Enewetak

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kaart atol

Enewetak (ook Eniwetok genoemd) is een atol behorend tot de Marshalleilanden, centraal gelegen in de Stille Oceaan. Het bestaat uit ongeveer 40 kleine eilandjes van in totaal 6 vierkante kilometer, die een lagune omvatten van 80 vierkante kilometer. Het atol ligt op op 11.30° Noorderbreedte en 162.20° Oosterlengte, op 525 kilometer afstand van Kwajalein, 1020 kilometer ten zuidwesten van Wake-eiland en 4.400 km ten zuidwesten van Honolulu. Enewetak is het tweede westelijke gelegen atol van de Ralikketen. In 1999 had het 820 inwoners (vijfde plaats van het land). Anno 2007 wonen er ongeveer 1000 mensen op de eilanden. De grootste eilanden zijn Eniwetok (of Enewetak), Engebi (of Athur), Parry, Muty en Igurin.

Geschiedenis[bewerken]

Vroeger was Eniwetok een Spaanse kolonie. Het was bij de Europeanen onbekend tot het in 1794 werd aangedaan door het Britse handelsschip "Walpole". De Britten noemden het eiland "Browns' Range" Het werd bezocht door diverse Europese schepen, voordat het in 1885 een Duitse kolonie werd. Enewetak werd samen met de rest van de Marshalleilanden in 1914 bezet door de Japanse troepen en ingelijfd bij Japan. Het werd in 1920 onder mandaat gebracht door de Volkenbond.

Tweede Wereldoorlog[bewerken]

De Japanners negeerden het atol tijdens de Tweede Wereldoorlog zeker niet. In november 1942 bouwden ze een vliegveld op Engebi, met bereikbaarheid van hun vliegtuigen naar de Carolinen en de rest van de Marshalls. Toen de Gilberteilanden in januari 1944 werden aangevallen door Amerikaanse mariniers en hun vloot, verdedigde het Japanse leger (de "1e Amfibiebrigade") het atol. Ze waren echter niet in staat de eilanden te behouden, en toen de Amerikaanse troepen hun Februarinvasie lanceerden, gaven de Japanners zich na een week over. Op 19 februari 1944 veroverden de Amerikanen de eilanden in Operatie Catchpole. Het volledige atol werd op 28 februari onder Amerikaanse controle gebracht. Op Eniwetok verloren 34 Amerikaanse mariniers het leven, 94 raakten gewond en 3 mariniers werden vermist. Aan Japanse zijde vielen er 700 doden en 25 soldaten gingen in Amerikaanse gevangenschap.

Kernproeven[bewerken]

Na het einde van de Tweede Wereldoorlog besloten de Verenigde Staten op Eniwetok kernproeven te gaan houden. Het hele gebied werd geëvacueerd en het atol werd gebruikt voor nucleaire proeven als onderdeel van de Amerikaanse "Pacific Proving Grounds". 43 atoomproeven en testen werden er uitgevoerd tussen 1948 en 1958. De eerste test van een waterstofbom kreeg de codenaam "Ivy Mike" en was in het najaar van 1952 een deel van "Operatie Ivy", met een springkracht van 10 megaton. Bij de proeven werd gebruikgemaakt van onbemande B-17 Flying Fortresses die door de radioactieve wolk vlogen om monsters te nemen. Het effect hiervan werd gecontroleerd met op afstand bediende meetapparatuur. Ook het geluid en de temperatuur van de atoomwolk werden nagemeten. Met dit alles namen 16 tot 20 B-17's deel aan deze atoomproeven. De 43 kernexplosies volgden in verdere delen in het oceaangebied, zodanig dat de eilanden in de hele omtrek sterk radioactief werden. Tijdens de atoomproeven waren ongeveer 11 000 Amerikaanse mecaniciens, wetenschappers en militairen aanwezig. Ze onderzochten de explosiewolken van de bomtesten, waarbij tussen 1948 en 1958 ook enige raketten werden gelanceerd.

Terugkeer van de bevolking[bewerken]

De bevolking keerde terug in de jaren 70. Op 15 mei 1977 gaf de Amerikaanse regering de opdracht de eilanden te ontsmetten. Voordat de bevolking terug mocht komen, werd er eerst met geigertellers nagegaan of de eilanden stralingsvrij waren. Drie eilanden zijn totaal onbewoonbaar verklaard en eromheen is een spergebied vastgelegd. Het wordt tegenwoordig dan ook afgeraden de eilanden te bezoeken. Als dieren als zeevogels en vissen op de eilanden stranden, kunnen ze radioactief besmet raken.

Overzicht van atoomproeven[bewerken]

Operatie Sandstone tot Hardtack 1[bewerken]

X-Ray, Yoke en Zebra
Bom Tijd in GMT Gebied Kracht
Operatie Sandstone:
X-Ray 18.17 - 14 april 1948 Engebi-eiland 37 kiloton
Yoke 18.09 - 30 april 1948 Aomon-eiland 49 kT
Zebra 18.04 - 14 mei 1948 Runit-eiland 18 kT
Operatie Greenhouse:
Dog 18.34 - 7 april 1951 Runit Eiland 81 kT
Easy 18.26 - 20 april 1951 Enjebi-eiland 47 kT
George 21.30 - 8 mei 1951 Eberiru-eiland 225 kT
Item 18.17 - 24 mei 1951 Enjebi-eiland 45,5 kT
Operatie Ivy:
Mike 1 november 1952 Elugelab-eiland 10,4 megaton
B-17 Proeven oktober - november 1952 Elugelab-eiland Atoomwolkmetingen
King 16 november 1952 Runit-eiland 500 kT
Operatie Redwing:
Lacrosse 18.25 - 4 mei 1956 Runit-eiland 40 kT
Yuma 19.56 - 27 mei 1956 Aomon-eiland 0,19 kT
Erie 18.15 - 30 mei 1956 Runit-eiland 14,90 kT
Seminole 00.55 - 6 juni 1956 Bogon-eiland 13,7 kT
Blackfoot 18.26 - 11 juni 1956 Runit-eiland 8 kT
Kickapoo 23.26 - 13 juni 1956 Aomon-eiland 1,49 kT
Osage 01.14 - 16 juni 1956 Runit-eiland 1,49 kT
Inca 21.26 - 21 juni 1956 Rujoru-eiland 1,7 kT
Mohawk 18.06 - 2 juli 1956 Eberiru-eiland 15,2 kT
Apache 18.06 - 8 juli 1956 Krater van Ivy Mike 1,85 Megaton
Huron 18.12 - 21 juli 1956 Van Flora-eiland 250 kT
Operatie Hardtack 1:
Yucca 18.15 - 28 april 1958 157 km NO van Eniwetok-atol 1,7 kT
Cactus 18.15 - 5 mei 1958 Runit-eiland 18 kT
Fir 17.50 - 11 mei 1958 Eniwetok-atol 1360 kT
Butternut 18.15 - 11 mei 1958 Eniwetok-atol 81 kT
Koa 18.30 - 12 mei 1958 Eniwetok-atol 1370 kT
Wahoo 01.30 - 16 mei 1958 Eniwetok-atol 9 kT
Holly 18.30 - 20 mei 1958 Eniwetok-atol 5,9 kT
Nutmeg 21.20 - 21 mei 1958 Bikini-atol 25,1 kT
Yellowwood 02.00 - 26 mei 1958 Eniwetok-atol 330 kT
Magnolia 18.00 - 26 mei 1958 Eniwetok-atol 57 kT
Tobacco 02.50 - 30 mei 1958 Eniwetok-atol 11,6 kT
Sycamore 03.00 - 31 mei 1958 Bikini-atol - 3,5 m boven water 92 kT (5000 kT)
Rose 18.45 - 2 juni 1958 Eniwetok-atol 15 kT
Umbrella 23.15 - 8 juni 1958 Eniwetok-lagune 8 kT
Walnut 18.30 - 14 juni 1958 Eniwetok-atol 1,45 kT
Linden 03.00 - 18 juni 1958 Eniwetok-atol 11 kT
Elder 18.30 - 27 juni 1958 Eniwetok-atol 880 kT
Oak 19.30 - 28 juni 1958 Eniwetok-lagune 8,9 megaton
Sequoia 19.30 - 1 juli 1958 Eniwetok-atol 5,2 kT
Dogwood 18.30 - 5 juli 1958 Eniwetok-atol 397 kT
Scaevola 04.00 - 14 juli 1958 Eniwetok-atol 0 kT
Pisonia 23.00 - 17 juli 1958 Eniwetok-atol 255 kt
Olive 18.15 - 22 juli 1958 Eniwetok-atol 202 kT
Pine 20.30 - 26 juli 1958 Eniwetok-atol 2000 kT
Quince 02.15 - 6 augustus 1958 Eniwetok-atol 0 kT
Fig 04.00 - 18 augustus 1958 Eniwetok-atol 0,02 kT

Eniwetok na de Operaties[bewerken]

Van 1977 tot 1980 werden drie eilanden gezuiverd om overgebleven atoomgruis en -stof te verwijderen. De verschroeide aarde werd afgegraven en samen met het bijeen verzamelde gruis en stof in twee explosiekraters gestort. Deze kraters ontstonden op 4 mei 1956 bij de "Lacrosse-" en op 5 mei 1958 bij de "Cactus"-explosies op het eiland Runit. Omdat ze volledig werden dichtgegoten met beton, is er tot op heden geen radioactieve straling gemeten. Runit is een sperzone en dient wegens de lange halfwaardetijd van de radioactieve stoffen (ongeveer 12 000 jaar) door mensen vermeden te worden. Het gebied zal daar waarschijnlijk voor altijd onbewoonbaar blijven.