Zelhem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zelhem
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Zelhem Wapen van Zelhem
(Details) (Details)
Zelhem
Zelhem
Situering
Provincie Gelderland
Gemeente Bronckhorst
Coördinaten 52° 0' NB, 6° 20' OL
Algemeen
Inwoners (2012[1]) 11.285 (incl. buitengebied)
Overig
Website http://www.oudzelhem.nl
Foto's
De Lambertikerk van Zelhem
De Lambertikerk van Zelhem
Landgoed 't Zand nabij Zelhem
Landgoed 't Zand nabij Zelhem
Kerk van Zelhem in 1743 door Jan de Beijer
Kerk van Zelhem in 1743 door Jan de Beijer
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Zelhem is een plaats in de Nederlandse gemeente Bronckhorst in de provincie Gelderland (Achterhoek). Het is met 11.285 inwoners (inclusief het buitengebied) het grootste dorp in de gemeente. De kern zelf telde in 2009 6.110 inwoners en in het buitengebied woonden in dat jaar 1.890 inwoners.[1]

Geschiedenis[bewerken]

Zelhem 071.JPG

In een oorkonde uit het jaar 801 werd de naam Salehem voor het eerst genoemd. Een aantal jaren later werd in het dorp Zelhem een kapelletje gebouwd door St. Ludgerus (St. Liudger). Rond 800 schonk boer Helmbald in Zelhem een stukje grond aan de zendeling Liudger. De boer verzocht naderhand of hij en zijn zoon alsnog het vruchtgebruik konden krijgen over de helft van het stukje grond. Als tegenprestatie zou hij zorgen voor de verlichting van de kerk, dat wil zeggen de kaarsen. Na de dood van zijn zoon zou het hele perceel alsnog vervallen aan de kerk. Liudger ging akkoord met de nieuwe regeling. De bijgestelde overeenkomst werd op 8 mei 801 vastgelegd in een akte. Uit deze akte blijkt dat het gaat om een nieuwe ontginning nabij de boerderij van Helmbald en zijn zoon. Van wortels ontdaan, zoals er nadrukkelijk bij wordt vermeld. De ontginning wordt in de akte aangeduid met de naam Widapa. Veel vermeldt de akte van 801 niet over Zelhem. Enkel dat er een nederzetting was met de naam Salehem en dat er ene Helmbald, zoon van Heribald, boerde met zijn zoon. In de akte wordt voor het eerst een veldnaam genoemd die ooit in Zelhem is opgetekend: Widapa[2]. Volgens historicus Ed Harenberg is Widapa identiek aan Wideplo en Weppele en is de locatie thans terug te vinden in de buurtschap Bekveld in de gemeente Bronckhorst.[bron?] Op deze plaats, nabij het gemeentekantoor, is ter gelegenheid van het 1200 jarig jubileum van de voormalige gemeente Zelhem in 2001 een herdenkingsmonument opgericht.

In de 10e en 12e eeuw was de parochie Zelhem onderdeel van het Graafschap Lohn.[3].

Tussen 1450 en 1500 kreeg de Lambertikerk van Zelhem zijn huidige vorm. Tegen het einde van de Tweede Wereldoorlog werd de kerk grotendeels verwoest. Ze werd echter meteen weer opgebouwd en vormt nog steeds het middelpunt van Zelhem.

In 1829 telde de gemeente Zelhem ruim 2800 inwoners; een eeuw later waren het er bijna 5800 en tegen het eind van de twintigste eeuw waren het er ruim 11.000.

Tot 2005 was Zelhem een zelfstandige gemeente, maar bij een gemeentelijke herindeling werd Zelhem toen samengevoegd met de buurgemeenten Hummelo en Keppel, Steenderen, Hengelo en Vorden tot de gemeente Bronckhorst. Op 30 januari 2008 is de stichting Dorpsraad Zelhem en omstreken opgericht. Deze stichting behartigt de belangen van de inwoners van de voormalige gemeente Zelhem bij de nieuwe gemeente Bronckhorst.

Dorp en omgeving[bewerken]

  • Zelhem noemt zich 'Het Groene Hart van de Achterhoek'. De oude kern is behoorlijk gemoderniseerd. In 2004 is ter afsluiting van een herinrichtingsproject de Markt in het centrum feestelijk heropend.
  • Zelhem houdt veel oude tradities nog in ere: 's avonds om 21 uur luidt bijvoorbeeld nog altijd de papklok.
  • Aan de Hummeloseweg in de buurtschap Wittebrink vindt men de Wittebrinkse Molen, een gerestaureerde beltmolen.
  • De omgeving is afwisselend: enk, broek en veen.
  • Landgoed 't Zand (nu: Landgoed De Hoenderkamp) is een vanaf 1935 ontginningsgebied van circa 350 hectare bos, weilanden en akkers.
  • Het langeafstandswandelpad het Pieterpad loopt door het dorp.

Evenementen[bewerken]

  • Jaarlijks het 'Mega Piraten Festijn'.
  • Oosterwijkse Pinksterfeesten (trekkertrek en tentfeesten)

Geboren[bewerken]

Overleden[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b [1]
  2. zelhem.org Webpagina over Zelhemse veldnamen
  3. Jan Kuys - Drostambt en schoutambt : de gelderse ambtsorganisatie in het kwartier van Zutphen (ca. 1200 - 1543) Uitgever: Hilversum Verloren 1994

Literatuur

  • Rijsdorp, Gerrit 12 eeuwen Lambertikerk. Geworteld in de gemeenschap van Zelhem (2007) Zelhem ISBN 978-90-70238-48-3.

Beluister

(info)