Metro van New York

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Metro van New York
Metro van New York
De metro's van de metro van New York City
De metro's van de metro van New York City
Basisgegevens
Locatie New York City
Vervoerssysteem Metro
Startdatum 27 oktober 1904
Aantal lijnen 26
Aantal stations 468
Aantal passagiers 5.225.675 per weekdag
Spoorwijdte 1435 mm
Uitvoerder(s) MTA New York City Transit
Netwerkkaart
Routekaart van de Metro van New York
Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer

De metro van New York of New York City Subway is met een netlengte van 368 kilometer één van de grootste metronetwerken ter wereld en bedient vier van de vijf boroughs van New York City: Manhattan, The Bronx, Brooklyn en Queens. Het netwerk wordt geëxploiteerd door MTA New York City Transit, onderdeel van de Metropolitan Transportation Authority (MTA).

Geschiedenis[bewerken]

De geschiedenis van de metro gaat terug tot het einde van de 19e eeuw, toen de eerste stadsspoorlijn op een viaduct (een zogenaamde 'elevated') werd geopend. Meer bovengrondse metro's volgden in de decennia daarop en liepen via Second, Third, Sixth en Ninth Avenue. Geen van deze bovengrondse lijnen bestaat vandaag de dag nog op Manhattan; de Third Avenue Elevated sloot in 1953. De eerste ondergrondse lijn werd geopend in 1904.

Lange tijd werd de metro geëxploiteerd door drie bedrijven: de Interborough Rapid Transit Company (IRT), de Brooklyn Manhattan Transit Company (BMT, daarvoor BRT geheten) en de Independent (IND). In 1940 werden de drie bedrijven samengevoegd tot de TA (Transportation Authority), de tegenwoordige MTA.

Kenmerken[bewerken]

De 'slagaders' van het netwerk zijn de noord-zuidtunnels door Manhattan. Deze tunnels liggen elk onder een van de 'avenues'. Door de tunnels loopt meestal een aantal verschillende lijnen, die zich in de andere stadsdelen (zoals Brooklyn) opsplitsen in verschillende richtingen.

Op het hoofdtraject wordt meestal zowel een stop- als een sneldienst aangeboden, een uniek kenmerk van de metro in New York. Om deze reden zijn de tunnels in Manhattan meestal viersporig uitgevoerd. De lijnen van de voormalige BMT en IND worden met letters aangeduid (A, B, C, D, E, F, G, J, L, M, N, Q, R en Z); die van de voormalige IRT met nummers (1, 2, 3, 4, 5, 6 en 7). Daarnaast is er een aantal shuttlediensten die alle met de letter S worden aangeduid. De diensten die samen één bundel door Manhattan vormen krijgen elk gezamenlijk een kleur; zo kent de bundel onder Broadway/7th Avenue (lijnen 1, 2 en 3) de kleur rood.

De metro rijdt 24 uur per dag. 's Nachts is de dienst wel sterk uitgedund, waarbij de meestal korte 'local'-diensten vervallen en de langere 'express'-diensten om die reden op alle stations stoppen.

In tegenstelling tot de metro in bijvoorbeeld Londen of Moskou, liggen de tunnels in New York niet diep onder de grond. In plaats van lange roltrappen of liften zijn één of twee korte trappen meestal voldoende om het perron te bereiken. Vanwege de ouderdom van de metro voldoen de stations in omvang, kwaliteit en uitstraling vaak niet aan de eisen die vandaag aan dergelijke netwerken gesteld worden. In de buitenwijken loopt de metro vaak boven de grond, in veel gevallen op een typisch Amerikaans 'elevated'-viaduct van gietijzer boven de straat.

Lijst van metrolijnen[bewerken]

