Walnoot (boom)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Walnoot, okkernoot
Juglans regia Broadview.jpg
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten)
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: 'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Clade: Fabiden
Orde: Fagales
Familie: Juglandaceae (Okkernootfamilie)
Geslacht: Juglans (Walnoot)
soort
Juglans regia
L. (1753)
Oude okkernotenboom
Oude okkernotenboom
Portaal  Portaalicoon   Biologie

De walnoot of okkernoot (Juglans regia) is een plant uit de okkernootfamilie (Juglandaceae). Om een onderscheid te maken met het geslacht Juglans, dat eveneens walnoot heet, wordt de soort ook voluit gewone walnoot of Perzische walnoot genoemd. Andere soorten die onder het geslacht Juglans vallen zijn bijvoorbeeld de witte walnoot en de zwarte walnoot.

Beschrijving[bewerken]

De boom kan een hoogte tot 30 m bereiken en kan een meer dan 10 m brede kroon ontwikkelen. Hij vormt een ronde, half-open kroon. Bij het ouder worden krijgt de grijze stam een diep gegroefde bast. De boom vormt laddermerg in de twijgen. De jonge takken zijn olijf-bruin en de oudere takken zilver-grijs. De schors heeft verspreide brede groeven met een ruwe textuur. De boom heeft 25-40cm lang oneven geveerd samengestelde bladeren, met 5 tot 9 deelblaadjes per samengesteld blad. De drie grootste deelblaadjes bevinden zich aan het uiteinde en zijn 10-18cm lang en 6-8cm breed. De deelblaadjes aan de basis van het blad zijn kleiner (5-8cm lang) De mannelijke bloemen zijn hangende katjes van 5-10 cm. De vrouwelijke bloemen vormen zich in clusters van 2 tot 5. De schil van de bolster is glad en groen van kleur met witte spikkels. De noot is bruin en licht geribbeld.

Verspreiding[bewerken]

De oorspronkelijke habitat van de boom is Centraal-Azië en strekte zich uit van Xinjiang (China) tot Oost-Turkije. De verdere verspreiding westwaarts gebeurde in twee stappen. De eerste van deze twee stappen vond plaats in de vierde eeuw voor Christus tijdens en na de Macedonische veroveringstochten onder Alexander de Grote. De tweede stap gebeurde onder de Romeinen, die de boom verder verspreidden in het Middellandse Zeegebied en West-Europa.

Gebruik[bewerken]

De plant wordt al eeuwen geplant vanwege de economische waarde van het hout en de eetbare noten. Notenhout is een klassiek meubelhout, heel makkelijk te bewerken. Het hout is heel variabel van kleur, samenhangend met de herkomst. Het hout wordt gebruikt voor de meubelindustrie en werd vroeger ook gebruikt voor gebruiksvoorwerpen, zoals lepels, deurklinken en vliegtuigpropellers. Tijdens de Eerste Wereldoorlog zijn er veel bomen gekapt voor het maken van geweerkolven, maar ook later is veel notenhout hiervoor nog gebruikt. Befaamd is het gebruik van wortelnotenhout in meubelen en in dashboards van sommige auto's.

Met zijn dicht bladerdak is de okkernoot een ideale en karaktervolle schaduwboom. Vliegen en muggen hebben een hekel aan de geur van de aromatische bladeren. Vandaar dat men op boerderijen vaak een notelaar aantreft in de nabijheid van een mesthoop.

Ziekten en plagen[bewerken]

De boom kan aangetast worden door bacteriebrand (Xanthomonas campestris pv. juglandis en bladvlekkenziekte (Gnomonia leptostyla). Bladbeschadiging, zwarte vlekken en bladval, en daardoor oogstderving en kwaliteitsverlies kunnen gevolgen zijn van deze ziekten. Deze ziekten treden vooral in slechte natte zomers op. Rassen kunnen sterk verschillen in vatbaarheid. Honingzwam doet de bomen snel doodgaan.

Het blad kan ook aangetast worden door de okkernootviltmijt, maar veroorzaakt nauwelijks schade. De vruchten worden gegeten door eekhoorns en vogels.

Mythologie en folklore[bewerken]

In de Griekse mythologie wordt Carya door de God Dionysos in een notenboom veranderd. De notenboom staat daarom voor het symbool van de wijsheid. Kariatiden zijn vrouwenbeelden van notenhout in de vorm van kolommen van de tempel van Arthemis Karyatis.

Naam (Etymologie)[bewerken]

Okkernoot[bewerken]

Uit het middeleeuws Latijn: noker noot In het Latijn: nux (noot /notebom) Letterlijk : noot van de notenboom

Walnoot[bewerken]

De "Wal" in walnoot gaat terug op de stam der Volcae. Na verloop van tijd begonnen de Germaanse stammen de naam van de Volcae te gebruiken voor hun niet-Germaanse buren, eerst de Kelten en nadien ook de Romeinen (die het gebied veroverden). Men vindt ook vandaag nog sporen hiervan terug in streeknamen zoals Wallonië en Wales.

De associatie met de notenboom gaat terug op de verspreiding van de boom door de Romeinen in de veroverde gebieden.

Letterlijk : vreemde (niet-Germaanse) noot.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Beluister

(info)