Let L-410 Turbolet

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Let L-410UVP-E van de Sloveense luchtmacht

De Let L-410 Turbolet is een Tsjechisch, vroeger Tsjechoslowaaks hoogdekker korte afstand passagiers- en vrachtvliegtuig gebouwd door Let. De L-410 vloog voor het eerst op 16 april 1969.

Ontwikkeling[bewerken]

De ontwikkeling van de L-410 begon in de jaren ‘60 bij de Tsjechische, toen Tsjechoslowaakse, vliegtuigbouwer Let. De Russische, toen Sovjet, luchtvaartmaatschappij Aeroflot was op zoek naar een met turboprop aangedreven vervanging voor de Antonov An-2, waarna het deel ging nemen aan het project van Let. Na inleidende studies met de L-400, werd een nieuwe versie geïntroduceerd als L-410 Turbolet. Het eerste prototype, de XL-410 gedoopt, vloog op 16 april 1969 voor het eerst. Wegens vertragingen in de ontwikkeling van een geschikte Tsjechische motor, de Walter M601, werden de prototypes en de eerste productie versie uitgerust met Pratt & Whitney Canada PT6A-27 motoren.

Nadat de ontwikkeling van de M601 was voltooid, werden de PT6A’s vervangen door M601 motoren gekoppeld aan Avia V508 3-bladige propellers, waarna de tweede productie versie werd geïntroduceerd.

Een nieuwere versie voor Aeroflot was de L-410UVP. Deze versie had verbeterde start- en landingseigenschappen door de vergroting van de vleugel en staart. Door deze vergroting steeg het leeggewicht en verschoof het zwaartepunt in het toestel. Hierom werd de capaciteit teruggebracht naar 15 passagiers.

De L-410UVP-E, de meest voorkomende versie van de L-410, kreeg nieuwe motoren, Walter M601E’s en nieuwe 5-bladige propellers, Avia V510’s, waardoor het maximum startgewicht steeg naar 6 400 kg. Verder werd de capaciteit voor brandstof vergroot door nieuwe tiptanks. De eerste vlucht vond plaats in 1984, waarna productie begon in 1986.

De L-410UVP-E9 en L-410UVP-E20 zijn versies die lichtelijk van elkaar verschillen toegebracht om te voldoen aan verschillende certificaten. Het laatste lid van de L-410 familie is de L-420, deze zijn uitgerust met nieuwe Walter M601F motoren.

De L-410UVP-E is een geheel metalen, forensen hoogdekker, zonder drukcabine, met 5-bladige Avia V510 propellers. Verder is de L-410UVP-E uitgerust met een intrekbaar landingsgestel. Het toestel maakt gebruik van twee hydraulische circuits; een hoofdcurcuit en een noodcurcuit. Het elektrisch hoofdsysteem werkt met 28 V DC. Het systeem om ijsvorming tegen te gaan is bij dit toestel een deiceing boot, een systeem dat grotendeels bestaat uit rubber die bij ijsvorming uitzet met behulp van gecomprimeerd lucht, waardoor het ijs breekt en van de vleugels afvalt. Verder zijn de propellers en pitotbuis uitgerust met verwarmingselementen om ijsvorming daar tegen te gaan. Het maximum startgewicht van de L-410UVP-E van 6 400 kg kan verhoogd worden naar 6 600 kg voor de L-410UVP-E9 en L-410UVP-E20, met een capaciteit van 17 tot 19 passagiers. Het toestel is voor IFR, ILS Cat.I en vluchten in ijscondities gecertificeerd.

Meer dan 1 000 Turbolets zijn er gebouwd, waarvan op dit moment nog zo’n 500 in dienst zijn. Het merendeel van deze toestellen was afgeleverd aan de Sovjet-Unie, waarvan weer veel zijn door verkocht aan luchtvaartmaatschappijen in vooral Azië, Afrika en Zuid-Amerika. Veertig stuks zijn in gebruik in Europa, voor commerciële vluchten of skydiven. Er is ook een onbekend aantal in Rusland en andere voormalige Sovjet landen. Turbolets kunnen gebruikt worden op korte en onverharde landingsbanen.

