Cyclamen coum

Cyclamen coum
Cyclamen coum
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten) Stam: Embryophyta (Landplanten) Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten) Clade: Bedektzadigen Clade: 'nieuwe' Tweezaadlobbigen Clade: Asteriden Orde: Ericales Familie: Primulaceae Geslacht: Cyclamen
soort
Cyclamen coum Mill. (1768)
Portaal    Biologie

Cyclamen coum, de rondbladige cyclaam of van Coa (Oost-Cilicië), waar deze soort veelvuldig voorkomt – niet van het eiland Kos, waar hij niet inheems is –, wordt gevonden van Bulgarije tot het noorden van Israël, zowel in kust- als bergstreken.

Beschrijving

Cyclamen coum is een zeer variabele soort.

De bladeren zijn ronde of niervormig met of zonder witte tekening. Zij komen in de herfst uit en blijven tot het einde van de lente.

De bloemen, die meer gedrongen zijn dan die van andere soorten, bloeien – als het weer wat meezit – van eind december tot midden april.

De kleur van de bloemen varieert van wit tot magenta met een paarsachtige vlek aan de basis; f. albissimum, met glanzende egaal groene bladeren, heeft puur witte bloemen (zonder vlek aan de basis).

Bepaalde planten – ‘scented’ genoemd – hebben geurende bloemen.

In de bergachtige streken in het noordoosten (Turkije, Georgië en de Kaukasus) vinden we de ondersoort caucasicum (K. Koch) O. Schwarz met hartvormige bladeren en grotere bloemen.

• 

  Bloem van Cyclamen coum

• 

  Cyclamen coum 'Album'

• 

  Cyclamen coum
  subsp. caucasicum

Opmerkingen

Het taxon Cyclamen ×atkinsii T. Moore ex Lem., oorspronkelijk beschouwd als een hybride tussen Cyclamen coum en Cyclamen persicum - onwaarschijnlijk omdat die twee soorten niet hetzelfde aantal chromosomen hebben -, wordt thans beschouwd als een variante van Cyclamen coum.

De geïsoleerde exemplaren uit de Krim werden Cyclamen kuznetzovii Kotov & Czernova benoemd. Thans beschouwen de meeste botanici deze benaming als zonder taxonomische waarde en dus als synoniem van Cyclamen coum .

Verwante soorten

Een cyclaam uit Georgië

De tussenvorm die men in Abchazië (West-Georgië) aantreft wordt thans als een aparte soort beschouwd: Cyclamen abchasicum (Medw. ex Kusn.) Kolak. (synoniem: Cyclamen coum var. abchasicum Medw. ex Kusn.).

Een sierlijke cyclaam

Cyclamen elegans Boiss. & Buhse, vaak beschouwd als een ondersoort van Cyclamen coum, komt meer in het oosten voor, in de bergen van Noord-Iran. Cyclamen elegans onderscheidt zich van Cyclamen coum subsp. caucasicum door meer getande of gelobde bladeren en slankere bloemen. ‘Silver leaf’ is een cultivar ervan met zilverkleurige bladeren.

Een cyclaam met propellers

Cyclamen alpinum hort. Dammann ex Sprenger (synoniem: Cyclamen trochopteranthum O.Schwarz) is een soort die groeit in het zuidoosten van Anatolië.

Deze cyclaam, die gelijkenis vertoont met Cyclamen coum, wordt gekenmerkt door eerder horizontale bloemblaadjes, waardoor de bloem op een schroef lijkt.

De bloemen die een honingachtige geur verspreiden, variëren van lichtroze tot donkerroze met een donkere vlek aan de basis; f. leucanthum heeft witte bloembladen met een karmijnrode vlek aan de basis.

Een dwergcyclaam

Cyclamen parviflorum Pobed. is afkomstig op de smeltwatergrens van het hooggebergte van Noord-Turkije.

Dit kleine broertje van Cyclamen coum heeft kleine (< 2,5 cm) donkergroene bladeren zonder motief en kleine bloemen (< 1 cm).

Var. subalpinum Grey-Wilson, die groeit in donkere bossen op geringere hoogte, heeft grotere bladeren (tot 6,5 cm) en bloemen (tot 1,5 cm).

• 

  Cyclamen abchasicum

• 

  Cyclamen elegans

• 

  Cyclamen alpinum

• 

  Cyclamen parviflorum

Kweek

Cyclamen coum en zijn cultivars brengen al kleur in de tuin voor de eerste sneeuwklokjes, lenteklokjes, winterakonieten krokussen uitkomen.

Cultivars

Tapijt van Cyclamen coum 'Blush'

Verscheidene cultivars van Cyclamen coum werden geselecteerd voor hun bladeren, bloemen of beiden. Enkele favorieten:

• ‘Golan Heights’ is een uitstekende selectie van f. albissimum.
• ‘Blush’ heeft zilverkleurige bladeren met een fijne groene rand en lichtroze bloemen.
• ‘Maurice Dryden’ is een selectie van de voorgaande met witte bloemen.
• ‘Tilebarn Elizabeth’, eveneens met zilverkleurige bladeren, heeft tweekleurige bloemen.
• ‘Tilebarn Graham’ heeft mooi roze, gebogen bloemblaadjes.

Hybriden

Cyclamen ×drydenii, een kruising tussen Cyclamen coum en Cyclamen alpinum, heeft tussenliggende eigenschappen, dat wil zeggen ronde bladeren en horizontale, propellervormige kroonbladen.

Winterhardheid

• Cyclamen coum subsp. coum et caucasicum, net als de meeste van hun selecties, zijn winterhard en verspreiden zich overvloedig. Zware vrieskoude kan de bladeren, die in de herfst verschijnen, wel beschadigen.
• Cyclamen alpinum is matig winterhard en moet op een beschutte plaats of in koude kas worden geplant. Hij bloeit tijdens dezelfde periode als Cyclamen coum.
• Cyclamen elegans is minder winterhard dan Cyclamen coum en moet dus op een meer beschutte plek geplant worden. Hij plant zich ook trager voort.
• Cyclamen parviflorum, hoewel zeer winterhard, is niet gemakkelijk om te kweken. Hij verdraagt immers niet goed natte winters en droge, warme zomers. Hij heeft namelijk vocht nodig in de groeifase en moet droger – niet te droog – staan in de rustfase.

Referenties

Mediabestanden

Zie de categorie Cyclamen coum van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.