Nirvana (Amerikaanse band)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
NirvanaLogo.svg
Krist Novoselic (links) en Kurt Cobain met Nirvana op de MTV Video Music Awards in 1992.
Krist Novoselic (links) en Kurt Cobain met Nirvana op de MTV Video Music Awards in 1992.
Achtergrondinformatie
Jaren actief 1987-1994
Oorsprong Aberdeen, Washington, Verenigde Staten Vlag van Verenigde Staten
Genre(s) Alternatieve rock, grunge, punkrock
Label(s) Sub Pop (1988-1990)
DGC Records (1990-1994)
Verwante acts Fecal Matter, Foo Fighters, The Germs, Scream, Sweet 75
Leden
Leadzang, gitaar Kurt Cobain (1987-1994)
Basgitaar Krist Novoselic (1987-1994)
Drums, achtergrondzang Dave Grohl (1990-1994)
gitaar Pat Smear (1993-1994)
Ex-leden
Drums Aaron Burckhard (1987-1988)
Drums Dale Crover (1988, 1990)
Drums Dave Foster (1988)
Drums Chad Channing (1988-1990)
Gitaar Jason Everman (1989)
Drums Dan Peters (1990)
Website
(en) Allmusic-profiel
(en) Last.fm-profiel
Portaal  Portaalicoon   Muziek

Nirvana was een Amerikaanse rockband die in 1987 werd opgericht in Aberdeen, Washington door zanger en gitarist Kurt Cobain en bassist Krist Novoselic. De band kende een reeks verschillende drummers van wie Dave Grohl, die in 1990 bij de band kwam, de langstzittende was.

De band vestigde zichzelf binnen de muziek-scene van Seattle door in 1989 hun debuutalbum Bleach uit te brengen op het indie-label Sub Pop. Nadat de band tekende bij het grote label DGC Records, kende het onverwacht succes met de single "Smells Like Teen Spirit", van zijn tweede album Nevermind (1991). Hierop betrad Nirvana de mainstream en nam het het genre 'grunge' hierin mee. Frontman Kurt Cobain werd door de media bestempeld als "stem van een generatie", terwijl Nirvana gezien werd als vaandeldrager voor Generatie X.[1] Cobain voelde zich ongemakkelijk bij alle aandacht en legde zich toe op de bands muziek, vindende dat de boodschap en artistieke visie van de band verkeerd werden geïnterpreteerd door het grote publiek dat hij uitdaagde met hun derde album In Utero (1993).

Met Cobains dood in april 1994 kwam er een einde aan het korte bestaan van Nirvana. De bands invloed en populariteit bleven echter intact in de jaren die volgden. Het nummer "You Know You're Right", een nooit eerder uitgebrachte demo, stond in 2002 hoog in radio-playlists over de gehele wereld. De band verkocht sinds zijn debuut wereldwijd meer dan vijftig miljoen platen, waarvan meer dan 25 miljoen in de Verenigde Staten.[2][3]

Bandgeschiedenis[bewerken]

Opkomst en hoogtepunt[bewerken]

Nirvana werd in 1987 opgericht in de Amerikaanse plaats Aberdeen, Washington, nadat Kurt Cobain en Krist Novoselic elkaar al enkele jaren eerder hadden ontmoet. Aanvankelijk was de band een viermansformatie met Chad Channing op drums en Jason Everman op gitaar. In 1989 werd in deze formatie het debuutalbum, Bleach genaamd, opgenomen en uitgebracht door Sub Pop. De band ging op tournee in Amerika en later in Europa. Daarna verlieten Channing en Everman de band. Er werd tijdelijk een drummer aangesteld, Dale Crover, maar de samenwerking was kort en betrof slechts opnames van enkele nummers, voordat hij werd vervangen. In 1990 kwamen Cobain en Novoselic via Buzz Osborne van de Melvins in contact met Dave Grohl, hij werd de nieuwe drummer, met wie ze hun tweede Europese tournee deden. In datzelfde jaar tekende Nirvana bij DGC Records met als producer Butch Vig. (onderdeel van Geffen Records) en begon de band aan een nieuw album te werken. Met het verschijnen van dat nieuwe album met de naam Nevermind, een jaar later, bereikte de band internationale populariteit: het album zelf betekende de doorbraak bij het grote publiek en de single "Smells Like Teen Spirit" werd een wereldhit. Na Smells Like Teen Spirit volgde van hetzelfde album nog Lithium, Come As You Are en In Bloom.

