Fort Lillo
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Fort Lillo is een fort en een kleine woonkern aan de rechteroever van de Schelde in Lillo, volledig omgeven door de haven van Antwerpen. Het was vroeger een deel van het nu verdwenen dorp Lillo, vandaar dat ook de naam Lillo-Fort gebruikelijk is. Lillo hoort sinds de decentralisatie van 2000 bij het district Berendrecht-Zandvliet-Lillo van de gemeente Antwerpen.
Inhoud |
[bewerk] Geschiedenis
Lillo-Fort heeft in het verleden een belangrijke militaire rol gespeeld. Het Fort van Lillo werd in 1579 op instigatie van prins Willem van Oranje gebouwd door Antwerpenaren teneinde de stad beter te kunnen beschermen tegen een te verwachten Spaanse aanval. Antwerpen behoorde toen tot de opstandige steden in de Nederlanden. De stad was een bolwerk van de Reformatie en had zich ontwikkeld tot een grote wereldhaven. In 1584 zag een Spaanse troepenmacht onder leiding van Van Mansfeldt en Mondragon geen kans om het fort te veroveren. Na de val van Antwerpen op 15 augustus 1585 bleef het fort, samen met het fort Liefkenshoek op de linkeroever van de Schelde, in handen van de opstandelingen in de Noordelijke Nederlanden. In de loop der geschiedenis onderging dit bolwerk nog vele veranderingen zoals in 1609 op basis van een bestek van David van Orliens. Bij de Vrede van Münster in 1648 werd het fort als vesting van de Republiek der Verenigde Nederlanden erkend. Samen met het fort Liefkenshoek speelde Lillo een cruciale rol in de beheersing van het scheepvaartverkeer van en naar Antwerpen. Vanuit beide forten werd een fiscale barrière in de Schelde in stand gehouden, die nadelig was voor de handelspositie van Antwerpen. De groei van de haven van Amsterdam tijdens de Gouden Eeuw is mede daaraan te danken. Tijdens de Oostenrijkse Successieoorlog in 1747 werd het fort door de Fransen voor een jaar op de Republiek veroverd. Bij de vrede van Aken (1748) werd Lillo weer aan de Republiek toegewezen, die het in februari 1786 aan de Oostenrijkse Nederlanden afstond als uitvloeisel van het verdrag van Fontainebleau uit 1785. In 1794 ging het weer over naar de Fransen, die het ingrijpend verbouwden. Na de Belgische Revolutie van 1830 bleven de forten Liefkenshoek en Lillo tot 1839 in handen van het Koninkrijk der Nederlanden. In 1894 werd Lillo als vestingwerk buiten gebruik gesteld en in 1981 is het als beschermd monument aangewezen. In de jaren 1903-1906 is het fort verminkt, toen het Hoofdbolwerk werd gesloopt en een belangrijk deel van de vestinggracht aan de Scheldezijde, gelijktijdig met de aanleg van een haventje bij het fort, werd gedempt. In de periode 1585-1786 verbleven er doorgaans ca. 200 burgers in het fort. In 1830 waren er 34 burgerhuizen met 128 inwoners.
Lillo-Fort is het enige overblijvende deel van het dorp Lillo, dat oorspronkelijk ook Lillo-Kruisweg en Oud-Lillo omvatte. Het dorp werd in 1958 bij de stad Antwerpen gevoegd en volledig onteigend voor de havenuitbreiding. Op Lillo-Fort na is het helemaal verdwenen.
In 1958 werden Berendrecht, Zandvliet en Lillo bij Antwerpen gevoegd en werd het polderlandschap grotendeels onteigend voor de havenuitbreiding. Sinds de decentralisatie van 2000 gaan deze drie oude gemeenten samen als het district Berendrecht-Zandvliet-Lillo of Bezali door het leven.
[bewerk] Bezienswaardigheden
Lillo trekt vooral in de zomermaanden veel dagjestoeristen aan. Naast de wallen van het fort is vooral de St.-Benedictuskerk opmerkelijk: het gebouw is aan het einde van de 19e eeuw in neogotische stijl opgetrokken, maar de kleine toren heeft een neoclassicistisch fronton als bekroning. Er zijn beelden en meubilair in ondergebracht van enkele afgebroken kerken in de polder (o.a. van de St.-Benedictuskerk van Lillo-Kruisweg). Op de plaats van de kerk stond vroeger een gereformeerde kerk.
De kazerne uit de napoleontische periode is in 2005 omgebouwd tot appartementen.
Het voormalige gemeentehuis werd door ingenieur Wim Goossens gerestaureerd en omgedoopt tot Landshuis, een exclusief pand waar regelmatig exposities en culturele evenementen plaatsvinden. Het Gemeentehuis grenst aan het Commandeurshuis en het Poldermuseum.
Lillo heeft een getijdehaventje. In het killetje van Lillo, het haventje, liggen verscheidene jachten en boten, die met laag water droog vallen.
Tegenwoordig is er ook een ruilbibliotheek van de Stichting Hendrik Conscience annex kunstgalerij.
[bewerk] Trivia
In (Zeeuws-) Vlaanderen kent men het gezegde "van Lillo komen", wat zoveel betekent als "je dom houden". De verklaring van dit gezegde is onduidelijk. Volgens een overlevering vindt dit gezegde zijn oorsprong in het (ontkennende) gedrag van de inwoners van Fort Lillo na een aan hen toegeschreven roofoverval op een boerderij te Waarde (Zuid-Beveland)[1]. Goed denkbaar is, dat de bewoners van Lillo vroeger als dom werden beschouwd, omdat ze vanwege de geïsoleerde ligging van het fort slecht op de hoogte waren van allerlei maatschappelijke ontwikkelingen.
| Bronnen, noten en/of referenties: |
|
