Lijst van giftige paddenstoelen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Hieronder staat een lijst van giftige en niet eetbare paddenstoelen. Dat laatste wil zeggen dat deze niet dodelijk zijn bij consumptie maar wel bijvoorbeeld braakneigingen kunnen opwekken of koortsaanvallen teweegbrengen.

Een vergiftiging is het ziek worden en/of pijn krijgen als gevolg van het eten, drinken, inademen, op de huid of in de ogen krijgen van (te veel van) een schadelijke stof.

De lijst[bewerken]

Paddenstoel Latijn Alternatieve naam Gif Omschrijving Afbeelding
Parelhoenchampignon Agaricus praeclaresquamosus

-
Karbolchampignon Agaricus xanthodermus
fenol en diazo- en hydrazineverbindingen (zoals aparikon, xanthodermine en hydroxy-benzol-diazonium-ion). Het enige kenmerk dat de karbolchampignon onderscheidt van eetbare champignons, is de geelverkleuring bij beschadiging van de knol. Verder is de karbolchampignon de enige die vers of gekookt naar inkt of carbol ruikt. De karbolchampignon is giftig voor de meeste mensen.
Agaricus.xanthodermus.-.lindsey.jpg
Narcisamaniet Amanita gemmata
muscimol De narcisamaniet kan dodelijk giftig zijn door zijn mogelijke hybridisatie met de pantermaniet. De ziekteverschijnselen lijken op die van de groene knolamaniet.
Amanita gemmata von hms.jpg
Vliegenzwam Amanita muscaria
Iboteenzuur, Muscimol Deze zwam is giftig. Hij wordt aangetroffen aan het eind van het herfstseizoen onder berken en naaldbomen. De hoed die helderrood is met witte stipjes, die er door de regen af kunnen gaan, kan wel een doorsnede bereiken van 20 cm. Onder de hoed zitten witte plaatjes. De steel en de voet zijn wit, en de steel heeft steeds een witte ring. Onderaan is de steel bolvormig, met karakteristieke plooitjes die net schubben lijken.
Amanita muscaria 3 vliegenzwammen op rij.jpg
Panteramaniet Amanita pantherina Panterzwam Iboteenzuur, Muscimol De donkerbruine of grijze hoed heeft kleine witte vlekjes en een streep langs de rand van de hoed als de paddenstoel nog jong is. Hij heeft een witte voet en een witte ring om de steel. De knol is bolvormig met een platte bovenkant met daarbovenop kleine plooitjes, die op latere leeftijd kunnen verdwijnen. Het giftige ibotenischzuur van de paddenstoel wordt bij het drogen omgezet in het minder giftige muscimol. De giftige dosis wordt bereikt bij inname van meer dan 100 gram verse paddenstoelen. Deze paddenstoel wordt soms verward met de eetbare parelamaniet (Amanita rubescens) en grauwe amaniet (amanita spissa of excelsa)
European Panther.jpg
Groene knolamaniet Amanita phalloides
Alfa-amanitine, Amatoxine, Phallotoxine Een uiterst giftige paddenstoel, een van de giftigste ter wereld. Hij heeft een geelgroene hoed, met soms een beetje bruin of wit, met donkere streepjes die vanuit het midden lopen. Deze hoed heeft witte plaatjes aan de onderzijde. De steel is wit met groenachtige strepen en heeft een witte, gestreepte ring. De knol zit soms onder de grond.
Amanita phalloides.jpg
Porfieramaniet Amanita porphyria
bufotenine Deze paddenstoel bevat het giftige bufotenine.
Amanita porphyria.jpg
Voorjaarsamaniet Amanita verna
Amatoxine, Phallotoxine Ook wel vroege knolamaniet geheten. Een zeer giftige paddenstoel. De hoed met de plaatjes en de steel zijn steeds wit. De steel heeft ook een witte ring. De knol zit soms onder de grond.
Amanita verna-02.jpg
Kleverige knolamaniet Amanita virosa
Alfa-amanitine, Amatoxine, Phallotoxine, Phallolysine, Phalloidine Deze paddenstoel kan men, in eivorm, verwarren met een stuifzwam(Lycoperdon). Hij wordt ook wel eens verward met witte paddenstoelen, zoals de gladde boskampernoelje (Agaricus silvicola) en de duifzwam (Tricholoma columbetta). De groene vorm verwart men wel eens met russula of met groene tricholamasoorten. De kleverige knolamaniet (Amanita virosa) en de voorjaarsamaniet(Amanita verna) hebben dezelfde toxiciteit als de groene knolamaniet (Amanita phalloides).
Amanita virosa.jpg
Netstelige heksenboleet Boletus luridus
muscimol Eetbaar indien goed gekookt; het wordt echter niet aangeraden deze paddenstoel te eten, zeker niet voor onervaren verzamelaars. Kan vervelende ziekteklachten veroorzaken indien rauw, onvolledig gekookt of met alcohol geconsumeerd.
Boletus luridus 2011 G1.jpg
Satansboleet Boletus satanas
Glycoproteïne bolesatine Deze lijkt in de verte op eekhoorntjesbrood. Hij heeft vaalgeel vruchtvlees, dat een beetje blauw wordt als je hem beschadigt; hij ruikt vies. Hij wordt gevonden in loofbossen. De hoed is dik en blauwgrijs, tot groenig en groot (tot een diameter van 30 cm). De onderkant van de hoed is geel, later rood. De steel is dik en kort als hij nog jong is; hij wordt langer en rood, met rode plaatjes.
Boletus satanas.JPG
Witte trechterzwammen Clitocybe
Muscarine Trechterzwammen zoals de giftige weidetrechterzwam (Clitocybe rivulosa), de kleine bostrechterzwam (Clitocybe candicans), de grote bostrechterzwam (Clitocybe phyllophila), etc. zijn niet eetbaar. Ze worden wel eens verward met de grote molenaar (Clitopilus prunulus)
Clitocybe Nebularis.JPG
Witte Bundelridderzwam Clitocybe connata Lyophyllum connatum Mutageen Hoewel men zegt dat deze paddenstoel eetbaar is, is hij waarschijnlijk wel giftig omdat hij mutageen stoffen bevat.
AD2009Sep13 Lyophyllum Connatum 02 cropped.jpg
Grote bostrechterzwam Clitocybe phyllophila


Clitocybe phyllophila 041031w.jpg
Grote kale inktzwam Coprinopsis atramentaria
Coprine Deze zwam komt over het algemeen voor in groepen op stronken van loofbomen of op wortels. Men kan ze vinden in weiden, op ruderale gronden en op open terrein. Jonge grote kale inktzwammen zijn eetbaar, maar bevatten coprine (werking als geneesmiddel Antabus). Hierdoor mag men gedurende twee dagen na het eten geen druppel alcohol drinken.
Coprinus atramentarius0.jpg
Berkenzwam Coriolus muscaria Buisjeszwam
Deze zwam is houtachtig en wordt het hele jaar door gevonden op dood hout.
Piptoporus betulinus JPG2.jpg
Gordijnzwammen Cortinaria
Orellanine Cortinaria met een rode, paarse of oranje kleur zijn giftig. Cortinarius orellanus en Cortinarius speciosissimus zijn extreem giftig. Deze paddenstoelen verwart men soms met de cantharel of eetbare cortinaria.
Corellanus.jpg
Vermiljoengordijnzwam Cortinarius cinnabarinus


Cortinarius cinnabarinus.jpg
Pagemantel Cortinarius semisanguineus
nog onbekend Het wordt afgeraden om deze paddenstoel te eten, omdat wordt vermoed dat hij giftige bestanddelen bevat, zoals sommige andere Cortinaria, vermoedelijk orellanine.
Cort semi.jpg
Satijnzwam Entoloma sinuatum
Alkaloïden, opgehoopte zware metalen Het gif werkt zeer snel, de giftige satijnzwam veroorzaakt een onaangename gastrointestinale vergiftiging; door consumptie van grote hoeveelheden zou deze soort een aantal dodelijke slachtoffers gemaakt hebben. Deze zwam wordt wel eens verward met de nevelzwam (Clitocybe nebularis).
Entoloma sinuatum group.JPG
Kraagmosklokje Galerina autumnalis
Amatoxine Een zeldzame paddenstoel die hogere concentraties amatoxines bevat dan de groene knolamaniet. Verwarring treedt wel eens op met het stobbenzwammetje (Kühneromyces mutabilis) of met de gewone zwavelkop (Hypholoma fasciculare).
Gifthäublinge.jpg
Prachtvlamhoed Gymnopilus junonius
Psilocybine Sommige ondersoorten bevatten het hallucinogene psilocybine.
Gymnopilus junonius-02.jpg
Voorjaarskluifzwam Gyromitra esculenta
Gyromitrine Een zeer giftige paddenstoel. Symptomen treden pas op na 10 tot 12 uur. Het gif wordt onschadelijk gemaakt door verhitting boven de 60 graden Celsius of door de paddenstoel te drogen. De voorjaarskluifzwam staat op de Nederlandse rode lijst als "bedreigd".
Frühjahrslorchel.JPG
Radijsvaalhoed Hebeloma crustuliniforme
nog onbekend Deze naar radijs ruikende paddenstoel veroorzaakt braken, buikkramp en diarree.
Hebeloma crustuliniforme 20061022wa.jpg
Witte Kluifzwam Helvella crispa
methylhydrazine Vroeger was deze paddenstoel bekend als een eetbare paddenstoel. Uit onderzoek is gebleken dat deze paddenstoel spijsverteringsproblemen kan veroorzaken en carcinogeen is.
Helvella crispa 031130w.jpg
Zwarte kluifzwam Helvella lacunosa

In sommige boeken staat dat deze soort eetbaar is, hij kan spijsverteringsproblemen veroorzaken.
Helvella lacunosa 1977.jpg
Gewone zwavelkop Hypholoma fasciculare Zwavelkopje Amatoxine Deze zwam wordt gevonden van het voorjaar tot de winter in groepjes aan de voet van bomen en op oude (dode) boomschors in loofbossen. De hoedjes zijn geel en de plaatjes eronder groenachtig. De paddenstoeltjes hebben alle steeds een dun, geel steeltje.
Zwavelkopjes.jpg
Vezelkoppen Inocybe
Muscarine De meeste vezelkoppen bevatten muscarine, zoals spleetvezelkop (Inocybe rimosa (of fastigiata)), de satijnvezelkop (Inocybe geophylla), Inocybe erubescens (of patouillardii), de blonde vezelkop (Inocybe sindonia (of eutheles)), etc. Naast muscarine bevatten veel vezelkoppen psylocibine, een psychoactieve stof.
Inocybe rimosa.jpg
Sterspoorvezelkop Inocybe asterospora


Inocybe asterospora - Lindsey.jpg
Giftige vezelkop Inocybe erubescens Witrode vezelkop Muscarine Deze in België en Nederland zeldzaam voorkomende paddenstoel groeit in het voorjaar op zure bodems. De paddenstoel bevat een hoge dosis muscarine waardoor de inname leidt tot zware ziekteverschijnselen of zelfs de dood.
2010-05-27 Inocybe erubescens.jpg
Witte satijnvezelkop Inocybe geophylla
Muscarine Deze algemene soort kent twee varianten: Inocybe geophylla en de Inocybe geophylla var. lilacina
Inocybe geophylla - Lindsey.jpg
Zandpad vezelkop Inocybe lacera
Muscarine Een giftige soort die lijkt op de Inocybe hystrix
Inocybe spec. - Lindsey 1.jpg
Geelbruine spleetvezelkop Inocybe rimosa
Muscarine
Inocybe rimosa.jpg
Parasolzwammen Lepiota
Amanitine Parasolzwammen (Lepiota) zoals de gegordelde parasolzwam (Lepiota brunneoincarnata), Lepiota helveola, de vaalroze parasolzwam (Lepiota subincarnata) zijn zeer giftig. Paddenstoelen kleiner dan 10 cm mogen niet verzameld worden, ook die kunnen zeer giftig zijn.
Lepiota clypeolaria.JPG
Spitsschubbige parasolzwam Lepiota aspera

Het is aangetoond dat de paddenstoel alcoholintolerantie veroorzaakt en giftig kan zijn.
2012-10-03 Lepiota aspera (Pers.) Quél 268378 crop.jpg
Kastanjeparasolzwam Lepiota castanea
Amatoxine Dodelijk giftige paddenstoel die meestal in zijn eentje staat of in kleine groepjes.
Lepiota castanea 70848.jpg
Gewoon elfenschermpje Mycena pura
Muscarine Met dunnelaagchromatografie is aangetoond dat deze paddenstoel geringe hoeveelheden muscarine bevat. Hij is in kleine hoeveelheden eetbaar; het eten ervan wordt echter afgeraden.
Mycena pura 041031w.jpg
Zwartbruine vlekplaat Panaeolus ater
psylocibine
Panaeolus ater.jpg
Grauwe vlekplaat Panaeolus fimicola


Panaeolus.fimicola3.-.lindsey.jpg
Gazonvlekplaat Panaeolus foenisecii
psilocybine Deze paddenstoel bevat kleine hoeveelheden psylocibine; de concentraties zijn echter zeer laag en de effecten zijn nihil. In het buitenland kan deze paddenstoel nog wel eens verward worden met giftigere familie leden, zoals Panaeolus cinctulus en Panaeolus olivaceus
Panaeolus foenisecii.jpg
Gewone krulzoom Paxillus involutus
Antigeen dat zorgt voor het Paxillus-Syndrom Deze paddenstoel groeit op heidevelden en in bossen, vooral bij berken. In 1980 werd ontdekt dat een antigeen in de paddenstoel een auto-immuunreactie veroorzaakt, waardoor het immuunsysteem de eigen rode bloedcellen aanvalt met als gevolg een hemolyse met dodelijke afloop.
Pilkoji meskute.jpg
Dennenbundelzwam Pholiota pinicola



Grauwgroene hertenzwam Pluteus salicinus
psilocybin Een hallucinogene paddenstoel.
Pluteus salcinus.jpg
Kaalkopjes Psilocybes
psilocybine, baeocystine Voorbeelden van deze paddenstoel zijn het puntig kaalkopje (Psilocybe semilanceata) en het blauwwordend kaalkopje (Psilocybe cyanescens). Kaalkopjes worden verzameld voor hun psychoactieve werking, dat veroorzaakt wordt door psilocybine en baeocystine.
Psilocybe semilanceata.jpg
Puntig Kaalkopje Psilocybe semilanceata
psilocybine Deze paddenstoel staat bekend om zijn hallucinogene bijwerkingen. Het wordt niet aangeraden deze paddenstoel te verzamelen zonder kennis vban zaken.
Psilocybe semilanceata group 2.JPG
Koraalzwam Ramaria (Clavaria) formosa
nog onbekend Deze zwam is bitter en laxerend, en wordt aangetroffen onder struiken. De dikke steel is wit en heeft vertakte uiteinden. Het vruchtlichaam is champagnekleurig.
Ramaria formosa - Dreifarbige Koralle.jpg
Duivelsbroodrussula Russula drimeia Russula sardonia nog onbekend Als ammoniak op de lamellen wordt gedruppeld, verkleuren deze paars. De paddenstoel is niet eetbaar en heeft een peperhete smaak. De meeste Russula-soorten zijn eetbaar, enkele zijn giftig en veroorzaken buikkrampen en diarree. Het gif is nog niet bekend, men vermoed dat sesquiterpene de boosdoeners zijn.
Russ.sard.jpg
Braakrussula Russula emetica
nog onbekend Ook deze russula is peperheet maar ook zeer giftig. Hij veroorzaakt diarree. Het gif is nog niet bekend, men vermoedt dat sesquiterpene de boosdoeners zijn. Men zegt dat wanneer deze paddenstoel gekookt wordt, de hete smaak verdwijnt samen met zijn giftige eigenschap. Toch is het niet aan te bevelen deze paddenstoel te eten.
Russula emetica2.jpg
Blauwvoetstekelzwam Sarcodon scabrosus