Opheffing[bewerken]

De setlist van het laatste Nirvana-optreden, 1 maart 1994 in München

Na een mislukte zelfmoordpoging in Rome en een ziekenhuisopname werd Cobain op de ochtend van 8 april 1994 door een elektricien dood gevonden in de garage van zijn landhuis in Seattle. Hij had zich drie dagen eerder met een hagelgeweer door zijn hoofd geschoten. Er bestaat nog steeds controverse omtrent Cobains doodsoorzaak, volgens sommigen wijst een aantal zaken eerder op moord in plaats van zelfmoord. De concentratie heroïne die in het lichaam van Cobain gevonden was, zou zo hoog zijn dat hij niet eens meer kon staan of een kogel kon afvuren en in zijn zelfmoordbrief zou het laatste stukje in een ander handschrift zijn geschreven. Door andere wetenschappers worden deze theorieën echter in twijfel getrokken.

Nirvana werd direct na de dood van Cobain opgeheven. In 2002 werd bij gelegenheid van het uitkomen van het verzamelalbum een laatste single uitgebracht: "You Know You're Right". Aan het uitkomen van dat verzamelalbum gingen jaren van gesteggel, ruzie en rechtszaken met Courtney Love, Cobains weduwe en mede-eigenaar van de rechten, vooraf. De overige bandleden, Krist Novoselic en Dave Grohl zullen onder de naam Nirvana geen werken meer uitbrengen. In 2004 werd toch de box-set With the Lights Out uitgebracht, dat is een 3-cd + dvd met zoals ze het op veel sites noemen "Rare B-Sides and Singles". Een jaar later, in 2005, werd Sliver: The Best of the Box uitgebracht, een soort samenvatting van de dat jaar daarvoor uitgebrachte 'demo en rariteiten boxset'. Ook bevat dit album 3 'nieuwe' (stond al enige tijd op tape, alleen nooit uitgebracht), onbekende nummers. Ook de voor veel Nirvana-fans holy grail, het nummer "Spank Thru" van de Fecal Matter-demo. Dit nummer was destijds de debuutsingle van Nirvana en komt ook voor op diverse bootlegs en op From the Muddy Banks of the Wishkah. Deze demo-tape, met drums en backing vocals van Dale Crover en zang en gitaar van Kurt Cobain, bewoog Novoselic ertoe om samen met Cobain een band te beginnen. Ook staan er twee demo-versies op van nummers die al uitgebracht en gekend waren.

Kurt Cobain wordt in het Guinness Book of Records genoemd met MTV Unplugged in New York, dat het meestverkochte album na de dood van de uitvoerder werd.

Post-Nirvana[bewerken]

Na de dood van Kurt Cobain richtten beide overgebleven leden van de band eigen bands op.

Rock and Roll Hall of Fame[bewerken]

In 2014 werd Nirvana toegelaten tot de Rock and Roll Hall of Fame. Voorwaarde om genomineerd te worden is dat de eerste plaat van de betreffende artiest minstens 25 jaar geleden is verschenen. Nirvana is in 2014 de 'jongste' genomineerde en komt ook voor het eerst in de lijst voor. Hun debuutsingle Love Buzz - een cover van de Nederlandse groep Shocking Blue - verscheen eind 1988. Hun debuutalbum Bleach werd in 1989 uitgebracht.

Joan Jett heeft de overleden zanger Kurt Cobain vervangen bij de Nirvana toetreding op 10 april (20 jaar na de dood van de Nirvana-frontman). De band trad in de originele samenstelling (bassist Krist Novoselic, drummer Dave Grohl en live-gitarist Pat Smear) op tijdens de Rock and Roll Hall of Fame-avond. De grungeband is officieel toegetreden tot de Hall of Fame, waarbij voormalig R.E.M.-zanger Michael Stipe de band introduceerde. Niet alleen Joan Jett voegde zich bij de band uit Seattle, ook Sonic Youth-gitarist Kim Gordon, Lorde en St. Vincent klommen op het podium om met de nog levende leden van Nirvana nummers te spelen. Jett zong Smells Like Teen Spirit, Gordon zorgde voor Aneurysm, St. Vincent bracht Lithium ten gehore en Lorde coverde All Apologies.

Stijl[bewerken]

Thema's[bewerken]

In de nummers van Nirvana zitten consequent bepaalde thema's zoals afstomping, verveling, vervreemding, depressie en identiteitsproblemen. Vaak wordt de bedoeling verstopt onder een oppervlakkig beeld van woede en/of waanzin. Een enkel liedje, zoals "Turnaround" (Incesticide) verkondigt een politieke mening, maar dat is voor Nirvana vrij ongebruikelijk (dit is dan ook een cover van Devo). Die mening verkondigden de bandleden wel regelmatig in de gebruikelijke bindteksten, samen met hun 'anti-rockstar attitude'. Nirvana is een antwoord op de overheersing van de hairmetal in die tijd, en wordt beschouwd als de band waarmee de voornamelijk stedelijke jeugd van Generation X zich het meest associeerde, wat hun succes in de VS, maar ook in het buitenland verklaart.

Nirvana's onderwerpen zijn verwant aan het karakter van songwriter Cobain. Bij Nirvana en Cobain komt één probleem duidelijk naar voren waar ook andere muzikanten last van hebben: de tegengestelde wensen om succesvol en beroemd te zijn en tegelijkertijd onafhankelijk te blijven (zoals van platenverkopen en verwachtingen). Hoewel Cobain van kindsbeen af een rockster wilde zijn, wilde hij niet de verantwoordelijkheden en vaak apathische en banale omstandigheden van de showbizz ondergaan. Het album In Utero opent met "Teenage angst has paid off well / Now I'm bored and old", wat een verwijzing is naar het succes van Nevermind en alles wat daarbij kwam kijken.

Enkele teksten waarin de typische Nirvana-thema's zichtbaar zijn:

  • I wish I was like you / Easily amused ("All Apologies")
  • I've been locked inside your heart-shaped box for weeks ("Heart-Shaped Box")
  • I'm so happy / 'cause today I've found my friends / They're in my head ("Lithium")
  • I'm so ugly, but that's okay, 'cause so are you / We've broke our mirrors ("Lithium")
  • Don't tell me what I wanna hear / Afraid of never knowing fear ("Lounge Act")
  • Hate me / Do it and do it again
  • Waste me / Rape me my friend ("Rape Me")[noot 1]
  • Here we are now / Entertain us ("Smells Like Teen Spirit")[noot 2]

Invloeden[bewerken]

Nirvana is beïnvloed door allerlei soorten bands, uit uiteenlopende genres als grunge, punkrock, new wave en blues. Om hun afkeer van commercie te tonen verwezen de bandleden vaak naar muzikale voorbeelden die veel onbekender waren en namen deze ook vaak aan als voorprogramma.

  • The Melvins: Vooral in de liedjes "Pen Cap Chew", "Downer" en "Paper Cuts" zijn de invloeden terug te horen.
  • Pixies: Nirvana nam vooral de hard/zacht dynamiek van de Pixies over. Rustige coupletten afgewisseld door harde refreinen. "Gouge Away" was het voorbeeld voor "Smells Like Teen Spirit".
  • The Vaselines: de nummers "Molly's Lips" en "Son of a Gun" staan op Incesticide (1992) en Nirvana speelde "Jesus Doesn't Want Me for a Sunbeam" bij MTV Unplugged.
  • Scratch Acid: Cobain was een groot fan van deze band, waarvan enkele leden later The Jesus Lizard zouden oprichten, met wie Nirvana in 1993 de split-single "Puss"/"Oh, The Guilt" uitbracht.
  • Sonic Youth: De leden van Sonic Youth waren bevriend met de leden van Nirvana en hielpen ze in 1990 binnen bij het label Geffen. In 1991 toerden ze samen.
  • Meat Puppets: Nirvana speelde samen met 2 leden van de Meat Puppets 3 nummers van deze band op MTV Unplugged: "Plateau", "Oh, Me" en "Lake of Fire".
  • Green River
  • Mudhoney: vooral bij "Sliver" is het te horen. Drummer Dan Peters drumt op deze single zelfs mee.
  • The Beatles: Kurt Cobain vertelde dat hij het liedje "About a Girl" heeft geschreven nadat hij een hele dag had geluisterd naar het eerste Amerikaanse album van The Beatles.
  • Boston: de riff uit "Smells Like Teen Spirit" werd geïnspireerd door die uit Bostons "More Than a Feeling". Een cover van dit lied werd zelfs live af en toe gespeeld.
  • Butthole Surfers: In de vroege jaren maakten ze veel muziek die door deze band beïnvloed was, zoals "Hairspray Queen".
  • Flipper: In de vroege jaren speelden ze het liedje "Sex Bomb" van deze band. Novoselic en Grohl verschijnen samen met Buzz Osborne van the Melvins, als Melvana nog op een 7" waarop "Sacrifice" en "Way of the World" staan.
  • Shocking Blue: Voor het album Bleach coverde Nirvana het nummer "Love Buzz" van deze Nederlandse band, ook wel bekend van het nummer "Venus".
  • Rites of Spring: Kurt Cobain stond huilend vooraan te kijken naar deze band. Deze band stond in zijn top 50 op 1.
  • The Stooges: "Raw Power" is een plaat die grote invloed had op de Nirvana-sound.
  • Lead Belly: Hiervan deed Cobain tijdens MTV Unplugged een legendarische uitvoering van het nummer "Where Did You Sleep Last Night?".
  • The Wipers: Coverden "D7" en "Return of the Rat", dat verscheen op het tributealbum Eight Songs for Greg Sage and the Wipers.
  • REM: Volgens Cobain een band die dichtbij hun eigen identiteit is gebleven. In 1994 zou een samenwerking met Michael Stipe plaatsgevonden hebben, maar dit gebeurde niet vanwege het overlijden van Kurt Cobain. Er wordt verteld dat de cd "Automatic For The People" van REM gevonden is in een cd-speler, die aanstond, in de kamer waar Kurt zelfmoord pleegde. Dit valt mogelijk te betwijfelen.[4]

