Rietorchis
| Rietorchis | |||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Rietorchis closeup |
|||||||||||||||||||||||
| Taxonomische indeling | |||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||
| ondersoort | |||||||||||||||||||||||
| Dactylorhiza majalis subsp. praetermissa (Druce) D.M.Moore & Soó (1978) |
|||||||||||||||||||||||
.jpg) |
|||||||||||||||||||||||
| Rietorchis | |||||||||||||||||||||||
 Afbeeldingen Rietorchis
|
|||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||
De rietorchis (Dactylorhiza majalis subsp. praetermissa, synoniem: Dactylorhiza praetermissa) is een Europese orchidee van het geslacht Dactylorhiza (handekenskruiden). Het is een ondersoort van Dactylorhiza majalis, die vooral voorkomt in vochtige biotopen.
Inhoud |
[bewerken] Etymologie en naamgeving
- Synoniem: Dactylorhiza praetermissa (Druce) Soó 1962, Orchis praetermissa Druce 1914
- Duits: Übersehene Fingerwurz
- Engels: Marsh orchid
- Frans: Dactylorhiza négligée
De botanische naam Dactylorhiza is ontleend aan het Oudgriekse 'dactylos' (vinger) en 'rhiza' (wortel), wat slaat op de vingervormige wortelknollen van dit geslacht.
De soortaanduiding majalis is ontleend aan het Latijnse 'maius' (mei), de bloeiperiode van de soort. De ondersoortaanduiding praetermissa is ontleend aan het Latijnse 'praetermissus' (achtergelaten), wijzend op het feit dat deze ondersoort pas laat werd onderscheiden.
[bewerken] Kenmerken
Het is een lage, overblijvende plant. De bloeiwijze is een aar van maximaal 15 cm. De bloemen zijn tweezijdig symmetrisch. De kleur ervan is rozerood tot paars. De lip bestaat uit drie middenlobben of is gaafrandig en heeft donkerrode stippen of streepjes. De zijslippen wijzen omhoog.
Het blad is lancetvormig. Het is doorgaans wat langer van vorm dan dat van brede orchis (Dactylorhiza majalis subsp. majalis). Het blad kan gevlekt zijn. Een aantal van deze vlekken zijn dan ringvormig. Maar er komen ook ongevlekte exemplaren voor. Deze variabiliteit heeft geleid tot een verdere onderverdeling.
De bloeitijd is van eind mei tot half juli.
[bewerken] Voortplanting en levenswijze
De rietorchis verspreidt zich via stoffijn zaad. Voor het overleven als plant is zij aangewezen op een symbiose met een bodemschimmel.
[bewerken] Habitat
De rietorchis groeit op niet te voedselrijke, natte grond met een basische invloed hetzij van het grondwater, hetzij van de bodem zelf. Hij komt voor in veel verschillende biotopen zoals weilanden, kleiputten, bosopslag, moerassen en pioniervegetaties.
[bewerken] Voorkomen
De rietorchis wordt pas sinds 1913 erkend en heeft een beperkt verspreidingsgebied. In Engeland, Jutland, Duitsland, de Benelux, Frankrijk en Noord-Italië komt hij voor. In Zwitserland zijn er echter geen meldingen van deze soort.
[bewerken] Taxonomie, verwante en gelijkende soorten
De precieze status van de soort Dactylorhiza majalis is onderwerp van discussie en Heukels' Flora van Nederland en de Flora van België, het Groothertogdom Luxemburg, Noord-Frankrijk en de aangrenzende gebieden zijn hierover niet met elkaar in overeenstemming. Voor de Flora van België, het Groothertogdom Luxemburg, Noord-Frankrijk en de aangrenzende gebieden is de rietorchis een soort, voor de Heukels een ondersoort van Dactylorhiza majalis. De Flora van België noemt twee ondersoorten: Dactylorhiza praetermissa subsp. praetermissa en Dactylorhiza praetermissa subsp. integrata. Het onderscheid tussen deze twee ondersoorten wordt gevormd door kroonslip die bij de eerste ondersoort een bredere meer ingesneden kroonslip heeft.
De Heukels noemt nog een aparte variëteit, de gevlekte rietorchis (Dactylorhiza majalis subsp. praetermissa var. juniales). Deze variëteit wordt gekenmerkt door ringvormige vlekken op de bladen. De variëteit Dactylorhiza majalis subsp. praetermissa var. praetermissa heeft daarentegen geen vlekken op de bladen. De ondersoort Dactylorhiza praetermissa subsp. praetermissa van de Flora van België, het Groothertogdom Luxemburg, Noord-Frankrijk en de aangrenzende gebieden en de variëteit Dactylorhiza majalis subsp. praetermissa var. praetermissa van de Heukels Flora komen dus niet met elkaar overeen.
[bewerken] Bedreiging en bescherming
De soort wordt bedreigd door het verdwijnen van zijn voorkeurshabitat door drooglegging, ingebruikname door de landbouw of bosbouw, en vermesting van vochtige biotopen.
De rietorchis staat op de Vlaamse Rode Lijst van planten en op de lijst van wettelijk beschermde planten in België. In Nederland behoort de plant ook tot de wettelijk beschermde planten.
In Frankrijk is de rietorchis beschermd op regionaal niveau.
[bewerken] Externe link
- Rietorchis (Dactylorhiza majalis subsp. praetermissa) op SoortenBank.nl (gebaseerd op de Heukels22, dit is de voorlaatste uitgave)
Bronnen, noten en/of referenties:
- R. van der Meijden, 2005.: Heukels' Flora van Nederland, Wolters-Noordhoff, Groningen/Houten, ISBN 90-01-58344-X
- Bournérias M., Prat D. et al. (collectif de la Société Français d'Orchidophilie), 2005.: Les Orchidées de France, Belgique et Luxembourg, deuxième édition, Biotope, Mèze, (Collection Parthenope), ISBN 2-914817-11-8
- Pierre Delforge, 1994.:Guide des orchidées d'Europe, d'Afrique du Nord et du Proche-Orient, Delachaux et Niestlé, ISBN 2-603-01323-8
- Rietorchis (Dactylorhiza majalis subsp. praetermissa) op SoortenBank.nl (gebaseerd op de Heukels22, dit is de voorlaatste uitgave)
