Rijbewijs

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Rijbewijscategorie)
Ga naar: navigatie, zoeken
Rijbewijs van Marcella Debusschere afgegeven in 1967

Een rijbewijs is een document waarmee een bestuurder van een motorvoertuig kan aantonen dat hij/zij beschikt over voldoende kennis, inzicht en vaardigheid om een motorvoertuig van een bepaalde categorie te kunnen en mogen besturen.

Op het rijbewijs kan men onder andere lezen wie de houder is, waar diegene woont ten tijde van afgifte (bij nieuwe rijbewijzen in creditcardformaat wordt het adres niet meer vermeld) en voor welke categorie voertuigen het rijbewijs geldig is. Het rijbewijs heeft in Nederland de status van legitimatiebewijs, maar men kan zich in regel met een rijbewijs niet identificeren, bijvoorbeeld bij een bank zal men een rijbewijs niet accepteren als identificatiebewijs (ID-bewijs). Het rijbewijs is eigendom van de staat. In België geldt het rijbewijs niet als identiteitsbewijs.

In tegenstelling tot een Nederlandse ID-kaart of een nationaal paspoort is een rijbewijs niet gebonden aan een nationaliteit. Een buitenlander die in Nederland woont kan hier examen doen en daarmee in het bezit komen van een rijbewijs.

Nederland[bewerken]

Een Nederlands rijbewijs

Op 1 oktober 2006 werd in Nederland het roze, papieren rijbewijs vervangen door het huidige plastic creditcardformaat. De voornaamste reden was de betere beveiliging tegen fraude en vervalsing. Het beveiligingsniveau van het nieuwe rijbewijs werd vergelijkbaar met die van het Nederlandse paspoort en de identiteitskaart. Bovendien zou Nederland met het nieuwe rijbewijs in de pas lopen met bijna alle EU-lidstaten. Het rijbewijs zou - net zoals de overige identiteitsbewijzen - op een centrale plek worden geproduceerd. [1]

Afgifte van het rijbewijs[bewerken]

In Nederland worden examens voor rijbewijzen afgenomen door het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen en het Bureau Nader Onderzoek Rijvaardigheid. Een rijbewijs wordt afgegeven door de burgemeester van de woonplaats waarin de aanvrager woont en is sinds 1 oktober 1986 tien jaar geldig. Na het 75e jaar is het rijbewijs hoogstens vijf jaar geldig (tot 1 januari 2014 was dit 70). Voor het behalen van het rijbewijs AM moet men ten minste 16 jaar oud zijn. Voor de overige rijbewijzen geldt een minimale leeftijd van 18 jaar, met uitzondering van het rijbewijs AZ, waar de minimale leeftijd 21 jaar bedraagt. Sinds 1 januari 2005 moeten houders van rijbewijs C (vrachtauto´s) en D (autobussen) bij iedere verlenging een medische keuring ondergaan. De keuring moet door een arts van een arbodienst worden gedaan. Deze regel is ingevoerd om te kunnen voldoen aan Europese regelgeving op het gebied van de rijbewijzen. Als men 75 jaar of ouder is, moet bij de verlenging van elk rijbewijstype een medische rijbewijskeuring plaatsvinden (tot 1 januari 2014 was dit 70 jaar of ouder).

Wie tijdelijk geen vrachtauto of autobus wil besturen, kan natuurlijk de daarvoor vereiste medische keuring achterwege laten, waarmee hij kosten bespaart. Hij krijgt dan een rijbewijs zonder C- en D-aantekening. Zijn bevoegdheid blijft echter onbeperkt geldig: hij kan op elk moment gekeurd worden en de aantekeningen terugkrijgen.

De kosten van een nieuw rijbewijs verschillen enorm. De prijs van een rijbewijs loopt in 2007 per gemeente uiteen van 21,90 euro tot 60 euro.

Puntenrijbewijs[bewerken]

Het Puntenrijbewijs, niet te verwarren met het Beginnersrijbewijs hieronder, is gebaseerd op het Puntensysteem voor Rijbewijzen.[2] Dit systeem geldt voor alle rijbewijshouders en houdt in dat wanneer men binnen 5 jaren voor een tweede maal wordt veroordeeld voor rijden onder invloed, het rijbewijs ongeldig wordt verklaard. Bij deze tweede overtreding moet het alcoholgehalte dan wel meer dan 1,3 promille zijn.

