Oostenrijks-Hongaars leger

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Legervlag van Oostenrijk-Hongarije

Het Oostenrijks-Hongaarse leger (Duits: kaiserlich und königliche Armee, Hongaars: Császári és Királyi hadsereg), was de landmacht van de Dubbelmonarchie (1867 - 1918). De officiële benaming was Keizerlijk en Koninklijk Leger.

Het Oostenrijks-Hongaarse leger (landmacht) bestond uit drie onderdelen:

Onderdeel benaming Duits Hongaars
gezamenlijk leger Keizerlijk en Koninklijk kaiserlich und königlich (k.u.k.) Császári és Királyi
Landwehr Keizerlijk koninklijk kaiserlich königlich (k.k.) császári Királyi
Honvédség Koninklijk Hongaars königlich ungarisch (k.u.) Magyar Királyi
Opperbevelhebber Frans Jozef I (ca. 1885)

Geschiedenis[bewerken]

Het Oostenrijks-Hongaarse leger werd in 1867 gevormd en was de opvolger van het in 1806 gestichte Oostenrijkse leger (als opvolger van het leger van het Heilige Roomse Rijk). Tot 1867 bestond er dus geen Oostenrijks-Hongaars leger, maar alleen een Oostenrijks leger. Als gevolg van de Ausgleich van dat jaar kwam de zogenaamde Dubbelmonarchie tot stand en werd Hongarije een zelfstandig koninkrijk. Er was sindsdien sprake van een Oostenrijks-Hongaars leger bestaande uit een gezamenlijk leger (de hoofdmacht) en twee territoriale legers. De commandotaal van het gezamenlijke leger, met rekruten uit alle delen van het leger, was Duits en werd voornamelijke geleid door Duits-Oostenrijkse officieren. Dit tot chagrijn van veel Hongaarse politici, die om die reden de Honvédség, het territoriale leger van het koninkrijk Hongarije, geleid door Magyaren, bevoordeelden, met als gevolg dat het Hongaarse parlement weinig geld overhad voor het gezamenlijke leger. In een later stadium bleek het Oostenrijkse parlement (Rijksraad) ook vaak te bezuinigen op de legeruitgaven, hetgeen leidde tot een - in vergelijking met bondgenoot Duitsland - relatief verouderd en verzwakt leger.

Het infanterieuniform van een Oostenrijks-Hongaars militair was lange tijd wit, maar werden later vervangen door donker blauw, terwijl bij de legerhervorming van 1909 dit uniform op zijn beurt werd veranderd door een grijs uniform, dat tot aan het einde van de Dubbelmonarchie in 1918 in gebruik bleef. Een Oostenrijks-Hongaars soldaat droeg aanvankelijk geen helm (geïntroduceerd tijdens de Eerste Wereldoorlog[1]) maar een legerpet.

Het Oostenrijks-Hongaarse leger in 1914[bewerken]

In juli 1914, aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog, bestond het gezamenlijke leger uit vier regimenten en de territoriale leger (Landwehr en Honvédség) beide uit drie regimenten. Bij de mobilisatie werden er 3,35 miljoen mannen onder de wapenen geroepen (inclusief een aantal reserve-eenheden en de dienstplichtigen), die echter in een aantal gevallen niet over goede wapens of uniformen beschikten.

De opperbevelhebber van het leger was de 84 jaar oude keizer Frans Jozef I, die gezien zijn leeftijd deze taak niet op zich kon nemen. Het oppercommando van het leger kwam aan generaal-veldmaarschalk aartshertog Frederik, hertog van Teschen. De hertog van Teschen stond bekend als een gedegen bevelhebber. De chef van de generale staf was de machtige generaal Franz Freiherr Conrad von Hötzendorf, die veel politieke invloed bezat en voorstander was van een korte aanvalsoorlog tegen Servië. Conrad von Hötzendorf was een tacticus en een kundig strateeg en aartshertog Frederik gaf hem om die reden veel vrijheid. Na de dood van de oude keizer in 1916 nam de nieuwe keizer, Karel I het opperbevel van de aartshertog Frederik over. Zijn nieuwe staf-chef werd generaal Arthur Freiherr Arz von Straußenburg. Generaal Arz was, anders dan Conrad von Hötzendorf, geen politicus en hield uitsluitend bezig met militaire taken.