dienst soort traject
NYCS-bull-trans-1.svg
local Broadway-Seventh Avenue Line
NYCS-bull-trans-2.svg
express Seventh Avenue
NYCS-bull-trans-3.svg
express Seventh Avenue
NYCS-bull-trans-4.svg
express Lexington Avenue
NYCS-bull-trans-5.svg
express Lexington Avenue
NYCS-bull-trans-6.svgNYCS-bull-trans-6d.svg
local/express Lexington Avenue
NYCS-bull-trans-7.svgNYCS-bull-trans-7d.svg
local/express Flushing
NYCS-bull-trans-S.svg
shuttle 42nd Street Shuttle
NYCS-bull-trans-A.svg
express Eighth Avenue
NYCS-bull-trans-B.svg
express Sixth Avenue
NYCS-bull-trans-C.svg
local Eighth Avenue
NYCS-bull-trans-D.svg
express Sixth Avenue
NYCS-bull-trans-E.svg
local Eighth Avenue
NYCS-bull-trans-F.svg
local Sixth Avenue
NYCS-bull-trans-G.svg
local Crosstown
NYCS-bull-trans-J.svg
local/express Nassau Street
NYCS-bull-trans-L.svg
local Canarsie
NYCS-bull-trans-M.svg
local Sixth Avenue
NYCS-bull-trans-N.svg
local Broadway
NYCS-bull-trans-Q.svg
express Broadway
NYCS-bull-trans-R.svg
local Broadway
NYCS-bull-trans-S.svg
shuttle Franklin Avenue Shuttle
NYCS-bull-trans-S.svg
shuttle Rockaway Park Shuttle
NYCS-bull-trans-Z.svg
express Nassau Street

Stations[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van metrostations in New York voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Ingang naar het station Broad Street

De New York City Subway heeft 468 stations. De meeste stations in Manhattan liggen ondergronds, in de buitenwijken ook bovengronds.

Stationshal[bewerken]

Een station heeft doorgaans een stationshal met kaartverkoop (zowel bemand als vanuit een machine). De metro van New York gebruikt een chipkaart genaamd MetroCard waarmee de reizen betaald worden, vergelijkbaar met de OV-chipkaart in Nederland. Vanuit de stationshal komt de reiziger op het perron dat doorgaans 150 tot 180 meter lang is. Eventueel zijn de perrons voorzien van een tunnel om wachtende passagiers ruimte te bieden. De stations kunnen tijdens de spits zeer druk worden.

Perrons[bewerken]

Door het grote aantal lijnen en diensten wordt een perron vaak gebruikt door meerdere treindiensten. Het is dan ook van belang dat de reiziger op de trein kijkt of het inderdaad de juiste trein is. Uiteraard is voorzien in duidelijke informatieborden waarop de lijn(en) en richting(en) van de treinen vermeld staan. De treinen kennen op bepaalde trajecten een stopdienst (local) en sneldienst (express). Op express-stations, waar de sneldiensten stoppen, kan de reiziger via een eilandperron overstappen op de stopdienst voor het laatste deel van de reis. Trajecten waar sneldiensten rijden beschikken vaak over 3 of 4 sporen.

Toegankelijkheid[bewerken]

Door deze ligging en de leeftijd van de stations is het in veel gevallen voor mindervaliden moeilijk om het perron te bereiken.

Kunst en vermaak[bewerken]

De stations zijn vanaf het begin voorzien van sierlijke keramische tegels of architectonische elementen waarmee men een bepaalde stijl wilde bereiken. Het gebruik van het tegelwerk wordt tot op de dag van vandaag toegepast. Ook bestaat er het Arts for Transit programma waarbij kunstenaars hun werk permanent of tijdelijk tentoon kunnen stellen in de stations.

Sinds 1987 heeft de MTA het Music Under New York waarbij muzikanten in een wedstrijd een plaats kunnen winnen om te mogen spelen in een metrostation. Zonder toestemming is het verder verboden om muziek te maken of op een andere manier geld te verdienen in de metro.

Toiletten[bewerken]

Toiletten zijn vrij zeldzaam. In het verleden gebouwde faciliteiten zijn gesloten in verband met vandalisme, drugsgebruik en ruimtegebrek. Slechts een klein aantal grote stations heeft wel toiletten. [1]

Winkels[bewerken]

Op sommige perrons zijn krantenwinkeltjes waar naast kranten ook voedsel verkocht wordt. Op sommige plaatsen bevindt zich ook een winkel(tje) in de stationshal

Verbindingen[bewerken]

Op een aantal stations kan overgestapt worden op Amtrak, Long Island Rail Road, Metro-North Railroad, New Jersey Transit en PATH.

Externe links[bewerken]

Logo Wikimedia Commons
Commons heeft meer mediabestanden op de pagina New York City Subway.
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Rapid Transit Challenge-restroom locations Geraadpleegd op 2007-04-13