Huidkanker

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Esculaap     Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.

Huidkanker is een kwaadaardige celwoekering (kanker) van huidcellen.

Types huidkanker[bewerken]

Afhankelijk van het soort huidcel waar de woekering van uit gaat spreken we van:

Meer zeldzame types huidkanker[bewerken]

Epidemiologie[bewerken]

De eerste drie soorten huidkanker kunnen elk veroorzaakt worden door uv-straling. Risicofactoren voor het ontwikkelen van melanoom zijn, intermitterende (met tussenpozen) blootstelling aan de zon en verbranding door de zon. Voor langdurige blootstelling aan de zon, in verband met het beroep dat men uitoefent, geldt dit niet.[1]
Huidkanker kan ook ontstaan door inwerking van kankerverwekkende stoffen zoals benzeen.[2]

De kansen op genezing bij het veel voorkomende plaveiselcelcarcinoom en met name het basaalcelcarcinoom, dat vrijwel nooit metastaseert zijn gunstig bij tijdige ontdekking en verwijdering, maar die bij het (veel zeldzamere) melanoom niet. Het melanoom is daarmee ondanks zijn relatief lage incidentie verantwoordelijk voor twee derde van het aantal sterfgevallen als gevolg van huidkanker.

Het aantal gevallen van plaveiselcelcarcinoom en basaalcelcarcinoom neemt de laatste decennia toe, bij vrouwen jonger dan 40 jaar sinds de jaren '70 mogelijk zelfs verdrievoudigd. Waar dit voorheen slechts 13 per 100.000 vrouwen trof, werden deze huidkankers in 2003 bij 32 vrouwen op 100.000 vastgesteld. Daarbij is er een relatie tussen de sociaal-economische status van een persoon en zijn of haar risico op huidkanker.

De toename lijkt voornamelijk te wijten te zijn aan een verandering in de levensstijl en in het bijzonder aan het zonnebaden (er wordt aangeraden maximaal 15 minuten lang in de zon te liggen). Met name personen die in het verleden blaren hebben gehad als gevolg van zonnebrand blijken een verhoogd risico op huidkanker te hebben. Verder lopen personen die buiten werken, zoals agrariërs en bouwvakkers een aanzienlijk vergroot risico op huidkanker. [3] Opvallend daarbij is dat juist deze laatste groep niet snel geneigd is zich op de aanwezigheid van huidkanker te laten controleren.

Detectie en Diagnose[bewerken]

Bij de behandeling van huidkanker is het belangrijk een plek zo vroeg mogelijk te behandelen, omdat daarmee zowel de kans op overleven toeneemt alsmede de zwaarte van de behandeling afneemt. De detectie van huidkanker in een vroeg stadium is daarom van waarde. De meest voor de hand liggende methode van detectie is een regelmatige controle door een gespecialiseerde arts. Daarbij staan hem of haar verschillende ondersteunende technologieën ter beschikking. Een techniek die bij melanoma huidkanker wordt toegepast is het zogeheten "mole-mapping", waarbij door middel van een foto het aantal donkere vlekken op de huid wordt bijgehouden en op verandering wordt gecontroleerd. De ontwikkeling van een individuele plek is van voorspellende waarde, zodat het maken van een (dermatoscopische) opname met een digitale dermatoscoop de arts kan helpen bij het opsporen van verdachte plekken. Bij de detectie van non-melanoma huidkanker kan men gebruikmaken van fluorescentie detectie. Hierbij worden door middel van in liposomen verpakt 5-aminolevulinezuur in combinatie met een fluorescentie detectie systeem de verdachte plekken opgespoord. [4] [5] Deze laatste technologie is des te interessanter, daar met name non-melanoma huidkanker vanwege de weinig opvallende kleur maar moeilijk op te sporen is.

Nadat een verdachte plek of een groep verdachte plekken is opgespoord, zal de arts een diagnose stellen. Daarbij zal deze normaal gesproken een (digitale) dermatoscoop gebruiken. Er zijn drie verschillende groepen van criteria die de arts zal gebruiken bij de diagnose van melanoma huidkanker, de ABCD regel, de Menzies methode en de zeven punten checklist [6]. Ook bij de diagnose van non-melanoma huidkanker is een dermatoscoop onmisbaar, waarbij gezien het belang van de bloedvaten de arts een voorkeur zal hebben voor een gepolariseerde dermatoscoop. Mocht een arts twijfelen over een bruine plek, dan zal hij deze geheel wegsnijden en ter beoordeling naar een pathologisch laboratorium sturen. Bij een plek die verdacht is voor een non-melanoma vorm van huidkanker kan met een minder ingrijpend biopt volstaan worden. Op termijn zullen ook deze invasieve methoden vervangen kunnen worden door meer moderne technologieën zoals two-photon laser-scanning fluorescence microscopy [7] en optical coherence tomography. [8]

Behandeling[bewerken]

De meest toegepaste behandelingen bij huidkanker zijn:

  • topicale creme met fluorouracil of imiquimod;
  • operatie (chirurgie), in het bijzonder Mohs' chirurgie;
  • laser ablatie;
  • bevriezing (cryochirurgie);
  • wegbranden (elektrodissecatie);
  • bestraling (radiotherapie);
  • fotodynamische therapie: bij deze techniek worden de kankercellen eerst gevoelig gemaakt voor licht, en vervolgens belicht zodat de kankercellen afsterven.

Welke behandeling wordt toegepast, is afhankelijk van de plaats en grootte van de tumor en van leeftijd en conditie van de persoon bij wie de tumor wordt geconstateerd.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Gandini S et al. Meta-analysis of risk factors for cutaneous melanoma: II. Sun exposure. Eur J Cancer. 2005;41:45-60.
  2. Mehlman MA.Carcinogenic effects of benzene: Cesare Maltoni's contributions. Ann N Y Acad Sci. 2002 Dec;982:137-48.
  3. M. Radespiel-Tröger et al., Outdoor work and skin cancer incidence: a registry-based study in Bavaria, International Archives of Occupational and Environmental Health, 2009:357-363
  4. J. de Leeuw et al. Fluorescence detection and diagnosis of non-melanoma skin cancer at an early stage, Lasers in Surgery and Medicine, 2009 Feb;41(2):96-103
  5. http://www.nu.nl/wetenschap/1919249/spray-onthult-huidkanker.html
  6. R.A. Schwartz, Skin Cancer,2008, Blackwell Publishing, blz. 207-208
  7. M.B. Erikson et al. Two-photon laser-scanning fluorescence microscopy applied for studies of human skin, Journal of Biophotonics, 2008:320-30
  8. T.M. Jørgensen et al., Machine-learning classification of non-melanoma skin cancers from image features obtained by optical coherence tomography, Skin Research and Technology, 2008:364-9