Routemaster

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De Routemaster dubbeldekker
De ingang achteraan de bus
Een Routemaster doorkruist Piccadilly Circus, terwijl iemand probeert op het open achterbalkon te springen.
Afscheid van de Routemasters op lijn 159

Beluister

(info)

De Routemaster is de jaren-zestig-versie van de wereldberoemde Londense rode dubbeldeksbus, die in vaste dienst is gebleven tot eind 2005 en ook nu nog op enkele lijnen te zien is. De bus werd gebouwd door Associated Equipment Company (AEC) en de carrosseriefabriek Park Royal Vehicles als zelfdragende autobus in twee varianten voor het Londense stadsbusnet: de RM en de langere RML. De dieselmotor bevindt zich in verticale positie voorin, onder een motorkap.

Beschrijving[bewerken]

Een Routemaster verschilt van modernere Londense dubbeldeksbussen door de open achterkant waardoor passagiers gemakkelijk kunnen in- en uitstappen. Ook is een lopende conducteur aanwezig en daarom hoeft de chauffeur, die in een aparte cabine zit, geen kaartjes te controleren. De Routemaster was het laatste Britse bustype met deze traditionele indeling, maar de op dezelfde manier ingedeelde voorgangers RT (AEC Regent) en RTL / RTW (Leyland Titan) waren nog veel talrijker.

De Routemaster werd geïntroduceerd op 8 februari 1956. De serieproductie startte in 1958 en liep tot 1969. De Routemaster, waarvan er 2876 gebouwd zijn, is gebruikt tot eind 2005. Sindsdien rijden er op twee "heritage"-lijnen in Londen nog steeds de rode dubbeldeksbussen van het type Routemaster.

Vervanging[bewerken]

De Routemasters werden al sinds de jaren tachtig vervangen door nieuwe bussen. Hiervoor was een aantal redenen:

  • de kosten: de bus is duurder in het gebruik, mede doordat er behalve een chauffeur ook een conducteur nodig is;
  • de veiligheid: door de hoge leeftijd, het open instapbalkon en de onoverzichtelijkheid zijn deze bussen minder veilig dan de nieuwe gelede bussen;
  • de toegankelijkheid: mindervaliden, ouderen en kinderwagens kunnen door de hoge ingang minder gemakkelijk aan boord komen - dit is in strijd met Europese regels en lagevloerbussen kennen dit probleem niet;
  • de levensduur: bussen hebben nu eenmaal een beperkte levensduur en in het drukke Londense verkeer, waar continu moet worden opgetrokken en geremd, slijten zij sneller dan elders - in dit opzicht hebben de Routemasters het toch al uitzonderlijk lang volgehouden.

Op 9 december 2005 reed voor het laatst een Routemaster op een reguliere buslijn (159). Een van de beroemdste onderdelen van het Londense straatbeeld is hiermee zo goed als verdwenen. Tachtig jaar lang zijn deze bussen en hun directe voorgangers van het verwante type RT (in nog veel grotere aantallen eveneens door AEC gebouwd) een van de belangrijkste kenmerken van Londen geweest - tezamen met de Big Ben, de Tower Bridge en de Theems. De bussen zijn echter nog niet geheel uit het Londense straatbeeld verdwenen, want enkele Routemasters blijven voor het toerisme op twee routes rijden (de lijnen 9 en 15), in combinatie met modernere bustypen.

Varianten[bewerken]

Bij speciale gelegenheden kregen Routemasters wel eens een bijzondere beschildering. Zo werd een van de oudste exemplaren, RM6, goud gekleurd ter gelegenheid van het gouden jubileum van koningin Elizabeth II in 2002.

Ook waren de rode stadsbussen in Londen niet de enige Routemaster-typen:

  • London Transport had ook een groene "coach"-versie voor de Green Line-diensten naar het Londense buitengebied.
  • Er bestond een "BEA"-versie - met eenassige bagage-aanhangwagen - voor de verbinding met de luchthaven Londen Heathrow.
  • Als enige busbedrijf buiten de Londense regio kocht Northern General in Noord-Oost Engeland ook een serie Routemasters.

Deze typen hadden afsluitbare vouwdeuren en misten dus het typische open achterbalkon.

Museumbussen[bewerken]

De "Haagse" Routemaster RM1312 nog in Londen in 2005

Veel Routemasters zijn in Engeland bewaard gebleven en worden door liefhebbers met zorg opgeknapt en onderhouden. Ook in vele landen buiten Engeland rijden ex-Londense Routemasters voor plezierritten. De routes moeten wel zorgvuldig gekozen worden omdat de Routemaster een highbridge-dubbeldekker is die lang niet alle viaducten schadevrij kan passeren. Daarom ziet men op het Europese vasteland vaker lowbridge-dubbeldekkers zoals de Bristol Lodekka, die door het publiek ten onrechte voor een Londense dubbeldekker worden aangezien, vooral als ze de rode kleur hebben. In Nederland beschikt het Haags Bus Museum sinds 2006 over een authentieke AEC Routemaster, de in 1962 gebouwde RM1312, die eerst eigendom was van London Transport en later van Arriva na de privatisering van de exploitatie van het Londense openbaar vervoer.

Stunt[bewerken]

Hoezeer de Britten de Routemaster in het hart hebben gesloten, bleek uit de opwinding die in oktober 2008 ontstond toen televisiepresentator Jeremy Clarkson een Routemaster opblies bij wijze van promotiestunt. De voorzitter van de Routemaster Association noemde dit een daad van heiligschennis en zei dat autoliefhebber Clarkson dit nooit gedaan zou hebben met een klassieker als de Jaguar E-type. Ook vroeg hij zich af waarom er niet voor een minder bijzonder dubbeldekkermodel was gekozen. Clarksons woordvoerder antwoordde dat "Jeremy zelf moet weten wat hij wil opblazen voor zijn eigen plezier en dat van zijn publiek. Iedereen weet dat hij niet van bussen houdt".

Gegevens[bewerken]

RM "Standard Routemaster"[bewerken]

  • Breedte: 8 ft = 243 cm
  • Lengte: 27 ft 6 inches = 845 cm
  • Hoogte: 14 ft 4½ inch = 436 cm
  • Zitplaatsen: beneden 28 + bovendek 36 = totaal 64
  • Aantal gebouwd: 2120.

RML "Lengthened Routemaster"[bewerken]

  • Breedte: 8 ft = 243 cm
  • Lengte: 30 ft = 914 cm
  • Hoogte: 14 ft 4½ inch = 436 cm
  • Zitplaatsen: beneden 32 + bovendek 40 = totaal 72
  • Aantal gebouwd: 524.

Project New Bus for London[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie New Bus for London voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Burgemeester Boris Johnson (rechts) wil de Routemaster in ere herstellen.

De Mayor of London, Boris Johnson, kondigde in 2008 aan dat hij de Routemaster in de straten wil terugbrengen. De grote aantallen moderne gelede bussen die door Londen rijden - vaak van Duits fabricaat zoals de Mercedes-Benz Citaro - zijn hem een doorn in het oog. In 2010 werd het ontwerp voor de NB4L geopenbaard. Door een open platform achterin moet de reiziger het oude 'Routemaster-gevoel' terugkrijgen. Sinds de zomer van 2013 stromen de "Borismasters" (de al snel ingeburgerde bijnaam) geleidelijk in. In 2016 zullen er volgens plan 600 exemplaren in dienst zijn.

Vista-kmixdocked.png
Door op de afspeelknop te klikken kunt u dit artikel beluisteren. Na het opnemen kan het artikel gewijzigd zijn, waardoor de tekst van de opname wellicht verouderd is. Zie verder info over deze opname, bekijk de oorspronkelijke versie of download de opname direct. (Meer info over gesproken Wikipedia)