Verborgen camera

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een verborgen camera is een verborgen film-, video- of fotocamera om personen te observeren zonder dat de gefilmde of gefotografeerde persoon het merkt.

Een verborgen camera moet worden onderscheiden van een bewakingscamera, die als regel openlijk wordt toegepast.

Een verborgen camera kan worden gebruikt voor:

  • het maken van televisieprogramma's
  • het doen van opsporingsonderzoek
  • het doen van wetenschappelijk psychologisch onderzoek op het gebied van het gedrag
  • spionage
  • het stiekem maken van foto's van beroemdheden

Televisieprogramma's[bewerken]

Verborgen camera's worden op verschillende manieren toegepast voor het maken van televisieprogramma's. Er kan onderscheid worden gemaakt tussen:

  • komische programma's
  • informatieve programma's
  • onthullende journalistieke programma's

Komische programma's[bewerken]

Een manier op de verborgen camera toe te passen is voor komische programma's waarin nietsvermoedende personen voor schut worden gezet of in een komische situatie gebracht. Voor meer informatie, zie Candid camera. Een goed voorbeeld is Bananasplit.

Informatieve programma's[bewerken]

In informatieve programma's kan de verborgen camera gebruikt worden om meer over het gedrag van mensen te laten zien. Het meeste wordt dit toegepast in programma's over verkeersgedrag, zoals Blik op de weg.

De verborgen camera wordt ook gebruikt in programma's over psychologie, waarin men laat zien hoe bijvoorbeeld kinderen op een bepaalde situatie reageren.

Onthullende journalistiek[bewerken]

Een andere toepassing van verborgen camera's zijn programma's waarin men misstanden of andere geheimen wil onthullen. Hierbij is te denken aan programma's over:

Volgens de Nederlandse Raad voor de Journalistiek behoren journalisten te opereren met "open vizier". Dat houdt in dat de verborgen-camera techniek slechts bij zeer bijzondere omstandigheden toegepast mag worden, bijvoorbeeld als het de enige manier is om een misstand aan de kaak te stellen.

Gemengde toepassingen[bewerken]

Deze manieren kunnen wel eens overlappen. Een informatief programma kan ook komisch zijn. Sommige programma's die gepresenteerd worden als journalistiek, spelen in op de sensatielust van de kijker en zijn feitelijk meer gericht op vermaak.

Opsporingsonderzoeken[bewerken]

Politiewerk[bewerken]

Een geheime camera kan door de opsporingsinstanties worden gebruikt om strafbare feiten op te sporen. In juridische termen heet dit "het aanwenden van een technisch hulpmiddel" ten behoeve van stelselmatige observatie.

Dit wordt gerekend tot de bijzondere opsporingsmethoden. Zowel in België als in Nederland zijn er in de laatste jaren nieuwe wetten aangenomen om de toepassing van deze methode te regelen. De politie mag deze methodes niet toepassen zonder speciale toestemming.

Die speciale toestemming is niet nodig voor het gebruiken van beelden van bewakingscamera's, omdat die openlijk werken.

Particulieren[bewerken]

Geheime camera's kunnen ook worden gebruikt door bedrijven die hun werknemers heimelijk willen controleren, bijvoorbeeld om werknemers op diefstal te betrappen of zelfs om na te gaan of ze niet te lang pauzeren.

Privédetectives kunnen geheime camera's gebruiken ten behoeve van cliënten die privéinformatie over anderen willen hebben.

Dat is over het algemeen strijdig met de privacywetgeving.

Strafbaarheid[bewerken]

Nederland[bewerken]

De artikelen 139f en 139g van het Nederlandse Wetboek van Strafrecht verbieden het stiekem fotograferen of filmen van personen die zich in een woning of op een andere niet voor het publiek toegankelijke plaats bevinden alsmede het bezitten of openbaar maken van dergelijke opnames. Deze handelingen vallen onder de misdrijven.

Artikel 441b verbiedt het heimelijk filmen of fotograferen van een persoon die zich op een voor het publiek toegankelijke plaats bevindt, indien dat gebeurt met een daartoe aangebracht technisch hulpmiddel, zoals een verstopte bewakingscamera. Op openbare plaatsen mag men dus in principe wel heimelijk filmen met een losse camera, maar in woningen en privéruimtes mag ook dat niet. In enkele Gemeentelijke verordeningen, waaronder die van Rotterdam, is het heimelijk filmen in de openbare ruimte strafbaar gesteld,.

Bij de per 1 januari 2004 in werking getreden Wet heimelijk cameratoezicht is de werking van deze artikelen nog uitgebreid.[1]

Op deze verboden zijn uitzonderingen mogelijk. Naast de toepassing door opsporingsdiensten onder de daarvoor geldende regels, kan ook de toepassing van verborgen camera's door journalisten in zeer bijzondere gevallen toelaatbaar zijn.

Als de maker van de opnamen geacht wordt deze met seksuele bedoelingen gemaakt te hebben wordt soms aanranding ten laste gelegd, zie dat artikel.

Wetenschappelijk onderzoek[bewerken]

Het voordeel van het gebruik van een verborgen camera bij gedragsonderzoek is, dat de onderzochte persoon niet beïnvloed wordt door de waarnemer. Hiermee kan bijvoorbeeld worden onderzocht onder welke omstandigheden een proefpersoon bereid is zich op een oneerlijke manier te bevoordelen. Aan het toepassen van een verborgen camera kleven wel ethische bezwaren, omdat volgens gangbare ethische normen de onderzoeker toestemming van de proefpersoon behoort te hebben, voordat deze aan een onderzoek mag worden onderworpen.

Beroemdheden[bewerken]

Roddelbladen betalen gigantische bedragen voor opmerkelijke foto's van beroemdheden. Zo zijn er van Prinses Diana foto's gepubliceerd, die waren gemaakt met een geheime camera in de sportclub waar ze aan fitness deed.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties