Rijkspresident

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De tweede Rijkspresident, Paul von Hindenburg

De Rijkspresident (Duits: Reichspräsident) was het staatshoofd van Duitsland tijdens de Weimarrepubliek (1919-1933/1934). De benaming gold tot 1945 maar bleef tijdens de periode van nazi-Duitsland grotendeels op de achtergrond.

Volgens de Grondwet van Weimar werd de rijkspresident voor zeven jaar door het volk gekozen en was zonder beperking herkiesbaar. Hij benoemde de regering, kon het parlement laten ontbinden en via nooddecreten bijzondere maatregelingen treffen. Het parlement echter had het recht om de regering te laten vallen, de rijkspresident via een referendum af te zetten en de nooddecreten ongedaan te maken. Omdat in het parlement maar zelden een absolute meerderheid voor een stabiele regering tot stand kwam was de feitelijke rol van de rijkspresident veel groter dan bedoeld.

De eerste rijkspresident, Friedrich Ebert werd in februari 1919 nog door de Nationale Vergadering van Weimar gekozen, dus vóór het in kracht treden van de grondwet in augustus van dat jaar. In 1922 heeft de Rijksdag, het Duitse parlement, Eberts ambtstermijn met drie jaar verlengd. Ebert stierf in februari 1925 kort voor uitlopen van die tijd.

In 1925 kwam het tot de eerste verkiezing, zoals die door de grondwet was bedoeld: rechtstreeks door het volk voor zeven jaar. In de tweede stemronde won de partijloze Paul von Hindenburg, een voormalige generaal uit de Eerste Wereldoorlog, van Wilhelm Marx, de kandidaat van de centrum-linkse partijen. Hindenburg werd herkozen in maart/april 1932 tegen de kandidaat van de nationaalsocialisten, Adolf Hitler.

Toen Hindenburg op 2 augustus 1934 overleed, was Hitler al sinds januari 1933 kanselier en had van Duitsland een dictatuur gemaakt. Omdat hij geen verkiezingen voor een nieuwe rijkspresident wilde nam hij de rechten van de rijkspresident over. Vanaf toen liet hij zich Führer en Rijkskanselier noemen. Na Hitlers zelfmoord op 30 april 1945 werd het ambt door Karl Dönitz uitgeoefend, die op 23 mei - dus na de capitulatie van 8 mei - door de Britten werd gearresteerd.

In de Bondsrepubliek Duitsland heeft de bondspresident aanzienlijk minder macht dan de rijkspresident.

# Afbeelding Naam
(Geboren-Overleden)
Begin van de termijn Einde van de termijn Partij
1 Friedrich Ebert.jpg Friedrich Ebert
(1871-1925)
11 februari 1919 28 februari 1925
(overleed in functie)
SPD
2 Bundesarchiv Bild 183-C06886, Paul v. Hindenburg.jpg Paul von Hindenburg
(1847-1934)
12 mei 1925 2 augustus 1934
(overleed in functie)
Partijloos
3 Bundesarchiv Bild 183-S62600, Adolf Hitler.jpg Adolf Hitler
(1889-1945)
(Führer en Rijkskanselier)
2 augustus 1934 30 april 1945
(zelfmoord)
NSDAP
4 Karl Dönitz.jpg Karl Dönitz
(1891-1980)
30 april 1945 23 mei 1945
(gearresteerd; ambt opgeheven)
NSDAP

Standaard[bewerken]

Zie ook[bewerken]