Walnoot (boom)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Walnoot, okkernoot
Juglans regia Broadview.jpg
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten)
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: 'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Clade: Fabiden
Orde: Fagales
Familie: Juglandaceae (Okkernootfamilie)
Geslacht: Juglans (Walnoot)
soort
Juglans regia
L. (1753)
Oude okkernotenboom
Oude okkernotenboom
Portaal  Portaalicoon   Biologie

De walnoot of okkernoot (Juglans regia) is een plant uit de okkernootfamilie (Juglandaceae). Om een onderscheid te maken met het geslacht Juglans, dat eveneens walnoot heet, wordt de soort ook voluit gewone walnoot of Perzische walnoot genoemd. De plant wordt al eeuwen geplant vanwege de economische waarde van het hout en de eetbare noten. De boom komt van nature voor in Zuid-Europa op de Balkan, Zuidwest- en Centraal-Azië tot de Himalaya en in Zuidwest-China.

De boom kan een hoogte tot 30 m bereiken en kan een meer dan 10 m brede kroon ontwikkelen. Hij vormt een ronde, half-open kroon. Bij het ouder worden krijgt de grijze stam een diep gegroefde bast.

De boom vormt laddermerg in de twijgen. Het blad is oneven geveerd samengesteld.

Eigenschappen[bewerken]

Notenhout is een klassiek meubelhout, heel makkelijk te bewerken. Het hout is heel variabel van kleur, samenhangend met de herkomst. Het hout wordt gebruikt voor de meubelindustrie en werd vroeger ook gebruikt voor gebruiksvoorwerpen, zoals lepels, deurklinken en vliegtuigpropellers. Tijdens de Eerste Wereldoorlog zijn er veel bomen gekapt voor het maken van geweerkolven, maar ook later is veel notenhout hiervoor nog gebruikt.

Befaamd is het gebruik van wortelnotenhout in meubelen en in dashboards van sommige auto's.

Met zijn dicht bladerdak is de okkernoot een ideale en karaktervolle schaduwboom. Vliegen en muggen hebben een hekel aan de geur van de aromatische bladeren. Vandaar dat men op boerderijen vaak een notelaar aantreft in de nabijheid van een mesthoop.

Ziekten en plagen[bewerken]

De boom kan aangetast worden door bacteriebrand (Xanthomonas campestris pv. juglandis en bladvlekkenziekte (Gnomonia leptostyla). Bladbeschadiging, zwarte vlekken en bladval, en daardoor oogstderving en kwaliteitsverlies kunnen gevolgen zijn van deze ziekten. Deze ziekten treden vooral in slechte natte zomers op. Rassen kunnen sterk verschillen in vatbaarheid. Honingzwam doet de bomen snel doodgaan.

Het blad kan ook aangetast worden door de okkernootviltmijt, maar veroorzaakt nauwelijks schade. De vruchten worden gegeten door eekhoorns en vogels.

Mythologie en folklore[bewerken]

In de Griekse mythologie wordt Carya door de God Dionysos in een notenboom veranderd. De notenboom staat daarom voor het symbool van de wijsheid. Kariatiden zijn vrouwenbeelden van notenhout in de vorm van kolommen van de tempel van Arthemis Karyatis.

Naam (Etymologie)[bewerken]

Okkernoot[bewerken]

Uit het middeleeuws Latijn: noker noot In het Latijns: nux (noot /notebom) Letterlijk : noot van de notenboom

Walnoot[bewerken]

De "Wal" in walnoot gaat terug op de stam der Volcae. Na verloop van tijd begonnen de Germaanse stammen de naam van de Volcae te gebruiken voor hun niet-Germaanse buren, eerst de Kelten en nadien ook de Romeinen (die het gebied veroverden). Men vindt ook vandaag nog sporen hiervan terug in streeknamen zoals Wallonië en Wales.

De associatie met de notenboom gaat terug op de verspreiding van de boom door de Romeinen in de veroverde gebieden.

Letterlijk : vreemde (niet-Germaanse) noot.

Soorten[bewerken]

De Perzische walnoot of (gewone) walnoot (Juglans regia)[bewerken]

Morfologie[bewerken]

  • Hoogte : 25-35m
  • Schors :
    • Kleur : olijf-bruin voor jonge takken tot zilver-grijs voor oudere takken.
    • Textuur : Verspreide brede groeven met een ruwe textuur
  • Bladeren : oneven geveerd samengesteld
    • 25-40cm lang
    • 5 tot 9 deelblaadjes per samengesteld blad
    • De drie grootste deelblaadjes bevinden zich aan het uiteinde (10-18cm lang en 6-8cm breed)
    • De deelblaadjes aan de basis van het blad zijn kleiner (5-8cm lang)
  • Bloemen :
    • Mannelijke bloemen : hangende katjes van 5-10cm
    • Vrouwelijke bloemen : vormen zich in clusters van 2 tot 5
  • Vrucht :
    • Bolster : de schil is glad en groen van kleur met witte spikkels
    • Noot : de noot is bruin en licht geribbeld

Verspreiding[bewerken]

De oorspronkelijke habitat van de boom is Centraal-Azië en strekte zich uit van Xinjiang (China) tot Oost-Turkije.

De verdere verspreiding westwaarts gebeurde in twee stappen. De eerste van deze twee stappen vond plaats in de vierde eeuw voor Christus tijdens en na de Macedonische veroveringstochten onder Alexander de Grote. De tweede stap gebeurde onder de Romeinen, die de boom verder verspreidden in het Middellandse Zeegebied en West-Europa.

Foto's[bewerken]

De zwarte walnoot of zwarte noot (Juglans nigra)[bewerken]

Morfologie[bewerken]

  • Hoogte : 30-40m
  • Schors :
    • Kleur : grijs tot zwart
    • Textuur : diepe groeven
  • Bladeren : oneven geveerd samengesteld
    • 30-60cm lang
    • 15 tot 23 deelblaadjes per samengesteld blad
    • De grootste deelblaadjes bevinden zich in het midden (7-10cm lang en 2-3cm breed)
  • Bloemen :
    • Mannelijke bloemen : hangende katjes van 8-10cm
    • Vrouwelijke bloemen : vormen zich in clusters van 2 tot 5
  • Vrucht :
    • Bolster : de schil is glad en groen tot bruinig-groen van kleur
    • Noot : de noot is bruin en geribbeld

Verspreiding[bewerken]

Komt van nature voor in het Midwesten en het oosten van de Verenigde Staten en werd in Europa geïntroduceerd voor de productie van hout en als decoratieve boom in parken en lanen.

Foto's[bewerken]

De witte walnoot of boternoot (Juglans cinerea)[bewerken]

Morfologie[bewerken]

  • Hoogte : 20m (met uitschieters tot 40m)
  • Schors :
    • Kleur : licht-grijs
    • Textuur : groeven
  • Bladeren : oneven geveerd samengesteld
    • 40-70cm lang
    • 11 tot 17 deelblaadjes per samengesteld blad
    • De deelblaadjes zijn harig,licht-groen en ongeveer even groot (5-10cm lang en 3-5cm breed)
  • Bloemen :
    • Mannelijke bloemen : hangende katjes
    • Vrouwelijke bloemen : harig, vormen zich in clusters van 2 tot 5
  • Vrucht :
    • Bolster : de schil is harig en groen tot bruinig-groen van kleur
    • Noot : de noot is ruw-ovaal van vorm en dubbel zo lang als ze breed is

Verspreiding[bewerken]

Het oosten van de Verenigde Staten en zuidoosten van Canada

Foto's[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Beluister

(info)