Beginnersrijbewijs[bewerken]

Het Beginnersrijbewijs is sinds 30 maart 2002 een nieuw type rijbewijs voor beginnende bestuurders.[3] Iemand is een beginnende bestuurder tijdens de eerste vijf jaren na de datum waarop aan hem of haar voor de eerste maal het rijbewijs is afgegeven. Voor 16- en 17-jarigen is deze termijn zeven jaar na verkrijging van een rijbewijs (van de bromfietscategorie AM).

Het rijbewijs bevat drie beginnerspunten. Wanneer de beginnende bestuurder binnen de eerste vijf jaar een met name genoemd verkeersdelict pleegt, raakt hij of zij een punt kwijt. Als men drie punten kwijt is, wordt automatisch het rijbewijs ingevorderd. De bestuurder in kwestie krijgt het rijbewijs niet terug voordat hij of zij een theorie- en praktijkproef succesvol aflegt, die vergelijkbaar is met het gewone rijexamen.

De gedachte achter het Beginnersrijbewijs is dat de beginnende bestuurder minder snel verkeersdelicten zal plegen, aangezien na drie overtredingen het rijbewijs wordt ingevorderd. Feit is dat bij een groot aantal verkeersongevallen beginnende bestuurders betrokken zijn. Door deze maatregelen hoopt Justitie dat te verminderen.

De verkeersdelicten die zorgen voor een punt aftrek zijn de volgende:

  • Algemeen gevaarzettend verkeersgedrag (artikel 5 Wegenverkeerswet);
  • Dood of toebrengen van (zwaar) lichamelijk letsel (artikel 6 Wegenverkeerswet)
  • Bumperkleven ofwel onvoldoende afstand houden (artikel 19 RVV);
  • Overschrijdingen van de maximumsnelheid. Als je op een autosnelweg de maximumsnelheid overschrijdt met meer dan 40 km/uur en op andere wegen met meer dan 30 km/uur;
  • Andere overtredingen van de verkeersregels als daarbij letsel of schade is ontstaan.

Voorwaarde voor invordering van het rijbewijs is dat de beginnende bestuurder in die vijf jaar drie van deze verkeersdelicten heeft begaan en daarvoor een bekeuring heeft betaald of door de strafrechter is veroordeeld.

Het voorlopige Beginnersrijbewijs wordt na het vijfde jaar automatisch omgezet in het definitieve normale rijbewijs.

Experiment 2toDrive[bewerken]

Begeleiderspas, behorende tot het 2toDrive-experiment.

Vanaf november 2011 wordt in Nederland als experiment met een looptijd van zes jaar 2toDrive ingevoerd. Hierbij mogen jongeren vanaf 16 jaar hun theorie-examen voor rijbewijs B doen, vanaf 16,5 jaar praktijkles gaan volgen en vanaf hun 17de het praktijkexamen afleggen. Slagen ze, dan mogen ze vanaf hun 17de al autorijden. Dit mag alleen als ze rijden met een coach naast zich. Een coach moet minimaal 27 jaar oud zijn en 5 jaar in het bezit zijn van een geldig rijbewijs. Het experiment wordt gestart om de verkeersveiligheid te vergroten. Ervaringen in het buitenland laten zien dat 2toDrive werkt. Proeven in Duitsland tonen aan dat jongeren 30% minder ongevallen en 20% minder overtredingen veroorzaken en minder vaak onder invloed van drank of drugs rijden.

Categorieën[bewerken]

  • Rijbewijs AL en C1 is voor motorrijders en vrachtwagenchauffeurs die ten minste 18 jaar waren op het examenmoment en op een lichte motorfiets of lichte vrachtwagen dit examen afleggen en nog geen twee jaar rijervaring.
  • Rijbewijs AZ en C is voor motorrijders en vrachtwagenschauffeurs die ten minste 21 jaar waren op het examenmoment en op een zware motorfiets of zware vrachtwagen dit examen afleggen, of 2 jaar lang het AL rijbewijs hebben.
  • Rijbewijs AM vervangt het inmiddels afgeschafte Bromfietscertificaat.
  • Als gevolg Europese richtlijnen komen er voor het rijbewijs nieuwe categorieën.[4] Deze worden opgenomen in de Nederlandse wet. Het is de bedoeling dat de nieuwe regels ingaan gelden 19 januari 2013.
Categorie Kan ook worden gebruikt als Nederlandse rijbewijscategorieën Aantal rijbewijsbezitters
(sept. 2006)[5]
AM4 Brommobiel -
AM (of AM2) AM4 Snorfiets, bromfiets -
AL AM Motor (licht) tot 25 kW en tot 0,16 kW/kg vanaf 18 jaar 1 345 098
AZ AL Motor vanaf 22 jaar 1 339 478
B AM Personenauto 10 017 014
BE B Personenauto met aanhangwagen 5 682 001
C B Vrachtwagen 950 499
CE C, BE Vrachtwagen met aanhangwagen 776 528
C1 B Motorvoertuig, zwaarder dan 3500 kg, maar niet zwaarder dan 7500 kg -
C1E C1, BE Idem met aanhangwagen -
D B Autobus 644 280
DE D, BE Autobus met aanhangwagen 623 620
D1 B Motorvoertuig ingericht voor het vervoer van meer dan acht personen, bestuurder niet inbegrepen, maar niet meer dan zestien personen, de bestuurder daarbij niet inbegrepen -
D1E D1, BE Idem met aanhangwagen -
G <20T Land- en bosbouwvoertuigen en mobiel landbouwmateriaal. Voor bestuurders van 16 t/m 18 jaar. Zij mogen land- en bosbouwvoertuigen besturen tot 20.000 kg. -
G Land- en bosbouwvoertuigen en mobiel landbouwmateriaal -
L Een toekomstige categorie die op een later tijdstip in werking zal treden en bedoeld is voor langzame motorvoertuigen (heftrucks e.d.) -
T Een toekomstige categorie die op een later tijdstip in werking zal treden en bedoeld is voor landbouwvoertuigen (trekkers e.d.) -
Nederlands rijbewijs zoals uitgegeven tot 1 oktober 2006

Vóór 1984 werd de categorie E samen met de categorieën B, C en D bijgeschreven op het rijbewijs na het goed afleggen van het examen. Vanaf 1984 was het nodig voor E een apart praktijkexamen af te leggen. Ook kreeg men vóór 1984 bij het behalen van de categorie C automatisch de categorie D bijgeschreven.

In 1995 werd een vereiste dat een apart examen moest worden afgelegd voor het verkeerstheorie-examen.

Enkele rijbewijzen worden automatisch toegekend bij het behalen van een rijbewijs in een andere categorie:

  • Bij het behalen of vernieuwen van rijbewijs AL, AZ of B wordt ook AM (bromfiets) toegekend.
  • Bij het behalen van rijbewijs CE wordt ook BE toegekend, en indien men reeds in bezit van D is ook DE.
  • Bij het behalen van rijbewijs DE wordt ook BE toegekend, maar niet CE.

Voor de categorieën C1, C1E, D1, D1E kan men sinds 19 januari 2013 in Nederland examen doen. Voor de categorieën LT en T kan men in Nederland (nog) geen examen doen. Het streven is om het trekkerrijbewijs (categorie T) in 2014 in te voeren. Iedereen die echter de categorie C of D of de daarbij behorende categorie E heeft of een rijbewijs na 1 oktober 2006 aanvraagt voor één van deze categorieën, krijgt een rijbewijs met tevens de daarbij behorende categorie C1, D1, C1E of D1E.

Slagingspercentage van CBR in Nederland[bewerken]

Gebaseerd op de Nederlandse slagingspercentage in 2011 en 2012 en 2013

type eerste keer praktijkexamen tweede keer praktijkexamen
slaagpercentage CBR 41% 75%

Rijbewijs niet verlengd?[bewerken]

Als het rijbewijs voor de auto (B) en de motor (A) niet wordt verlengd, is men wel gerechtigd om brommobiel rijden. Aan het besturen van een brommobiel zijn geen medische eisen gesteld.

België[bewerken]

In België is de reglementering rond het rijbewijs vastgelegd in het Koninklijk Besluit van 23 maart 1998.[6]
Om een rijbewijs (voor een welbepaalde categorie) te verkrijgen is het noodzakelijk te slagen voor een theoretisch examen en voor een praktijkexamen. Bovendien moet men verklaren dat men medisch geschikt is.

Categorieën[bewerken]

AM: bromfiets, scooter,...[bewerken]

  • Bromfiets klasse A: maximumsnelheid van 25 km/u en maximum cilinderinhoud van 50cc. Geen rijbewijs nodig.
  • Bromfiets klasse B: maximumsnelheid van 45 km/u en maximum cilinderinhoud van 50cc. Rijbewijs AM noodzakelijk.
  • Er bestaat geen voorlopig rijbewijs in deze categorie.
  • Na het afleggen van het theoretisch examen en een praktische opleiding via een rijschool van minimum 4 uur, mag men meedoen aan het praktijkexamen.
  • De minimumleeftijd is 16 jaar en het rijbewijs AM is Europees erkend.
  • Bij het behalen van het rijbewijs B, verkrijgt men automatisch het rijbewijs AM.

A: motorfiets[bewerken]

Rijbewijs A1[bewerken]
  • Dit rijbewijs is geldig vanaf 18 jaar voor motorfiets met maximum cilinderinhoud van 125cc of 11kW (15pk).
Rijbewijs A2[bewerken]
  • Dit rijbewijs is geldig vanaf 20 jaar voor motorfiets met maximum vermogen van 35kW (47pk).
Rijbewijs A[bewerken]
  • Dit rijbewijs is geldig vanaf 24 jaar voor motorfiets met vermogen dat meer is dan 35kW (47pk).
  • Indien men reeds twee jaar in het bezit is van rijbewijs A2, mag men het rijbewijs A trachten te behalen (dus vanaf 22 jaar).
Code 372[bewerken]

Wie zijn rijbewijs categorie B heeft behaald voor 01/01/1989 krijgt automatisch de volwaardige categorie A, met alle rechten daarbijhorend. Deze staat ook aangeduid op het rijbewijs en is overal geldig, ook in het buitenland.

Wie zijn rijbewijs categorie B heeft behaald na 31/12/1988 maar voor 1/5/2011, die mag na 2 jaar rijden met tweewielige motorvoertuigen waarvoor het rijbewijs categorie A1 nodig is. Dit recht wordt automatisch toegekend, je hebt dus geen code 372 nodig.

Wie zijn rijbewijs categorie B heeft behaald na 30/04/2011, mag enkel rijden met motorvoertuigen waarvoor het rijbewijs categorie A1 nodig is, na het volgen van 4 uur praktijklessen en op voorwaarde dat je 2 jaar je rijbewijs B hebt. Dit wordt vermeld op het rijbewijs met de `code 372`. Opgelet, je bent pas in orde als de code vermeld staat op je rijbewijs. Iemand die zijn rijbewijs heeft behaald op 29 april 2011, kan pas ten vroegste op 29 april 2013 de `code 372`bemachtigen.

Dit systeem is enkel geldig in België, om in het buitenland te mogen rijden moet je een volwaardig rijbewijs A1 behalen.

Code 373[bewerken]

De houder van een rijbewijs B, afgegeven vanaf 01/05/2013, mag daarentegen enkel een driewieler met motor van de categorie A besturen, op voorwaarde dat hij ten minste 21 jaar oud is, de vereiste opleiding heeft gevolgd en dat de code 373 bij de categorie B op het rijbewijs wordt vermeld.

Dit systeem is enkel geldig in België, om in het buitenland te mogen rijden moet je een volwaardig rijbewijs A behalen.

Algemeen[bewerken]
  • Na het afleggen van het theoretische examen en het volgen van 12 uren praktijklessen, kan men het examen op privaat-terrein en op de openbare weg afleggen om onmiddellijk het rijbewijs te bekomen. Men kan ook 9 uren praktijklessen volgen en enkel het examen op privaat-terrein afleggen. Indien geslaagd, krijgt men een voorlopig rijbewijs.
  • Daarnaast bestaat er ook een trapsgewijze opleiding om van 'rijbewijs A1' naar 'rijbewijs A2' en van 'A2' naar 'A' te stappen na het volgen van minimum 4 uur rijles in een erkende rijschool en slagen in een praktisch examen.
  • Bij het overstappen van 'A1' naar 'A' is een nieuwe basisopleiding van 9 uren noodzakelijk om te mogen deelnemen aan het praktische examen.

B en B+E: wagen[bewerken]

  • Om een wagen waarvan de maximale toegelaten massa (MTM) niet meer is dan 3,5 ton te mogen besturen, heeft men een rijbewijs categorie B nodig.
  • Na het afleggen van het theoretische examen krijgt men een voorlopig rijbewijs. Men heeft de keuze tussen twee mogelijkheden:
    • Voorlopig rijbewijs 18 maanden: verkrijgt men na 20 uren praktijklessen; men mag vervolgens zonder begeleiding met de wagen rijden; het praktijkexamen moet binnen de 18 maanden afgelegd worden (minimum 3 maanden).
    • Voorlopig rijbewijs 36 maanden: een begeleider (reeds 8 jaar een rijbewijs) is verplicht; praktijkexamen moet binnen de 36 maanden afgelegd worden (minimum 3 maanden).
  • Hoe zwaar (Maximale Toegelaten Massa: MTM) een aanhanger mag zijn is afhankelijk van het rijbewijs:
    • Rijbewijs B: Ieder aanhangwagen met een MTM tot 750 kg. Indien MTM aanhanger > 750 kg: Iedere aanhanger als MTM auto en MTM aanhanger samen niet boven de 3.500 kilo uitkomen. De aanhanger mag zwaarder zijn dan de lege auto.
    • Rijbewijs B+ (code 96): Iedere aanhanger als de MTM auto en MTM aanhanger samen niet boven de 4.250 kg uitkomen.
    • Rijbewijs BE voor 19 januari 2013 gehaald: Iedere aanhanger of oplegger. Er is geen grens aan het leeggewicht + laadvermogen.
    • Rijbewijs BE na 19 januari 2013 gehaald: Iedere aanhanger of oplegger met een MTM van maxmaal 3.500 kilo + kogeldruk.

Code 78[bewerken]

De houder van een rijbewijs met vermelding van code 78 mag enkel voertuigen met een automatische versnellingsbak besturen. Deze code wordt vermeld indien het rijexamen afgelegd werd met een voertuig dat een automatische versnellingsbak heeft. Om ook met voertuigen met een manuele versnellingsbak te mogen rijden -en deze code daartoe te laten schrappen- moet men opnieuw het praktisch examen afleggen met een voertuig met een manuele versnellingsbak. Indien men slaagt voor een praktisch examen voor een andere categorie met een voertuig met manuele versnellingsbak, zal code 78 voor bepaalde andere categorieën opgeheven worden. [7]

C, C+E, C1, C1+E: vrachtwagens[bewerken]

  • Om een vrachtwagen (MTM >3,5 ton) te mogen besturen heeft men een rijbewijs categorie C nodig. Het reeds bezitten van categorie B is noodzakelijk.
  • Na het afleggen van het theoretische examen, moet de kandidaat een medisch onderzoek ondergaan. De scholing gebeurt via een rijschool (8 uren) waarna onmiddellijk het praktijkexamen afgelegd kan worden. Men kan ook kiezen voor vrije begeleiding: gedurende maximaal 12 maanden kan men met een begeleider vrij met een vrachtwagen rijden.
  • De kandidaat die nog geen 21 jaar is, geen 'bewijs van vakbekwaamheid' heeft maar wél geslaagd is voor categorie C, krijgt enkel een rijbewijs categorie C1. Zodra de kandidaat 21 jaar is, wordt dit automatisch omgewisseld naar categorie C zonder bijkomend examen.
  • De kandidaat die een C+E rijbewijs behaalt, en een rijbewijs D heeft of behaalt, krijgt ook categorie D+E toegekend.