Versies[bewerken]

  • L-410: Prototype, drie stuks gebouwd.
  • L-410A: Eerste productie versie, uitgerust met Pratt & Whitney PT6A-27 turboprop motoren. 12 stuks gebouwd
  • L-410AB: 4-bladige versie.
  • L-410AF: Foto versie afgeleverd aan Hongarije.
  • L-410AG: Versie met vernieuwde apparatuur.
  • L-410AS: Test versie, afgeleverd aan de Sovjet-Unie. 5 stuks gebouwd.
  • L-410FG: Foto versie.
  • L-410M: Tweede productie versie, uitgerust met Walter M601A turboprop motoren.
  • L-410MA: Versie uitgerust met Walter M601B turboprop motoren, ook bekend als L-410AM
  • L-410MU
  • L-410UVP: Derde productie versie, die sterk veranderd is. Belangrijke veranderingen, een kofferruimte, een 0,80 m bredere spanwijdte, een groter kielvlak en, in vergelijking met de L-410M en L-410A, een andere motor, de Walter M601B. Deze versie beschikt over STOL-eigenschappen. UVP is de Russische equivalent van STOL.
  • L-410UVP-S: Salon versie van de UVP, met een naar boven toe klappend toegangsluik.
  • L-410UVP-E: Versie uitgerust met Walter M601E, 5-bladige propeller, verder zijn op de vleugeltips extra brandstoftanks aangebracht.
  • L-410UVP-E9
  • L-410UVP-E-20
  • L-410T: Transport versie van de L-410UVP, ladingsruim uitgebreid (1,25 bij 1,46 m). Kan tot zes brancards en een verpleger meenemen als medisch vliegtuig, of twaalf parachutisten. Verder kan het 1 000 kg aan vrachtcontainers meenemen.
  • L-420: Versie die veel weg heeft van de L-410UVP-E, maar is uitgerust met nieuwe Walter M601F motoren. (hoofdartikel zie Let L-420)

Specificaties (L-410UVP-E)[bewerken]

  • Bemanning: 2, piloot en co-piloot
  • Capaciteit: 19 passagiers of 1 710 kg aan vracht
  • Lengte: 14,42 m
  • Spanwijdte: 19,48 m
  • Hoogte: 5,83 m
  • Vleugeloppervlak: 35,18 m2
  • Leeggewicht: 3 725 kg
  • Startgewicht: 5 800 kg
  • Maximum startgewicht: 6 400 kg
  • Motoren: 2x Walter M601E turboprop motoren, 560 kW (750 pk) elk
  • Maximumsnelheid: 388 km/h
  • Kruissnelheid: 311 km/h
  • Vliegbereik: 1 040 km
  • Plafond: 7 000 m
  • Klimsnelheid: 468 m/min

Gebruikers[bewerken]

Civiele gebruikers[bewerken]

In augustus 2006 waren er nog 313 L-410’s in dienst bij civiele instellingen. Naast de hierboven gegeven lijst zijn dit nog zo’n 110 andere instellingen, die dit type in kleine aantallen gebruiken.[1]

Militaire gebruikers[bewerken]

Vroegere militaire gebruikers[bewerken]

Lijst van incidenten[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Gerelateerde ontwikkelingen:

Referenties[bewerken]

  1. Flight International, Oktober 2006
  2. http://www.viztorony.hu/L-410/
  3. http://web.archive.org/web/20060907162500/http://www.washington.edu/alumni/alumnitgdy/mem_mexindex.html
  4. http://web.archive.org/web/20080218114501/http://www.prensalibre.com/pl/2005/junio/03/115781.html
  5. http://web.archive.org/web/20080328220511/http://www.monuc.org/news.aspx?newsID=14826
  6. http://aviation-safety.net/database/record.php?id=20070924-1
  7. http://www.eltiempo.com/archivo/documento/CMS-3761687
  8. http://aviation-safety.net/database/record.php?id=20071008-0
  9. http://avherald.com/h?article=43fa03da&opt=0

Externe links[bewerken]