Wałbrzych

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Wałbrzych
Waldenburg
Stad in Polen Vlag van Polen
Vlag Wapen
Wałbrzych
Wałbrzych
Situering
Woiwodschap Neder-Silezië
District Powiat Wałbrzyski
Coördinaten 50° 46′ NB, 16° 17′ OL
Algemeen
Oppervlakte 84,79 km²
Inwoners (2005) 127.566 (1504 inw/km²)
Identificatiecode 22109
Portaal  Portaalicoon   Polen
Marktplein
Kolenindustrie in 1926

Wałbrzych (Geluidsfragment [ˈvawbʒɨx] (info / uitleg); Duits: Waldenburg) is een stad in het Poolse woiwodschap Neder-Silezië. De stad is de zetel van de powiat Wałbrzyski, waartoe het zelf niet behoort. De oppervlakte bedraagt 84,79 km², het inwonertal 127.566 (2005). Tot 1945 behoorde de stad als Waldenburg tot Duitsland.

Geschiedenis[bewerken]

Het bosgebied Grenzwald (tussen Silezië en Bohemen) waarop ook Waldenburg verrees, werd in de late dertiende eeuw onder hertog Bolko I van Schweidnitz gerooid en gecultiveerd door Duitse boeren en ambachtslieden. Waldenburg werd als Waldenberc in 1305 voor het eerst vermeld en kreeg in 1400 stadsrechten. De stad was in het bezit van de dynastie der Piasten, die in de buurt slot Fürstenstein (sinds 1945 in het Pools: Książ) bouwden. Later kwam Waldenburg met Neder-Silezië aan het koninkrijk Bohemen, aan Oostenrijk en na de Silezische Oorlogen aan het koninkrijk Pruisen.

Mijnbouw (lood, zilver, later vooral steenkool) begon in de veertiende eeuw en vanaf de Industriële revolutie was de stad een belangrijk industrieel centrum. De nationaalsocialisten bouwden nabij Waldenburg in 1941 het werk- en concentratiekamp Groß-Rosen. De stad, die als deel van Pruisen sinds 1871 tot het Duitse Rijk behoorde, werd in 1945 door de Sovjets veroverd en geannexeerd door de latere volksrepubliek Polen. De Duitse oorspronkelijke bevolking werd grotendeels verdreven, waarbij vele dodelijke slachtoffers vielen [bron?]. Een kleine rest van Duitse mannen bleef als dwangarbeider in de, nu Poolse, staatsmijnen tewerkgesteld tot 1957.

Sinds het sluiten van de mijnen in de jaren 1990 concentreert de economie zich op de productie van onder meer textiel, chemicaliën en keramiek.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Wałbrzych geldt door zijn industriële karakter en verwaarlozing van de monumenten na 1945 niet als een topattractie. Het oudste gebouw van de stad is de Mariakerk (Marienkirche), waarvan de huidige versie uit 1714 stamt. Verder kent de stad een bezienswaardig in 1997-1999 gerenoveerd marktplein en een neogotisch raadhuis uit 1855. Bij Wałbrzych ligt Schloß Fürstenstein (Książ), het op twee na grootste slot van het huidige Polen.

Sport[bewerken]

Wałbrzych was in 2004 gastheer van de Europese kampioenschappen mountainbike.

Bij het voetbal was voor de oorlog Waldenburger SV 09 de succesvolste club, die van 1920 tot 1933 in de hoogste klasse speelde. Na de invoering van de Gauliga in 1933 verdween de club van het hoogste niveau. Ook FC Sportfreunde 1920 Waldenburg speelde een tijdje in de hoogste klasse.

Nadat Waldenburg Pools geworden was werden Zagłębie Wałbrzych en Górnik Wałbrzych opgericht. Beide clubs speelden 6 seizoenen in de Ekstraklasa. Zagłębie van 1968 tot 1974 en Górnik van 1983 tot 1989. Momenteel (2013) is enkel Górnik actief in de hogere reeksen (II liga).

Geboren in Wałbrzych/Waldenburg[bewerken]

Partnersteden[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties