Oom

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een oom of nonkel is een nauwe familierelatie, hij is de broer van iemands vader of moeder. De echtgenoot van een oom of tante is een aangetrouwde oom.

Etymologie[bewerken]

De etymologie van het woord is die van het Middelnederlandse oem in het derde kwart van de 13e eeuw en oom aan het eind van die eeuw. Het is verwant met het Oudfriese em, het Oudengelse eam en Oudhoogduitse oheim, en betekent van oorsprong "moeders broeder".[1]


In Belgisch-Nederlandse spreektaal wordt ook het woord nonkel gebruikt. Dat is etymologisch een assimilatie van het Nederlandse lidwoord "den" met het Franse "oncle".[2] Dit oncle gaat terug op het Latijnse avunculus, dat moeders broeder betekent.[3] Het woord avunculus hangt samen met avus en av(i)a, de Latijnse woorden voor resp. grootvader en -moeder.

Woordgebruik[bewerken]

Het woord nonkel wordt ook meer algemeen gebruikt voor "vriendelijke (oude) man" en heeft dan ongeveer de waardering die door sommigen wordt gegeven aan "ome" in het noorden van het Nederlandse taalgebied. Een "hoge ome" is daarentegen een hoge pief, een man in een duur pak die zich boven anderen verheven acht, voor wie men echter niet veel respect opbrengt. De uitdrukking wordt ook wel eens aangetroffen in de politiek, met name op provinciaal en gemeentelijk niveau, maar weinig in de academische wereld.

Een oom die in het klooster getreden is of priester geworden is, noemt men in katholieke kringen heeroom, naar de oude aanspreektitel voor priesters heer.

Een grootoom of oudoom is een oom van iemands vader of moeder, dus een (aangetrouwde) broer van iemands grootvader of grootmoeder.

Een suikeroom is een rijke oom van wie men een erfenis verwacht. Suikeroom(pje) wordt ook wel gebruikt voor een man die met geld (jongere) vrouwen probeert te paaien.

Bekende ooms en 'nonkels'[bewerken]

Bekende fictieve ooms en 'nonkels'[bewerken]

Andere gebruiken[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. J. de Vries & F. de Tollenaere, Etymologisch woordenboek, Utrecht: Het Spectrum, 1995, 19e druk, blz. 270.
  2. Reijnhoudt.nl: Vlaamse woorden met een N
  3. Het Latijnse woord voor oom van vaderszijde is patruus.
  4. IMDB.com: Nonkel Jef (1995)
  5. Musicmeter.nl: Alexander Curly - Vette Jus en Boerenjongens, nr. 13 (1975)
  6. Word-detective.com: All Things Dutch