Harley-Davidson

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
V.l.n.r. William A. Davidson, Walter Davidson sr., Arthur Davidson en William S. Harley
V.l.n.r. William A. Davidson, Walter Davidson sr., Arthur Davidson en William S. Harley
Harley-Davidson Model 16C uit 1916
Harley-Davidson Model 16C uit 1916
Een zeer zeldzame 22 WJ uit 1921, voorzien van een boxermotor
Een zeer zeldzame 22 WJ uit 1921, voorzien van een boxermotor
Harley-Davidson 22 CD-eencilinder uit 1922
Harley-Davidson 22 CD-eencilinder uit 1922
Harley-Davidson 27 J 1927
Harley-Davidson 27 J 1927
De raceversie van de 350cc-28-serie, de 28S uit 1928, bijgenaamd "Peashooter"
De raceversie van de 350cc-28-serie, de 28S uit 1928, bijgenaamd "Peashooter"
WLA (Liberator)
WLA (Liberator)
WLA (Liberator)-tank met snelheidsmeter
WLA (Liberator)-tank met snelheidsmeter
De "Forty Eight"(Model 48-U) uit 1948 kreeg in 2010 een "opvolger"
De "Forty Eight"(Model 48-U) uit 1948 kreeg in 2010 een "opvolger"
Harley-Davidson Duo Glide uit 1961
Harley-Davidson Duo Glide uit 1961

Harley-Davidson is een Amerikaanse producent van motorfietsen uit de staat Wisconsin. Het merk brak door toen tijdens de Tweede Wereldoorlog grote aantallen motorfietsen werden geleverd aan het Amerikaanse leger, onder de naam Liberator.

Harley-Davidson kent een schare van fanatieke fans - onder wie Hells Angels - die van geen kritiek op hun merk willen weten. Volgens niet-fans zijn Harley-Davidsons matig ontwikkeld, schieten ze vermogen tekort, laten de prestaties te wensen over en is de wendbaarheid matig. Toch ziet het bedrijf al twintig jaar op rij zijn omzet en winst stijgen. Harley-Davidson is de enige overgebleven grote Amerikaanse motorfietsenfabrikant. De grootste concurrent is het Japanse Kawasaki, dat twee keer zo groot is.

Pogingen om het specifieke geluid van de Harley-Davidson als merk te registreren, zijn mislukt.

Geschiedenis[bewerken]

Aermacchi-Harley-Davidson Turismo Veloce uit 1971
Aermacchi-Harley-Davidson Turismo Veloce uit 1971
Harley-Davidson XLCR 1000 Café Racer uit 1978
Harley-Davidson XLCR 1000 Café Racer uit 1978
Een niet geheel originele Harley-Davidson FLSTC Heritage Softail uit 1987. Er werden slechts 400 stuks van dit type geproduceerd.
Een niet geheel originele Harley-Davidson FLSTC Heritage Softail uit 1987. Er werden slechts 400 stuks van dit type geproduceerd.
Harley-Davidson FXSTC Softail Custom uit 1998
Harley-Davidson FXSTC Softail Custom uit 1998
Harley-Davidson VRSCA V-Rod uit 2001
Harley-Davidson VRSCA V-Rod uit 2001
Spot- en bijnamen: Peashooter (Model 28-B 1928)
Spot- en bijnamen: Peashooter (Model 28-B 1928)
Spot- en bijnamen: Knucklehead (Harley-Davidson 40 EL 1940)
Spot- en bijnamen: Knucklehead (Harley-Davidson 40 EL 1940)
Spot- en bijnamen: Flathead (Harley-Davidson WLA (Liberator) uit 1940)
Spot- en bijnamen: Flathead (Harley-Davidson WLA (Liberator) uit 1940)

Twee jonge engineers, William Harley en Arthur Davidson, vrienden sinds hun jeugd, werkten in hun vrije tijd aan hun eerste motorfiets. Twee broers van Arthur, Walther en William, voegden zich al snel bij dit duo, maar een onbekend gebleven Duitse immigrant, die de Franse "De Dion" motor kende, gaf de doorslag aan de totstandkoming van hun bedrijf. In 1903 verscheen een eencilindermotorfiets met een vermogen van 3 pk. Op 30 augustus van dat jaar werd de Harley-Davidson Motor Company opgericht. Bill (William) Harley, de ontwerper van de groep, ging verder studeren op zuigermotoren, en in 1909 verscheen de eerste "V-twin", een zuigermotor met twee cilinders onder een hoek van 45 graden. Deze "V-twin" werd al snel een succes. De "V-twin" werd uitgevonden door Glenn Curtiss, die in 1904 al menig race record verbrak met een tweecilinder V-twin.