Het leger in cijfers[bewerken]

  • 30.000 officieren
  • 410.000 lagere officieren en militairen
  • 87.000 paarden (schatting)
  • 1.200 kanonnen

k. und k. regimenten

  • 16 Korpsen
  • 49 Infanterie Divisies - 76 Infanterie Brigades - 14 Bereden Brigades
  • 8 Cavalerie Divisies - 16 Cavalerie Brigades
  • 102 Infanterie Regimenten (vier bataljons per regiment) - 4 Bosnisch-Herzegowijnse (Bosnisch-Hercegowinische) Infanterie Regimenten (elk vier bataljons)
  • 4 Keizerlijk Tiroolse Jagerregimenten (Tiroler Kaiserjäger) (elk vier bataljons)
  • 32 Jagerbataljons (Feldjäger) - 1 Bosnisch-Herzegowijnse Jagerbataljons (Bosnisch-Hercegowinisches Feldjäger Bataillon)
  • 42 Veldartillerieregimenten (Feldkanonen-Regimenter) - 14 Veldhouwitzerregimenten (Feldhaubitz-Regimenter)
  • 11 Bereden Artillerie Bataljon Divisies - 14 Zware Houwitzer Divisies
  • 11 Bergartillerie Regimenten (Gebirgsartillerie Regimenter)
  • 6 Vestingartillerie Regimenten (Festungsartillerie Regimenter) - 8 Onafhankelijke Vestingartilletie Bataljons (selbst. Festungsartillerie Bataillone)

15 Regimenten Dragonders (Dragoner) - 16 Regimenten Huzaren (Husaren) - 11 Regiments Lanciers (Ulanen)

  • 16 Transport Bataljons (Spoorwegen)
  • 23 Pionier Bataljons (Sappeure/Pioniere) - 1 Brugconstructie Bataljon (Brücken Bataillon) - 1 Spoorweg Regiment (Eisenbahn-Regiment) - 1 Telegrafie Regiment (Telegraphen-Regiment)

k.k. Landwehr

  • 35 Landweer Infanterie Regimenten - elk regiment 3 bataljons (Landwehr Infanterie-Regimenter)
  • 6 Landweer Lancier Regimenten
  • 8 Landweer Veldartillerie Regimenten (Feldkanonen) - 8 Landweer Veldhouwitzer Bataljons (Feldhaubitz)

Bereden Infanterie bestaande uit de volgende onderdelen:

  • 2 Berginfanterie Regimenten der Landweer (Gebirgsinfanterie-Regimenter) No. 4 en No. 27
  • 3 Tirolse Fuseliers Regimenten (Tiroler Landesschützen Regimenter) - In januari 1917 verkregen deze regimenten de naam Kaiserschützen.
  • 1 Bereden Tirols Fuseliers Regiment (Reitende Tiroler Landesschützen)
  • 1 Bereden Dalmatisch Fuseliers Bataljon (Reitende Dalmatiner Landesschützen)

k.u. Honvéd

  • 6 k.u. Honvéd Landweer Districten (Distrikte)
  • 2 k.u. Honvéd Infanterie Divisies (Infanterie Truppendivisionen)
  • 2 k.u. Honvéd Cavalerie Divisies (Kavallerie Truppendivisionen)
  • 4 k.u. Honvéd Infanterie Brigades (Infanteriebrigaden) - 12 onafhankelijke k.u. Honvéd Infanterie Brigades
  • 4 k.u. Honvéd Cavalerie Brigades (Kavalleriebrigaden)
  • 32 Honvéd Infanterie Regimenten (Infanterie-Regimenter)
  • 10 Honvéd Regimenten der Huzaren (Husaren-Regimenter)
  • 8 Honvéd Veldartillerie Regimenten (Feldkanonen Regimenter) - 1 Honvéd Bereden Artillerie Afdeling (Reitende Artillerie Abteilung)

Rangen en insignes van het Oostenrijks-Hongaarse leger[bewerken]

