Morgen (oppervlaktemaat)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een morgen, ook wel Morgenlands genoemd, is een oude Europese oppervlaktemaat.

Met een morgen wordt een gebied aangeduid dat in een ochtend kon worden geploegd. Een morgen is meestal iets minder dan een hectare groot. De precieze grootte is echter streekgebonden.

Nederlandse morgens[bewerken]

  • De Biltse morgen is 0,92 hectare
  • De Delflandse morgen is 0,851519 hectare[1]
  • De Gelderse morgen is 0,86 hectare
  • De Gooise morgen is 0,98 hectare
  • De Bossche morgen is 6 loopense = 600 roede = 240.000 vierkante voet of 0,993 hectare
  • De Veluwse morgen is 0,93 hectare
  • De Waterlandse morgen is 1,07 hectare
  • De Zijper of Schermer morgen is 0,8516 hectare
  • De morgen van de Noord-Duitse Bond is 0,25 hectare.

Vlaamse morgens[bewerken]

  • De morgen(lands) in Kasselrij Oudburg en Land van Waas is 266,5 roeden (van 14,854858 m²) of 3958,8196 m² of 0,39588196 hectare.[2]

De Rijnlandse morgen[bewerken]

Een Rijnlandse morgen (ca. 8516 vierkante meter) kan worden onderverdeeld in 6 hont, een hont in 100 vierkante roeden, en een roede in 144 vierkante voet. In 1806 werd de Rijnlandse morgen de standaardmaat in het Koninkrijk Holland, totdat in 1810 het metrisch stelsel werd ingevoerd.

Metrieke maat[bewerken]

Tijdens de Franse bezetting werden de regionale verschillen opgeheven. Aanvankelijk verordonneerde Lodewijk Napoleon dat voortaan in heel Nederland de Rijnlandse morgen zou worden gebruikt. In 1810 werd overgeschakeld op de huidige metrieke oppervlaktematen, afgeleid van de meter, en hield de morgen als oppervlaktemaat op te bestaan.

Topografie[bewerken]

In Rotterdam bestaat een woonwijk met de naam Honderd en Tien Morgen of 110-Morgen. De droogmakerij de Wilde Veenen, in het midden van Zuid-Holland wordt ook wel de 'Honderd Morgen' genoemd. Zowel in Westervoort als in Elst heet een straat de 'Halve Morgen', in Heteren ligt de straat 'Zesmorgen' en in het buitengebied van Vught ligt de Honderdmorgensedijk. 'Morgen' was tot in de 19e eeuw een buurtschap in de gemeente Heerlerheide. Daarnaast is in de gemeente Gemert een gedeelte van de woonwijk Paashoef voorzien van straatnamen met daarin oud-Nederlandse lengte-, breedte-, en oppervlaktematen. In het toenmalige dorp Hoogland, nu behorend bij Amersfoort bevindt zich ook een straat met de naam De Drie Morgen. Ook enkele bedrijven hebben deze naam aangenomen.

Bronnen[bewerken]

  1. Historie, Hoogheemraadschap van Delfland
  2. Morgenlands bij Kasselrij oudburg