D, D+E, D1, D1+E: bussen[bewerken]

  • Om een voertuig te mogen besturen met meer dan 8 zitplaatsen (exclusief chauffeur), heeft men een rijbewijs categorie D nodig. Het reeds bezitten van categorie B is noodzakelijk.
  • Na het afleggen van het theoretische examen, moet de kandidaat een medisch onderzoek ondergaan. De scholing gebeurt via een rijschool (8 uren) waarna onmiddellijk het praktijkexamen kan afgelegd worden. Men kan ook kiezen voor vrije begeleiding: gedurende maximaal 12 maanden kan men met een begeleider vrij met een bus rijden. Vervoer in commercieel verband is niet toegestaan.
  • De kandidaat van minder dan 21 jaar kan de examens afleggen voor de categorie D1 maar kan slechts deze categorie behalen vanaf de leeftijd van 21 jaar (met uitzondering van het getuigschrift van vakbekwaamheid)

G: landbouwvoertuigen[bewerken]

  • Om een landbouwvoertuig te mogen besturen heeft men een rijbewijs categorie G nodig. De bestuurders geboren voor 01/10/1982 zijn vrijgesteld: zij hebben geen rijbewijs nodig om zulke voertuigen te mogen besturen.
  • Na het afleggen van het theoretische examen, kan de kandidaat onmiddellijk het praktijkexamen afleggen. Een scholing is niet verplicht, maar er mag enkel geoefend worden op privé-terrein.
  • Chauffeurs met rijbewijs B, C1 of C zijn vrijgesteld van rijbewijs G, maar mogen slechts die toestellen besturen waarvan de MTM zich bevindt binnen het gebied waarvoor hun rijbewijs B, C1 of C van toepassing is.

Geldigheid[bewerken]

Categorie rijbewijs Met welk voertuig mag men rijden Minimumleeftijd
AM A1 A2 A B B+E C1 C1+E C C+E D1 D1+E D D+E G
AM 16 jaar (18 jaar met passagier)
A1 18 jaar
A2 20 jaar
A 24 jaar (22 jaar wanneer 2j houder van A2)
B 18 jaar
B+E 18 jaar
C1 18 jaar
C1+E 18 jaar
C 21 jaar (18 jaar indien getuigschrift van vakbekwaamheid)
C+E 21 jaar (18 jaar indien getuigschrift van vakbekwaamheid)
D1 21 jaar (18 jaar indien getuigschrift van vakbekwaamheid)
D1+E 21 jaar (18 jaar indien getuigschrift van vakbekwaamheid)
D 24 jaar (18 jaar indien getuigschrift van vakbekwaamheid)
D+E 24 jaar (18 jaar indien getuigschrift van vakbekwaamheid)
G 16 jaar (tot 20 ton; vanaf 18 jaar: onbeperkt)

Examens[bewerken]

Een Belgisch rijbewijs

Het theoretische examen wordt afgelegd in één van de examencentra georganiseerd door GOCA[8]. Het theorie-examen test de kandidaat over zijn kennis van het verkeersreglement, het defensief rijden, het milieuvriendelijk rijden, EHBO en de basis van automobieltechniek. Het examen verloopt op een computer aan de hand van meerkeuze-vragen.
De kandidaten leggen het praktische examen af in het examencentrum bevoegd voor de gemeente van hun normale verblijf of voor de gemeente waarin de zetel van de rijschool waar de lessen werden gevolgd, gevestigd is. Hierop zijn een aantal uitzonderingen. Voor elk examen zijn welbepaalde tarieven van toepassing.

Model[bewerken]

Oorspronkelijk zou vanaf 7 juli 2010 in België overgestapt worden naar een rijbewijs op bankkaartformaat. De papieren rijbewijsmodellen zouden nog afgeleverd worden tot eind 2012. Uiteindelijk is door vertragingen met de aanbesteding, het nieuwe model pas in april 2013 geïntroduceerd. Het model kost 25 euro. Papieren modellen zijn geldig tot en met 2033.

Categorie B: enkele cijfers[bewerken]

Aantal afgelegde theorie-examens Aantal geslaagde theorie-examens
2008 308.842 47,09%
2009 300.017 47,43%
2010 302.719 46,82%
2011 487.685 44,6%
2012 534.307 46,2%

Bron 2008 t/m 2010: Jaarverslag GOCA

Bron 2011 en 2012: Het theorie-examen in cijfers

Aantal afgelegde praktijk-examens Aantal geslaagde praktijk-examens
2008 185.947 54.35%
2009 205.342 56,18%
2010 240.167 55,24%

Bron: Jaarverslag GOCA

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]


Bronnen, noten en/of referenties