Bands waaraan veelvuldig gerefereerd werd:

Voorprogramma's[bewerken]

Als voorprogramma gekozen bands waren:

Nirvana toerde zelf voor hun doorbraak als voorprogramma met:

Nirvana bracht haar eerste album (Bleach) uit bij het Sub Pop label, indertijd met de bezetting Kurt Cobain, Krist Novoselic en Chad Channing (drums); daarna stapte de band over naar het grotere Geffen Records.

Discografie[bewerken]

Albums[bewerken]

Album met eventuele hitnotering(en)
in de Nederlandse Album Top 100
Datum van
verschijnen
Datum van
binnenkomst
Hoogste
positie
Aantal
weken
Opmerkingen
Bleach 15-06-1989 -
Blew 1990 - ep
Nevermind 24-09-1991 16-11-1991 2 107 2x Platina
Hormoaning 05-02-1992 - ep
Incesticide 15-12-1992 26-12-1992 26 17 Verzamelalbum
In utero 21-09-1993 25-09-1993 10 32
MTV unplugged in New York 01-11-1994 12-11-1994 1(1wk) 47 Livealbum
From the muddy banks of the Wishkah 01-10-1996 12-10-1996 11 11 Livealbum
Nirvana 27-10-2002 09-11-2002 12 19 Verzamelalbum
With the lights out 22-11-2004 27-11-2004 65 2 Verzamelalbum / 3 cd's & 1 dvd
Sliver: The Best of the Box 31-10-2005 - Verzamelalbum
Live at Reading 30-11-2009 07-11-2009 64 2 Livealbum
Album met hitnotering(en)
in de Vlaamse Ultratop 200 albums
Datum van
verschijnen
Datum van
binnenkomst
Hoogste
positie
Aantal
weken
Opmerkingen
MTV unplugged in New York 1994 01-04-1995 3 29 Livealbum
Nevermind 1991 29-04-1995 35 5
From the muddy banks of the Wishkah 1996 12-10-1996 10 12 Livealbum
Nirvana 2002 09-11-2002 2 21 Verzamelalbum
With the lights out 2004 04-12-2004 21 9 Verzamelalbum / 3 cd's & 1 dvd
Live at Reading 2009 14-11-2009 71 2 Livealbum
Bleach 26-10-2009 14-11-2009 100 1
Nevermind - Deluxe edition 23-09-2011 01-10-2011 14 7

Singles[bewerken]

Single met eventuele hitnotering(en)
in de Nederlandse Top 40
Datum van
verschijnen
Datum van
binnenkomst
Hoogste
positie
Aantal
weken
Opmerkingen
Smells like teen spirit 10-09-1991 30-11-1991 3 15 Nr. 3 in de Single Top 100
Come as you are 02-03-1992 21-03-1992 14 6 Nr. 16 in de Single Top 100
Lithium 21-07-1992 01-08-1992 16 5 Nr. 17 in de Single Top 100
In bloom 1992 - Nr. 87 in de Single Top 100
Heart-shaped box 1993 02-10-1993 32 3 Nr. 36 in de Single Top 100
About a girl (MTV unplugged version) 1994 26-11-1994 26 4 Nr. 22 in de Single Top 100
Single met hitnotering(en)
in de Vlaamse Ultratop 50
Datum van
verschijnen
Datum van
binnenkomst
Hoogste
positie
Aantal
weken
Opmerkingen
Smells like teen spirit 1991 - Nr. 1 in de Radio 2 Top 30
Come as you are 1992 - Nr. 12 in de Radio 2 Top 30
Lithium 1992 - Nr. 18 in de Radio 2 Top 30
Heart-shaped box 1993 - Nr. 18 in de Radio 2 Top 30
Rape me 1994 - Nr. 30 in de Radio 2 Top 30
About a girl (MTV unplugged version) 1994 - Nr. 12 in de Radio 2 Top 30
The man who sold the world 1995 - Nr. 24 in de Radio 2 Top 30