In de jaren twintig stonden de HD's bekend als bijzonder robuust en betrouwbaar op de toen tamelijk ruwe racecircuits. Aan het eind van de Eerste Wereldoorlog stond er een stenen Harley-Davidsonfabriek in Milwaukee. In de Tweede Wereldoorlog werd de Harley-Davidson internationaal bekend als motorfiets van de bevrijders. Ze werden per schip via Moermansk in groten getale naar Rusland verscheept als oorlogshulp, en reden zodoende ook aan het oostelijk front. Menig verzamelaar heeft later zijn "Liberator" ergens uit een boerenschuur in het Oostblok gehaald en gerenoveerd.

Beroemde typen zijn de genoemde "Liberator", de "Knucklehead" (1936), de "Duo Glide" (het eerste model met voor- én achtervering) en de majestueuze "Electra Glide" (1965) (het eerste model met elektrische startmotor). Na een periode van samengaan met andere firma's binnen de AMF-groep (American Machine & Foundry), waarbij ook andere motoren werden voorzien van het HD-merk (Aermacchi-HD en HD-Cagiva), kocht een groep van 13 gefortuneerde liefhebbers, waaronder Willie G. Davidson, kleinzoon van de oprichter,[1] in 1981 de naam Harley-Davidson terug voor 75 miljoen dollar ("The Buyback"). Ze kwamen in 1983 met een nieuwe lijn HD-motorfietsen met het zogeheten Evolution-blok, bijgenaamd Blockhead, op de markt waaronder de 833cc-Sportster, een goedkoper maar kwalitatief goed instapmodel dat was bedoeld als concurrent van de vele Japanse motorfietsen. Velen kochten daarna de grotere V-twins van 1340 cc. Er zijn vele modificaties bedacht en men ziet HD's zowel in de meest kale, als in bijzonder opgesmukte versies rondrijden.

In de cultfilm Easy Rider speelden HD-motoren van het type "custom", ook wel chopper genoemd, een hoofdrol. Customs met hun vele chroom en extreem hoge sturen, zijn in de jaren zestig (en lang daarna) een hype geweest. Veel merken hebben een vergelijkbaar model uitgebracht.

Huidige tijd[bewerken]

Typen V-twin-blokken: Flathead (Liberator), Knucklehead, Panhead, Shovelhead, Blockhead. Deze namen verwijzen naar de vorm van het kleppendeksel en zijn in feite bijnamen. HD zelf heeft steeds een andere typeaanduiding (bijvoorbeeld: model J, F, ..., Evolution²).

Liefhebbers blijven de oudere modellen onderhouden en berijden. Er zijn veel HD-clubs van enthousiaste mannen en vrouwen.

Enige bekende HD-modellen van de laatste jaren: de "Softail" waarbij de achtervering onderaan het frame is verborgen zodat de motorfiets eruit ziet als een hardtail, zoals in de jaren voor de invoering van de achtervering; de "Fat Boy" die feitelijk een apart model is in de softail-familie; en de "Heritage", een softail in retro-uitvoering; de Sportster-familie; en de Touring familie, waartoe onder meer de "Electra Glide" en de "Road King" behoren.

Meest recent is de ontwikkeling van het "Revolution"-blok in 2001. Dit is een vloeistofgekoeld 60 graden-V-twinmotorblok dat wordt toegepast in de VRSC-familie. Het bekendste model uit deze familie is de "V Rod". Dit hoogtoerige motorblok is nogal een trendbreuk met de luchtgekoelde V-twins, iets waar de overwegend traditionele Harleyliefhebbers vaak aan moeten wennen. Het blok is ontwikkeld in samenwerking met autofabrikant Porsche.