Deze zwam smaakt bitter.
Sarcodon scabrosum.jpg
Kroonbekerzwam Sarcosphaera crassa


Sarcosphaera coronaria.jpg
Kleine aardappelbovist Scleroderma areolatum


Scleroderma areolatum.jpg
Gele aardappelbovist Scleroderma citrinum Scleroderma aurantium
Ziekteverschijnselen zijn onder andere tranen, loopneus en bindvliesontsteking.
Scleroderma citrinum.jpg
Wortelende aardappelbovist Scleroderma verrucosum

Deze knolvormige paddenstoel wordt aangetroffen op hellingen, boomschors, enz. Het 'kopje' is donkergeel of helder bruin, met korrelige vlekjes; als de paddenstoel ouder is, is het kopje bedekt met een laagje stof (sporen). De paddenstoel is eetbaar als het vlees nog wit is.
Scleroderma areolatum G2.1.jpg
Oranje ridderzwam Tricholoma aurantium

-
Tricholoma aurantium01.jpg
Gele ridderzwam Tricholoma equestre
nog onbekend Deze paddenstoel kan door sommigen gegeten worden, maar is voor anderen dodelijk giftig. Het nog onbekende gif veroorzaakt een conditie genaamd rabdomyolyse.
Gąska zielonka DSCN5053.jpg
Narcisridderzwam Tricholoma sulphureum


Tricholoma sulphureum 031123w.jpg
Beukenridderzwam Tricholoma ustale


Tricholoma ustale 1.jpg

Raadgeving van het Belgische Antigifcentrum[bewerken]

Het Belgische Antigifcentrum geeft als raadgeving voor beginnende verzamelaars onder meer[1]:

  1. Het identificeren van paddenstoelen enkel door een grondige kennis van de specifieke kenmerken ervan; deelname aan activiteiten van een mycologische vereniging wordt daarom aanbevolen.
  2. Enkele giftige soorten in een mand eetbare paddenstoelen kunnen tot zware intoxicaties leiden. Identificatie van paddenstoelen moet per stuk plaatsvinden.
  3. Jonge paddenstoelen in goede staat kunnen verzameld worden, maar geen rotte, doorweekte of bevroren exemplaren.
  4. Het centrum raadt plastic zakken af om paddenstoelen in te verzamelen. Daarentegen adviseert het een rieten mand of een andere luchtdoorlatende houder. De houdbaarheid van paddenstoelen is zeer beperkt. Zij zijn sterk onderhevig aan besmetting door bacteriën.
  5. Paddenstoelen zouden op een koele en goed verluchte plaats moeten worden bewaard en niet opgestapeld.
  6. Paddenstoelen moeten goed worden gereinigd alvorens ze op te eten. Taaie of vezelige stelen moeten worden verwijderd.
  7. Paddenstoelen zijn vaak moeilijk verteerbaar. Daarom adviseert het centrum ze in fijne schijfjes te snijden. De baktijd bedraagt een kwartier tot 30 minuten, voor soorten die niet rauw gegeten mogen worden. Goed kauwen is een pre en een beperkte consumptie. Sommige soorten zijn slechts eetbaar als ze gekookt zijn.
Bronnen, noten en/of referenties
  1. mushroom brochure bladzijde 5, Geraadpleegd op 18-11-2012