Radio 2 Top 2000[bewerken]

Nummer met notering(en)
in de Radio 2 Top 2000
'99 '00 '01 '02 '03 '04 '05 '06 '07 '08 '09 '10 '11 '12 '13
Smells like teen spirit - - - - - - 105 53 62 124 48 71 36 30 26
Come As You Are - - - - - - - - - - - - 1533 138 136
Lithium - - - - - - - - - - - - - 1818 957

Dvd's[bewerken]

Dvd met hitnotering(en)
in de Nederlandse DVD Music Top 30
Datum van
verschijnen
Datum van
binnenkomst
Hoogste
positie
Aantal
weken
Opmerkingen
Unplugged in New York 2007 01-12-2007 8 23
Live at reading 2009 07-11-2009 25 1
Live at the paramount 2011 01-10-2011 4 6
Live and loud 2013 28-09-2013 16 1

Documentaire[bewerken]

Trivia[bewerken]

  • Nirvana heeft enkele malen in Nederland een optreden gegeven. Het bekendst is het concert in de Amsterdamse Paradiso op 25 november 1991, maar de band heeft voor hun grote doorbraak ook opgetreden in Nighttown Rotterdam, Vera in Groningen en op het Ein Abend In Wien-festival in Rotterdam. De band heeft verder opgetreden in de Utrechtse Tivoli en in de Melkweg, beide in 1989.
  • Fragmenten van het optreden in Paradiso uit 1991 zijn terug te zien op de Dvd Nirvana: Live! Tonight! Sold Out!!. Daarnaast staan er vier nummers van ditzelfde concert op het live-album From the Muddy Banks of the Wishkah.
  • Tijdens het bezoek van Nirvana aan Nederland in november 1991 is er een 2 Meter sessie met de band opgenomen. Er werden uiteindelijk twee nummers opgenomen, te weten In the Pines en Here She Comes, een cover van The Velvet Underground.
  • Op 23 november 1991 speelde Nirvana in de Vooruit in Gent (België). Het voorprogramma werd verzorgd door Hole, de groep rond frontvrouw Courtney Love met wie Cobain later zou trouwen. Het was meteen de enige keer dat Nirvana in een Belgische concertzaal stond.[5]
  • Een gepland optreden in Ahoy te Rotterdam op 24 maart 1994 voor Nirvana's Europese tour werd afgelast nadat Kurt Cobain in Rome in coma was geraakt.

Externe link[bewerken]

Bronnen en voetnoten[bewerken]

Voetnoten:

  1. Deze controversiële tekst heeft flink wat stof doen opwaaien in feministische kringen. Cobain verklaarde in een interview dat het wel bedoeld was als een beschrijving van een verkrachting, maar vooral als een aanklacht daartegen. Volgens een van Cobains biografen, Michael Azerrad, zou je de tekst eventueel ook kunnen opvatten als een reactie op alle media-aandacht voor Cobains persoonlijke leven. Dit werd door Cobain eerder ontkend, omdat de tekst zou geschreven zijn voor alle mediaheisa omtrent zijn drugsgebruik. En een versie van Rape Me speelden ze al live tijdens de Nevermind tour in de US en Europa.
  2. Een zinnetje dat Cobain vaak sarcastisch opperde als hij op een feestje aankwam.

Bronnen:

  1. Azerrad, Michael. "Inside the Heart and Mind of Nirvana." Rolling Stone. 16 april 1992.
  2. Armstrong, Mark. "Nirvana Tops 50 Million Mark In Worldwide Sales, 'Journals' Number One". Yahoo! Music. 17 november 2002. Geraadpleegd op 18 augustus 2007.
  3. Top Selling Artists. RIAA.com. Geraadpleegd op 22 september 2008.
  4. (en) Vraag en Antwoord Website Skeptics Stack Exchange, geraadpleegd op 21 november 2013.
  5. Knack Focus, geraadpleegd op 21 november 2013.