Infanterie Cavalerie Artillerie Jagers Rang-
insignes
Rang-
insignes
bereden
jagers
Soldaten
Infanterist /
Honvéd (Hongaars)
(Soldaat)
Dragoner
Husar
Ulan
Kanonier Jäger SoldatLichtdrap1.PNG K.k. Jäger GebTrp 1906-18.png
Gefreiter /
Őrvezető (Hongaars)
(Soldaat 1ste klasse)
Gefreiter Vormeister
Főtűzer
Patrouillenführer
Járőrvezető
GefreiterDunkelbraun.PNG K.k. Patrouillenführer GebTrp 1906-18.png
Lage officieren
Korporal /
Tizedes (Hongaars)
kapral (Pools)
(Korporaal)
Korporal Geschütz-Vormeister Unterjäger Korporal Apfelgrün.png K.k. Unterjäger GebTrp 1906-18.png
Zugsführer /
Szakaszvezető (Hongaars)
(Sergeant)
Zugsführer Zugsführer Zugsführer ZugsführerKrapprot.PNG K.k. Zugsführer GebTrp 1906-18.png
Feldwebel /
Őrmester (Hongaars)
(Wachtmeester)
Wachtmeister Feuerwerker Oberjäger K.u.k. Feldwebel.png K.k. Oberjäger2 GebTrp 1906-18.png
Kadett-Feldwebel / Kadétőrmester
Hadapród)
(Kadet-sergeant, sinds 1908 kadet)
Kadett-Wachtmeister
(Kadett)
Kadett-Feuerwerker
(Kadett)
Kadett-Oberjäger
(Kadett)
K.u.k. Kadett 1908-14.png K.k. Kadett-GebTrp 1908-14.png
Stabs-Feldwebel /
Törzsőrmester
(Sergeant-majoor sinds 1913 - insignes tot 1914)
Stabs-Wachtmeister Stabs-Feuerwerker Stabs-Oberjäger K.u.k. Stabsfeldwebel 1913-14.png K.k. Stabsoberjäger GebTrp 1908-14.png
Stabs-Feldwebel /
Törzsőrmester
(Sergeant-majoor, insignes na 1914)
Stabs-Wachtmeister Stabs-Feuerwerker Stabs-Oberjäger K.u.k. Stabsfeldwebel 1914-18.png K.k. Stabsoberjäger 1914-18.png
Offiziersstellvertreter (sinds 6 juni 1915) /
Tiszthelyettes
(Plaatsvervangend officier)
Offiziersstellvertreter Offiziersstellvertreter Offiziersstellvertreter K.u.k. OffzStv 1915-1918.png K.k. OffzStv GebTrp 1915-18.png
Kandidaat-officieren
Kadett-Offiziersstellvertreter
Hadapród-Tiszthelyettes
(Kadet-plaatsvervangend officier) (tot 1908)
Kadett-Offiziersstellvertreter Kadett-Offiziersstellvertreter Kadett-Offiziersstellvertreter K.u.k. Fähnrich 1908-18.png K.k. Fähnrich GebTrp 1908-18.png
Fähnrich (vanaf 1908) /
Zászlós
(Officierskandidaat (vaandrig]) (sinds 1908)
Fähnrich Fähnrich Fähnrich K.u.k. Fähnrich 1908-18.png K.k. Fähnrich GebTrp 1908-18.png
Lagere officieren
Leutnant /
Hadnagy
(Luitenant)
Leutnant Leutnant Leutnant K.u.k. Lt orangegelb-1918.png K.k. Lt GebTrp 1906-18.png
Oberleutnant /
Főhadnagy
(1ste luitenant)
Oberleutnant Oberleutnant Oberleutnant K.k. OLt GebTrp 1906-18.png
Kapiteins
Hauptmann /
Százados
(Kapitein)
Rittmeister Hauptmann Hauptmann K.u.k. Hptm Infanterie.png K.k. Hptm GebTrp 1906-18.png
Stafofficieren
Major /
Őrnagy
(Majoor)
Major Major Major K.u.k. Major.png K.k. Major GebTrp 1906-18.png
Oberstleutnant /
Alezredes
(Luitenant-kolonel)
Oberstleutnant Oberstleutnant Oberstleutnant K.u.k. Oberstlt.png K.k. Oberstlt GebTrp 1906-1918.png
Oberst /
Ezredes
(Kolonel)
Oberst Oberst Oberst K.u.k. Oberst.png K.k. Oberst GebTrp 1906-18.png
Generaals
Generalmajor /
Vezérőrnagy
(Generaal-majoor of brigadier-generaal)
K.u.k. GenMajor.png
Feldmarschalleutnant /
Táborhadnagy
(Luitenant-veldmaarschalk [generaal-majoor])
K.u.k. Feldmarschall-Lt -1918.png
General der Infanterie
Gyalogsági tábornok
(Generaal der infanterie)
General der Kavallerie
Lovassági tábornok
(Generaal der infanterie)
Feldzeugmeister /
Táborszernagy
(Generaal der artillerie)
K.u.k. Gen d Infanterie.png
Generaloberst /
Vezérezredes
(Kolonel-generaal) (sinds 1915)
K.u.k. Generaloberst 1915-1918.png
Feldmarschall /
Tábornagy
(Veldmaarschalk)
K.u.k. Feldmarschall -1918.png
k.u.k. Cavalerie 1898
k.u.k. Infanterie 1898

Lijst van opperbevelhebbers van het Oostenrijks-Hongaarse leger[bewerken]

Opperbevelhebber Periode
Pietzner, Carl (1853-1927) - Emperor Franz Josef I - ca 1885.jpg keizer Frans Jozef I van Oostenrijk 1867 - 1916
Emperor karl of austria-hungary 1917.png keizer Karel I van Oostenrijk 1916 - 1918

Lijst van bevelhebbers (Armeekommandanten) van het Oostenrijks-Hongaarse leger[bewerken]

Armeekommandant Periode
Albrecht Austria Teschen 1817 1895 marshal.jpg aartshertog Albrecht van Oostenrijk, hertog van Teschen 1867 - 1869
Pietzner, Carl (1853-1927) - Emperor Franz Josef I - ca 1885.jpg keizer Frans Jozef I van Oostenrijk 1869 - 1914
Friedrich austria 1856 1936.jpg aartshertog Frederik van Oostenrijk, hertog van Teschen 1914 - 1917
Emperor karl of austria-hungary 1917.png keizer Karel I van Oostenrijk 1917 - 1918
Kovess Hermann Fieldmarshal.jpg Hermann Kövess von Kövesshaza[2] 1918

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Noten[bewerken]

  1. De Duitse Stahlhelm
  2. Van 4 november tot 3 december 1918