Handley Page Halifax
De Handley Page Halifax was een viermotorige bommenwerper die tijdens de Tweede Wereldoorlog werd gebruikt. Er zijn ongeveer 6100 Halifaxes tijdens de oorlog gebouwd. Hij werd gebruikt door Britse, Poolse, Franse, Australische, Canadese en Nieuw-Zeelandse squadrons. In Verenigd Koninkrijk heeft hij gevlogen voor de Bomber Command en de Coastal Command.
Het vliegtuig wordt veel vergeleken met de veel bekendere Lancaster, die in het begin sneller was dan de Halifax. De draagkracht van beide toestellen was ongeveer hetzelfde.
Inhoud |
Ontwerp [bewerken]
Al in 1935 werden de eerste tekeningen voor de Halifax gemaakt onder leiding van George Volkert van het team van Handley Page. Het Luchtmachtministerie vroeg om een zwaardere uitvoering van de gangbare toestellen. Het was bekend dat de Duitse Luftwaffe veel ontwikkelingen stimuleerde, dus er was geen tijd om nieuwe motoren uit te proberen. Het eerste prototype, de HP56, zou worden uitgerust met twee Vulture-motoren van Rolls Royce maar werd geannuleerd. De HP57 kreeg vier Merlins.[1]
In 1939 vloog de eerste, nog niet bewapende HP57, de L7244. Een jaar later ging de wél bewapende L7245 de lucht in. In 1939 werd aan deze lijn de naam Halifax gegeven, en in 1940 kwamen de eerste toestellen de fabriek uit. Squadron 35 was de eerste gebruiker. De eerste missie was op 11 maart 1942 op Le Havre. Na 18 maanden vlogen twaalf squadrons met de Halifax.
Specificatie [bewerken]
Er hebben drie varianten bestaan die bedoeld waren als zware bommenwerper, de MK1, de MK2 en de MK3. Binnen iedere variant zijn ook wijzigingen doorgevoerd.
| Handley Page Halifax | MKI | MKII | MKIII |
|---|---|---|---|
| Bemanning |
|
||
| Taak |
|
||
| Spanwijdte |
|
||
| Vleugeloppervlakte |
|
||
| Lengte |
|
||
| Hoogte |
|
||
| Leeg gewicht | 15358 kg | 16320 kg | ? |
| Maximaal gewicht | 26309 kg | 24950 kg | ? |
| Kruissnelheid | ? km/uur | 325 km/uur | 346 km/uur |
| Topsnelheid | 426 km/uur | 454 km/uur | |
| Motor | 1265 pk | 1390 pk | 1615 pk |
| Bommenlast | 5897 kg | 5897 kg | 6577 kg |
| Bewapening | Twee 7,7 mm Browning machinegeweren in de neus, 4 in de staart; twee handbediende 7,7 mm Vickers K machinegeweren in luiken aan de zijkant | Twee 7,7 mm Browning machinegeweren in de neus, vier in de staart, twee in de rug, twee handbediende 7,7 mm Vickers K machinegeweren in luiken aan de zijkant | Een 7,7 mm Vickers K machinegeweer in neus, vier 7,7 mm Browning machinegeweren in de staart, vier in de rug |
De latere modellen kregen andere motoren, met propellers met vier in plaats van drie bladen en een andere ophanging. Ook werden ze uitgerust voor speciale opdrachten zoals metereologisch onderzoek of maritieme operaties. De MKVII ging vooral naar Polen en Frankrijk.
De HP70 was een transporttoestel; hiervan zijn er 96 gemaakt. Er kon ruim 3000 kg vracht mee samen met 11 militairen. Er is ook een variant gemaakt om para's en voorraden mee te nemen.
Neergestort [bewerken]
Een zeer onvolledige lijst:
- 2 juni 1942, MkII, 10 Squadron, Noordzee
- 2 juni 1942, MkII, 78 Squadron, Noordzee
- 9 juni 1942, MkII, 35 Squadron, Noordzee
- 17 juni 1942, MkII, 102 Squadron, Noordzee
- 1 augustus 1942, MkII, 158 Squadron, Westerschelde
- 7 augustus 1942, MkII, 78 Squadron, Brouwershavense Gat
- 28 augustus 1942, MkII, 35 Squadron, Kanaal / Scheldemonding
- 10 september 1942, MkII, 102 Squadron, Scheldemonding
- 10 september 1942, MkII, 158 Squadron, Scheldemonding
- 12 maart 1943, MkII, 78 Squadron, Groesbeek
- Op 1 mei 1943 maakte een Halifax van Squadron 77 een noodlanding bij Muiden. Hij kwam terug van een geslaagde missie op Essen maar werd beschoten door een Duitse nachtjager. Vijf bemanningsleden waren al gesprongen, maar overleefden niet. De 'flying officer' verdronk in het IJsselmeer, en werd met de piloot en de sergeant-boordschutter 's maandags begraven. De andere bemanningsleden spoelden enkele dagen later aan. Alleen de sergeant-telegrafist is nooit gevonden.
- Op 3 april 1943 stortte een DT 795 afkomstig van de basis Lissett neer in Wapenveld. Hij was neergeschoten door Duitse jagers.
- Op 21 juni 1943 stortte een Halifax BB375'T' neer in de rivier de Lek ter hoogte van Jaarsveld 5 bemanningsleden hebben het niet overleefd. De andere twee werden door de Duitsers in een Krijgsgevangenkamp gestopt.
- Op 28 mei 1943 stortte een Handley Page Halifax neer bij Den Hool. Twee bemanningsleden werden door de Duitsers gearresteerd, de andere vijf kwamen om. Zij werden in Sleen begraven.
- Op 24 maart 1944 werd de HX355 van het RAF no 78 Squadron aangeschoten terwijl hij van Berlijn naar zijn basis in Brighton ging. De bemanning sprong boven Den Haag uit het vliegtuig, en werd gevangengenomen. Piloot A.P. Sinden sprong op Oostvoorne en werd in Rockanje opgepakt.
- Op 16 juni 1944 vlogen bijna 300 bommenwerpers van Yorkshire naar Sterkrade in Duitsland om daar een fabriek voor synthetische olie te bombarderen. Hierbij waren 23 Halifax bommerwerpers van 77 Squadron betrokken, waarvan er 22 werden beschoten. Zeven keerden niet in Engeland terug. De NA508 stortte neer in de Bovenkerkerpolder bij Amstelveen. Enkele lichaamsdelen werden meteen geborgen, twee stoffelijke resten zijn in 1953 weggehaald maar er werden nog steeds enkele bemanningsleden vermist. In 1990 is de rest geborgen.
- Op 30 november 1944 kwamen boven het dorp Altweerterheide twee Halifax bommenwerpers met elkaar in botsing. De vliegtuigen explodeerden en spatten uit elkaar. De twee bommenwerpers maakten deel uit van een vloot van 576 vliegtuigen, die deel namen aan een luchtaanval op Duisburg. De twee vliegtuigen waren afkomstig van het 578ste en 429ste squadron van de basis Burn Yorks en Leemings Yorks in Engeland. Het gedenkteken is een overdekte zuil met aan weerszijden informatie over de crash en de veertien omgekomen bemanningsleden.
Monumenten [bewerken]
- In de nacht van 12-13 maart 1943 storte een Halifax B/GR MkII met serie nr. DT-774 neer op de St.Jansberg te Groesbeek. Het vliegtuig was op de terugweg van een bombardement op hoofdzakelijk de Krupp wapenfabriek in Essen en was neergehaald door een nachtjager. In 1977 is in de gevel van het woonhuis van de familie Schoofs op de St.Jansberg te Groesbeek een gedenksteen met de namen van de 7 bemanningsleden angebracht.
- De bemanning van de op 3 april 1943 bij Wapenveld neergehaalde DT 795 wordt herdacht met een plaquette in de dijk van het Apeldoorns kanaal in die gemeente.
- Op 14 mei 1943 stortte een Hanley Page Halifax van de RAF neer in de bossen bij Sleenerzand. Het was op terugweg van een bombardement op Bochum [2]. Er waren zes inzittenden. Het monument, gemaakt in 1945, bestaat uit brokstukken van het vliegtuig.
- In 1943 stortte de HR839 (51 Sqn.) neer in Olen. Het had deelgenomen aan het bombardement op Keulen en was op terugweg. Ooggetuige Louis Baetens zag parachutes naar beneden komen en hielp als heemkundige samen met het Planehunters Recoveryteam naar de resten van de crash te zoeken. In augustus 2009 werd voor de inzittenden een monument opgericht aan de rotonde in Gerheiden.
- Op 25 mei 1945 stortte de LV 905 MKIII neer in de Oranjepolder bij Hank. De inzittenden waren zeven vrienden die reeds 21 missies hadden volbracht [3]. Er staat nu een monument met de propeller van de Halifax [4].
- in Jaarsveld is een glazen monument waarin zich de motor bevindt van een Halifax. Door het glas steekt een vleugel naar buiten. De namen van de zeven bemanningsleden staan vermeld.[5]
- Neergestorte Halifax bommenwerpers na botsing in Altweerterheide. Het oorlogsmonument in Altweerterheide (gemeente Weert) is een overdekte zuil met aan weerszijden een plaquette. Hierop is informatie over de vliegtuigcrash van 30 november 1944 aangebracht.[6]
Geborgen [bewerken]
- Berging in 1997 bij Schendelbeke.
Bronnen, noten en/of referenties
|
