Groter-Friesland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Fries gebied in de vroege middeleeuwen

Friesland is een gebied dat door de jaren heen van definitie is veranderd. Zo werd in de Lex Frisionum uit het begin van de negende eeuw gesproken over Friezen die leefden tussen Sincfal (het latere Zwin) en de Weser, inclusief Utrecht en Dorestad. Na de Middeleeuwen is de benaming "Fries" in Nederland beperkt tot de bewoners van het gebied tussen het Vlie en de Lauwers, dus de huidige provincie Friesland. Het noorden van Noord-Holland heet weliswaar nog altijd West-Friesland maar de bewoners ervan noemen zich geen Fries meer. De Groninger Ommelanden werden tot in de 17de eeuw ook als Friesland behorend beschouwd maar daarna wenste de bevolking zich als Gronings aan te duiden [bron?].

De bevolking van het nu Duitse Ost-Friesland noemt zich Oostfries en die van de kuststreken en eilanden van Sleeswijk-Holstein noemt zich eveneens Fries, in benamingen volgens de verschillende daar gebruikte dialectvariaties.

Tegenwoordig bestaat het oorspronkelijk Friese gebied uit zeven geografisch gescheiden regio's:

  1. Westerlauwers Friesland, tussen Vlie en Lauwers (de Nederlandse provincie Fryslân)
  2. Klein Friesland, oftewel de Ommelanden in de provincie Groningen
  3. West-Friesland, regio in Noord-Holland
  4. Oost-Friesland, tussen Eems en Wezer, inclusief Butjadingen in Duitsland
  5. Land Wursten aan de kust tussen de Weser en de Elbe in Duitsland
  6. Noord-Friesland, in Sleeswijk-Holstein in Duitsland
  7. Helgoland, eiland voor de Elbemonding in Duitsland

Het ooit ook zelfstandige West-Friesland in de provincie Noord-Holland evenals de Waddeneilanden Texel, Wieringen en Vlieland) tot het historische Friesland worden gerekend. De Friese identiteit is echter door de periode van oorlog met en later de onderwerping door de Hollanders in de Middeleeuwen dermate verwaterd dat het niet meer gerekend wordt tot Friesland. De bevolking duidt zich overigens wel aan als Westfriezen en in hun taal zijn nog steeds relicten van de oorspronkelijke Friese taal te vinden.

Tot de late middeleeuwen hoorden de Groningse Ommelanden ook tot het Friese woongebied. Het werd wel aangeduid met Friesland tussen Eems en Lauwers. Het Friese karakter van Groningen verdween mede onder invloed van de bestuurlijke dominantie van Stad Groningen. Tegenwoordig willen de Groninger Ommelanders niet meer tot de Friezen behoren. Overigens was er een vergelijkbare taalontwikkeling in Oost-Friesland waar sinds de 16de eeuw het Fries verdween en een nauw aan het Gronings verwant dialect wordt gesproken. De inwoners van deze streek identificeren zich wel als (Oost)Fries en noemen hun dialect Fries hoewel het in feite Nedersaksisch is. Het oorspronkelijke 'Friese'Oostfries wordt overigens nog in de gemeente Saterland in het district Cloppenburg (in de Duitse deelstaat Nedersaksen) gesproken. Dit gebied werd in de late middeleeuwen bevolkt door Oostfriezen. Een afnemend deel van hun spreekt het oorspronkelijke 'Friese' Oostfries dat hier bewaard is gebleven omdat dit gebied geografisch lange tijd zeer geïsoleerd is gebleven.

Het land Butjadingen langs de Wezer wordt ook vaak tot Friesland gerekend, evenals de door Friezen bevolkte kuststreken van Land Wursten ten oosten van de Wezer.

Zie ook[bewerken]