor het manuscript. In de linkerkolom staan jaartallen. De in de kolommen I-V opgenomen manuscripten zijn rond het in de linkerkolom vermelde jaar geschreven. De Romeinse cijfers I-V verwijzen naar de bovengenoemde categorieën van Handschriften.

De lijst volgt Aland & Aland (zie bibliografie), p. 167-171.


Categorie I Categorie II Categorie III Categorie IV Categorie V
01500 P52, P90, P104
02000 P32, P46, P64/67, P66, P77, 0189
02500 P1, P4, P5, P9, P12, P15, P20, P22, P23, P27, P28, P29, P30, P39, P40, P45, P47, P49, P53, P65, P70, P75, P80, P87, 0220 0212 P48, P69
03000 P13, P16, P18, P37, P72, P78, 0162, P115 P38, 0171
03500 P10, P24, P35, 01, 03 P6, P8, P17, P62, P71, P81, P86, 0185 P88, 058?, 0169, 0188, 0206, 0207, 0221, 0228, 0231, 0242
04000 057 P19, P51, P57, P82, P85, 0181, 0270 P21, P50, 059, 0160, 0176, 0214, 0219
04500 02 (behalve evv), 0254 P14, 04, 016, 029, 048, 077, 0172, 0173, 0175, 0201, 0240, 0244, 0274 02 (evv), 032, 062, 068, 069, 0163, 0165?, 0166, 0182, 0216, 0217, 0218, 0226, 0227, 0236, 0252, 0261 05 026, 061
05000 P56, 071, 076, 088, 0232, 0247 P54, P63, 072, 0170, 0186, 0213
05500 P33+58, 06, 08, 073, 081, 085, 087, 089, 091, 093 (behalve Hand.) , 094, 0184, 0223, 0225, 0245 P2, P36, P76, P83, P84, 06, 015, 035, 040, 060, 066, 067, 070, 078, 079, 082, 086, 0143, 0147, 0159, 0187, 0198, 0208, 0222, 0237, 0241, 0251, 0260, 0266 022, 023, 024, 027, 042, 043, 064, 065, 093 (Hand.), 0246, 0253, 0265?
06000 P26 P43, P44, P55, 083 P3, 0164, 0199
06500 P74, 098 P11, P31, P34, P79, 0102, 0108, 0111, 0204 P59, P68, 096, 097, 099, 0106, 0107, 0109, 0145, 0167, 0183, 0200, 0209, 0210, 0239, 0259, 0262 0103, 0104, 0211
07000 P42, P61, P60
07500 019, 0101, 0114, 0156, 0205, 0234 P41, 095, 0126, 0127, 0146, 0148, 0161, 0229, 0233, 0238, 0250, 0256 07, 047, 054?, 0116, 0134
08000 044 (kath) 044 (buiten kath)
08500 33 (buiten de evv) 010, 038, 0155, 0271, 33 (evv), 892, 2464 012, 025 (behalve Hand., Opb), 037, 050, 0122, 0128, 0130, 0131, 0132, 0150, 0269, 565 09, 011, 013, 014, 017, 018, 020, 021, 025 (Hand., Opb), 030, 031, 034, 039, 041, 045, 049, 053?, 063, 0120, 0133, 0135, 0136?, 0151, 0197, 0248, 0255, 0257, 0272, 0273?, 461
09000 1841 0115, 1424 1424, 1841
09500 1739 0177, 0243?, 1739, 1891, 2329 051, 075, 0105, 0121a, 0121b, 0140, 0141, 0249, 307, 1582, 1836, 1845, 1874, 1875, 1912, 2110, 2193, 2351 028, 033, 036, 046, 052, 056, 0142, 1874, 1891
10500 1175, 1243, 2344 81, 323, 945, 1006, 1854, 1962, 2298 28, 104, 181, 323, 398, 424, 431, 436, 451, 459, 623, 700, 788, 1243, 1448, 1505, 1838, 1846, 1908, 2138, 2147, 2298, 2344, 2596? 103, 104, 181, 398, 431, 451, 459, 945, 1006, 1448, 1505, 1846, 1854, 2138, 2147, 2298
11000 256, 1735 1735, 1910 256
11500 1241 36, 610, 1611, 2050, 2127 1, 36, 88, 94?, 157, 326, 330, 346, 378, 543, 826, 828, 917, 983, 1071, 1241, 1319, 1359, 1542b, 1611, 1718, 1942, 2030, 2412, 2541, 2744 1, 180, 189, 330, 378, 610, 911, 917, 1010, 1241, 1319, 1359, 1542b?, 2127, 2541
12000 1573 1573
12500 2053, 2062 442, 579, 1292, 1852 6, 13, 94, 180, 206, 218, 263, 365, 441, 614, 720, 915, 1398, 1563, 1641, 1852, 2374, 2492, 2516, 2542, 2718? 6, 94?, 180, 206, 218, 263, 365, 597, 720, 1251?, 1292, 1398, 1642, 1852, 2374, 2400, 2492?, 2516
13000 1342
13500 2427 1067, 1409, 1506, 1881 5, 209, 254, 429, 453, 621, 629, 630, 1523, 1534, 1678?, 1842, 1877, 2005, 2197, 2200, 2377 5?, 189, 209, 254, 429, 1067, 1409, 1506, 1523, 1524, 1877, 2200
14000 2495
14500 322 69, 205, 322, 467, 642, 1751, 1844, 1959, 2523, 2652 69, 181, 205, 429, 467, 642, 886, 2523, 2623, 2652?
15000 61, 522, 918, 1704, 1884 61, 522, 918, 1704
15500 849, 2544 (Pls) 2544 (behalve Pls)

Zie ook[bewerken]

Lijsten
Artikelen

Referenties[bewerken]

  1. Aland, 116 e.v.
  2. Aland, 346.
  3. Aland, 140vv. Minuskel 33 bijvoorbeeld behoort in de evangeliën tot categorie II, maar daarbuiten tot categorie I (Aland, 141).

Literatuur[bewerken]

  • Kurt und Barbara Aland, Der Text des Neuen Testaments. Einführung in die wissenschaftlichen Ausgaben sowie in Theorie und Praxis der modernen Textkritik. Deutsche Bibelgesellschaft, Stuttgart, 2., ergänzte und erweiterte Auflage 1989, ISBN 3-438-06011-6

Externe links[bewerken]