Synagoge (Groningen)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Folkingestraat met Synagoge (vanaf het Gedempte Zuiderdiep)

De synagoge in de stad Groningen is een schepping van de architect Tjeerd Kuipers. Volgens een artikel van Gerrit de Jong en Kees van der Ploeg, 'Gereformeerde kerken in de provincie Groningen', in het blad Groninger Kerken 1993, deel 3, 65, werkte Tjeerd Kuipers voor de synagoge samen met Ytzen van der Veen, een weinig bekende architect. Over Ytzen van der Veen is niet veel bekend, wel bevindt zich in de Groninger archieven een plattegrond van de synagoge, gemaakt door Ytzen van der Veen. Beiden werkten onder andere ook samen bij de bouw van de Zuiderkerk in de Stationsstraat te Groningen. Het kruisvormige gebouw werd in 1906 ingewijd en kenmerkt zich vooral door de Moorse stijl, met veel oosters aandoende hoefijzer- en sleutelgatbogen in de ramen en galerijen. Deze nieuwe synagoge verving een gebouw uit 1756 dat te klein, maar vooral te bouwvallig was geworden. De oriëntaalse stijl ontleende men aan de synagoge in Berlijn. Deze stijl werd overigens door de architect Gottfried Semper geïntroduceerd met diens synagoge in Dresden.

[bewerken] Verdere geschiedenis

De Groningse synagoge bood voor de Tweede Wereldoorlog plaats aan ruim 600 synagogegangers. In 1942 werd het gebouw door de bezetters gesloten en vervolgens gebruikt als opslag- en verzamelplaats voor radio's, koper en tin. De kostbare thorarollen en liturgische voorwerpen werden verborgen in de kluis van een bankgebouw in Groningen. Slechts ongeveer 200 van de 2800 Groningse joden overleefden de oorlog. De joodse gemeente zag zich daarom genoodzaakt het gebouw in 1952 te verkopen. De synagoge werd tot 1975 een wasserij met de naam Astra.

[bewerken] Herinwijding

Na deze periode van verpaupering en vervolgens enkele jaren leegstand besloot de Groningse gemeenteraad het gebouw aan te kopen en te restaureren. In 1981 werd de synagoge heringewijd door rabbijn Jacobs. Sindsdien wordt de synagoge gebruikt als 'sjoel' door de joodse gemeente Groningen en als culturele ruimte voor concerten, exposities, rondleidingen en educatie door de Stichting Folkingestraat Synagoge.