In 2008 bracht Harley-Davidson de "Rocker" en de "Rocker C(Chroom)" uit naar aanleiding van haar 105-jarig bestaan. Deze behoren ook tot de Softail-familie. De twee opvallendste kenmerken aan deze motoren zijn: ze kunnen zowel als mono-zitter alsook als duo-zitter worden gebruikt door een kliksysteem dat zich onder het hoofdzadel bevindt, en ze hebben een brede achterbrug voor een 240mm-achterband (in het dagelijks leven wordt dan ook wel gesproken van een dikke/vette kont).

In 2010 bracht Harley-Davidson opnieuw een retro bike uit, de Forty-eight of 48, die behoort tot de Sportster-familie met een 1200cc-motor. De naam van deze motor verwijst naar het jaar waarin het het model van de tank, de zogenoemde Peanuttank voor het eerst het daglicht zag. De motor ziet eruit als een Bobber (zie Chopper). Kenmerkend is het zeer kleine benzinetankje, vet voorwiel, forward controls en lage zit, waardoor dit model (net als alle Sportsters) aantrekkelijk is voor kleinere personen.

Van 1963 tot 2012 was Willie G. Davidson hoofd van de ontwerpafdeling en hij was onder andere betrokken bij de ontwikkeling van de Super Glide, Low Rider, Heritage Softail Classic, Fat Boy, V-Rod en Street Glide.[1]

Spot- en bijnamen[bewerken]

Spot- en bijnamen voor Harley-Davidson zijn er legio. Soms worden ze zelfs door het merk in stand gehouden:

  • Harley-Davidson (fabriek): The Company, American Iron, Hog heaven, Milwaukee Iron
  • Harley-Davidson-raceteam dat in 1921 werd opgeheven: The wrecking crew
  • Harley-Davidson (motorfietsen): American Iron, Milwaukee Iron, Hog, Help Douwen (HD), Milwaukee Vibrator
  • Harley-Davidson 350 cc model A, AA, B en BA 1926: Peashooter (naar het geluid)
  • Harley-Davidson C-serie (500 cc, ca. 1927): Baby Harley-Davidson
  • Harley-Davidson C-Serie (500 cc, ca. 1934)
  • Harley-Davidson Evolution-blok: Blockhead, Evo-head
  • Harley-Davidson F-head v-twin 1909: Silent Grey Fellow (deze eerste Harley V-twin was stiller dan de eencilinder en grijs gespoten).
  • Harley-Davidson Heritage Softail Nostalgia: Cow Glide, Moo Glide (naar de Cowhide-cover van de buddyseat)
  • Harley-Davidson-kopkleppers vanaf 1966: Shovelhead, Shovel (de kleppendeksels deden aan een kolenschop denken)
  • Harley-Davidson-kopkleppers vanaf het Model E (1936): Knucklehead (de cilinderkoppen zaten vast met grote moeren die aan de knokkels van een vuist deden denken)
  • Harley-Davidson-kopkleppers vanaf het model F (1948): Panhead (naar de panvormige kleppendeksels)
  • Harley-Davidson-modellen met silent blocks: Rubber Glide
  • Harley-Davidson Screamin'Eagle-opvoerkit: Screamin' illegal
  • Harley-Davidson Sportster 1970: Boatback
  • Harley-Davidson Sportsters met Shovelhead-blok: Ironhead
  • Harley-Davidson VRSC-blok dat samen met Porsche werd ontwikkeld: Revolution Engine
  • Harley-Davidson Wide Glides: Duck Tail
  • Harley-Davidson XR 750 (1970): The waffle iron (de cilinderkoppen werden zo heet dat de zuigers smolten)
  • Harley-Davidson XR 750 (1972): Alloy head (aluminium cilinderkoppen om de problemen met the waffle iron op te lossen)
  • Harley-Davidson-zijkleppers: Flathead (de cilinderkoppen waren plat omdat er geen kleppen in zaten)

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties