Angkor Wat (tempel)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Angkor Wat
អង្គរវត្ត
Angkor Wat.jpg
Tempel in Cambodja
Locatie Angkor, Siem Reap, Cambodja
Religie Hindoeïsme, Boeddhisme
Gewijd/opgedragen aan Vishnoe
Bouwjaar Vroege 12de eeuw
Uitbreiding Late 12de eeuw
Renovatie 20ste eeuw
Stijl Khmer
Portaal  Portaalicoon   Religie
Angkor
Werelderfgoed cultuur
Land Cambodja
UNESCO-regio Azië
Criteria i, ii, iii, iv
Inschrijvingsverloop
UNESCO-volgnr. 668
Inschrijving 1992 (16e sessie)
UNESCO-werelderfgoedlijst

Angkor Wat (អង្គរវត្ត, 'Hoofdtempel') is een tempelcomplex in Cambodja en het grootste religieuze monument in de wereld, met een oppervlakte van 126,6 hectares (1.626.000 m2).[1] Het werd origineel gebouwd als een Hindoe tempel voor het Khmer-rijk en transformeerde geleidelijk aan in een boeddhistische tempel tegen het einde van de twaalfde eeuw.[2] Het werd gebouwd door de Khmer koning Suryavarman II [3] in de vroege twaalfde eeuw in Yaśodharapura (យសោធរបុរៈ tegenwoordig Angkor), de hoofdstad van het Khmer-rijk, als zijn staatstempel en uiteindelijke praalgraf. In tegenstelling tot de Shaivistische traditie van vorige koningen, was Angkor Wat toegewijd aan Vishnoe. Als best bewaarde tempel in het gebied, is het de enige dat een belangrijk religieus centrum bleef sinds de bouw. De tempel staat aan het hoogtepunt van de hoog klassieke stijl van Khmer architectuur. Het is een symbool van Cambodja geworden en staat op de nationale vlag. Het is ook de grootste toeristische trekpleister van het land.

Angkor Wat combineert twee basisconcepten van Khmer-tempelarchitectuur: de tempelberg en de latere tempelgalerij. Het is ontworpen om de Berg Meroe voor te stellen, het thuis van de Devas in Hindoeïstische mythologie: binnen een slotgracht en een 3,6 kilometer lange buitenmuur staan drie vierkante galerijen, elk hoger dan de vorige. In het centrum van de tempel staat een quincunx van torens. In tegenstelling tot de meeste Angkoriaanse tempels is Angkor Wat gericht naar het westen; academici zijn verdeeld over het belang hiervan. De tempel wordt gewaardeerd voor de grandeur en harmonie van de architectuur, de uitgebreide bas-reliëfs en de vele Devata's die de muren versieren.

De moderne naam, Angkor Wat, betekent "Tempelstad" of "Stad der Tempels" in Khmer; Angkor, wat "stad" of "hoofdstad" betekent, is een spreektalige vorm van van het woord Nokor (នគរ), wat van het Sanskriet woord nagara (Devanagari: नगर)[4] komt. Wat is het Khmer woord voor "tempel gronden", ook afgeleid uit het Sanskriet vāṭa (Devanagari: वाट), wat "omheining" betekent.[5]

Geschiedenis[bewerken]

Angkor Wat ligt 5,5 kilometer ten noorden van de moderne stad Siem Reap en een korte afstand ten zuiden en licht ten oosten van de vorige hoofdstad, met de Baphuon-tempel in het centrum. Het is het zuidelijkste van Angkor's hoofdterreinen, in een gebied van Cambodja waar er een belangrijke groep van oude structuren staat.

Volgens de legende, werd de constructie van Angkor Wat opgedragen door Indra om als paleis te dienen voor zijn zoon, Precha Ket Mealea.[6] Volgens de 13de eeuwse Chinese reiziger Zhou Daguan, geloofden sommigen dat de tempel in één nacht gebouwd werd door een goddelijke architect.[7]

Het originele ontwerp en constructie van de tempel vond plaats in het midden van de 12de eeuw, tijdens de regering van koning Suryavarman II (regeerde van 1113 - c. 1150). Het werd gebouwd als de hoofdstad en tempel van de koning, toegewijd aan Vishnoe. Aangezien er geen fundamentele steles of inscripties uit dezelfde tijd zijn gevonden die verwijzen naar de tempel, is de originele naam verloren, maar het was mogelijk bekend als "Varah Vishnu-Lok", naar de genoemde God. Het werk lijkt kort na de dood van de koning stilgelegd te zijn, waardoor sommige bas-reliëfs onafgemaakt blijven.[8] In 1177, ongeveer 27 jaar na de dood van Suyavarman II, werd Angkor geplunderd door de Champa, de traditionele vijand van de Khmer.[9] Daarna werd het rijk hersteld door een nieuwe koning, Jayavarman VII. Hij vestigde zichzelf in een nieuwe hoofdstad en tempel (respectievelijk Angkor Thom en Bayon) enkele kilometers verder noord.

Tegen het einde van de 12de eeuw werd Angkor Wat omgevormd van een hindoeïstisch tot een boeddhistisch aanbiddingscentrum, en dit is het gebleven tot op heden.[10] Angkor Wat is uniek onder de Angkor-tempels omdat het nooit volledig verlaten werd, hoewel het wel wat werd verwaarloosd in de 16de eeuw. Dit was gedeeltelijk omdat de slotgracht de tempel beschermt tegen gevaren uit de jungle.[11]

Eén van de eerste westelijke bezoekers in de tempel was António da Madalena, een Portugese monnik wie aankwam in 1586 en zei dat het "het zo'n prachtige constructie is dat het niet mogelijk is te beschrijven met een pen, vooral omdat het als geen ander gebouw in de wereld is. Het heeft torens en versieringen en all fijne details die door het menselijk genie kunnen bedacht worden."[12]

King Suryavarman II, the builder of Angkor Wat

Tegen de 17de eeuw, was Angkor Wat nog niet geheel verlaten en functioneerde als boeddhistische tempel. Veertien inscripties uit de 17de eeuw ontdekt in het Angkor gebied tonen aan dat Japanse boeddhistische pelgrims mogelijk in kleine vestigingen woonden naast de lokale Khmer.[13] Destijds dachten de Japanse bezoekers dat de tempel de beroemde Jetavana tuin van de Boeddha was, wat origineel in het Magadha koninkrijk in India lag.[14] De bekendste inscriptie vertelt over Ukondafu Kazufusa, wie het Khmer nieuwjaar vierde in Angkor Wat in 1632.[15]

In het midden van de 19de eeuw werd de tempel bezocht door de Franse naturalist en verkenner Henri Mouhot, wie de plek populariseerde in het westen door de publicatie van reisbrochures, waarin hij schreef:

"Eén van deze tempels--een rivaal aan dat van Salomo, en gebouwd door een oud Michelangelo--zou een ereplaats kunnen krijgen naast onze prachtigste gebouwen. Het is grootser dan alles wat ons nagelaten is door de Grieken of Romeinen, en toont een verdrietig contrast tegen de staat van barbaarsheid waarin het land zich nu bevindt."[16]

Mouhot, net als andere vroege westerse bezoekers, vond het moeilijk te geloven dat de Khmer de tempel konden bouwen en dateerde het naar hetzelfde tijdperk als het oude Rome. De werkelijke geschiedenis van Angkor Wat werd samengevoegd uit stilistisch en epigrafisch bewijs verzameld tijdens het opruimen en herstellen van het volledig Angkor gebied. Er werden geen gewone huizen of of andere tekens van nederzetting gevonden, zoals kookgerei, wapens of kleren, die normaal gevonden worden in onderzoeksgebieden. In plaats daarvan is er enkel de bewijzen van de monumenten zelf.[17]

Tekening van Angkor Wat, door Henri Mouhot, c. 1860
Tekening van Angkor Wat, door Henri Mouhot, c. 1860
1870 foto van Angkor Wat door Émile Gsell
1870 foto van Angkor Wat door Émile Gsell
Franse Postkaart over Angkor Wat in 1911
Franse Postkaart over Angkor Wat in 1911

Angkor Wat had uitgebreid herstel nodig in de 20ste eeuw, vooral tegen het opstapelende vuil en vegetatie.[18] Dit werk werd onderbroken door de burgeroorlog en het regime van de Rode Khmer in de jaren 1970 en 1980, maar de tempel leed in deze periode relatief weinig schade. Kamperende Rode Khmer-troepen gebruikten het overgebleven hout in de structuur als brandhout, een paviljoen werd vernietigd door een Amerikaanse granaat en bij een schietpartij tussen troepen van de Rode Khmer en Vietnamese troepen belandden er enkele kogels in een bas-reliëf. Er werd veel meer schade aangericht na de oorlogen, door kunstdiefstal uit Thailand, wat alle standbeeldhoofden die afgehakt konden worden kostte in de late jaren 1980 en vroege jaren 1990, inclusief reconstructies.[19]

De tempel is een krachtig symbool voor Cambodja en een bron van veel nationale trots, wat invloed heeft gehad op diplomatische relaties met Frankrijk, de Verenigde Staten en Thailand. Een voorstelling van Angkor Wat staat op elke versie van de nationale vlag sinds de eerste c. 1863.[20] Uit een groter historisch en zelfs transcultureel perspectief werd de Angkor Wat tempel echter geen symbool van nationale trots sui generis, maar was een deel van een politiek-cultureel proces van Frans-koloniaal erfgoed productie waarbij de originele tempel voorgesteld werd in Frans-koloniale en universele tentoonstellingen in Parijs en Marseille tussen 1889 en 1937.[21] De schoonheid van Angkor Wat was ook te zien in het gipsmuseum van Louis Delaporte, genaamd Musée Indo-Chinois in het Parijse Trocadero Paleis van c.1880 tot midden jaren 1920.[22]

Kogelgaten na schietpartij tussen Rode Khmer en Vietnamese troepen

De prachtige artistieke nalatenschap van Angkor Wat en andere Khmer-monumenten in de Angkor regio zorgde ervoor dat Frankrijk Cambodja als protectoraat opnam op 11 augustus 1863 en Siam binnenviel om controle over de ruïnes te krijgen. Dit zorgde er al snel voor dat Cambodja land heroverde dat al sinds 1351, of volgens sommige bronnen 1431, onder Siamese controle was.[23] Cambodja werd onafhankelijk van Frankrijk op 9 november 1953 en heeft sindsdien controle over Angkor Wat behouden. Van de koloniale periode tot Angkor Wat's nominatie voor de Unesco werelderfgoedlijst in 1992, was deze tempel instrumentaal in de vorming van het moderne, geglobaliseerde concept van gebouwd, cultureel erfgoed.[24]

In december 2015 maakte een onderzoeksteam van de Universiteit van Sydney bekend dat er een ensemble van begraven torens werd gevonden, die werden gebouwd en vernietigd tijdens de constructie van Angkor Wat, alsook een massale constructie met onbekende functie aan de zuidelijke kant en houten versterking.[25] Er werd ook bewijs gevonden voor een kleine populatie in het gebied, met een wegennetwerk, meren en terpen. Dit wijst erop dat de tempel mogelijk niet exclusief door de priesterlijke elite werd bewoond, zoals voorheen gedacht. Het team gebruikte Lidar, Ground-Penetrating Radar en doelbewuste uitgraving om Angkor Wat in kaart te brengen.

Architectuur[bewerken]

Gebied en kaart[bewerken]

Satellietafbeelding en locatie van Angkor Wat rond andere archeologische gebieden in Angkorzoals Angkor Thom

Angkor Wat, gelegen op 13° 24′ 45″ NB, 103° 52′ 0″ OL, is een unieke combinatie van de tempelberg, het standaard ontwerp voor de staat tempels van het rijk, en het latere concept van concentrische galerijen. De tempel is een voorstelling van de berg Meroe, het thuis van de goden: het centrale quincunx van torens symboliseert de vijf toppen van de berg, en de muren en slotgracht symboliseren de omringende bergketens en oceaan.[26] De bovenste delen van de tempel waren meer en meer exclusief en de leken kregen enkel toegang tot het grondniveau.[27]

Map van Angkor Wat met centrale structuur in het midden
gedetailleerd plan van centrum

In tegenstelling tot de meeste Khmer tempels is Angkor Wat naar het westen gericht in plaats van naar het oosten. Velen zijn hierdoor tot de conclusie gekomen dat Suryavarman het bedoelde als zijn funeraire tempel.[28][29] Deze interpretatie wordt verder ondersteund door de bas-reliëfs, die tegenwijzerzin verlopen - prasavya in Hindoe terminologie - terwijl die normaal gezien wijzerzin verlopen. Tijdens brahmanische begrafenisdiensten nemen de rituelen omgekeerd plaats.[18] De archeoloog Charles Higham beschrijft ook een container, opgehaald uit de centrale toren, wat mogelijk als urne diende.[30]Sommigen nomineren het als de meest energieverslindende begrafenis ooit.[31] Freeman en Jacques merken echter op dat meerdere andere Angkor-tempels ook van de typische oostelijke richting afwijken en suggereren dat Angkor Wat naar het westen gedraaid werd omdat het toegewijd was aan Vishnu , wie met het westen wordt geassocieerd.[26]

Nog een andere interpretatie werd voorgesteld door Eleanor Mannikka. Zich baserend op de richting en dimensies van de tempel, en de inhoud en volgorde van de bas-reliëfs, stelt ze voor dat het gebouw een nieuw tijdperk van vrede voorstelt onder koning Suryavarman II: "zoals de metingen van zon- en maancyclussen gebouwd werden in de heilige ruimte van Angkor Wat, werd dit goddelijk mandaat om te heersen verankerd in kamers en gangen bedoeld om de macht van de koning te bestendigen en de goden gezeteld in de hemel te eren."[32][33] Mannikka's suggestie werd ontvangen met zowel interesse als scepticisme ontvangen door academici.[30] Ze is zelf sceptisch over andere speculaties, zoals die van Graham Hancock, wie voorstelt dat Angkor Wat een deel uitmaakt van een voorstelling van het Draco sterrenbeeld.[34]

Stijl[bewerken]

Angkor Wat van de achterkant

Angkor Wat is het topvoorbeeld van de klassieke stijl van Khmer Architectuur - de Angkor Wat stijl - waarvan het zijn naam krijgt. Tegen de 12de eeuw waren Khmer architecten bekwaam en zelfverzekerd geworden in het gebruik van zandsteen (in plaats van baksteen of lateriet) als belangrijkste bouwmateriaal. De meeste zichtbare gebieden zijn gebouwd met zandsteen blokken, terwijl lateriet gebruikt werd voor de buitenmuur en de verborgen structurele delen. Welk bindingsmateriaal werd gebruikt is nog onbekend, maar men suggereert hars of calcium hydroxide.[35]

De tempel wordt vooral geloofd voor de harmonie van het ontwerp. Volgens Maurice Glaize, een midden 20ste eeuwse Angkor conservator, bezorgt de tempel "een klassiek perfectie door de terughoudende monumentaliteit van zijn gebalanceerde elementen en de precieze verhoudingen van zijn proporties. Het is een monument van kracht, eenheid en stijl."[36]

Luchtfoto van Angkor Wat

Architecturaal bevatten de elementen van deze stijl: de kernkop, ronde torens in de vorm van lotusknoppen; half-galerijen om gangen te verbreden; axiale galerijen om omheiningen te verbinden; en de kruisvormige terrassen die om de centrale as van de tempel verschijnen. Typische decoratieve elementen zijn onder andere Devata's (of apsara's), bas-reliëfs en op de frontons uitbundige guirlandes en verhalen. Angkor Wat's beeldhouwwerk wordt conservatief beschouwd, en is statischer en minder bevallig dan vroeger werk.[37] Andere elementen uit het ontwerp werden vernietigt door plunder en tijdsverloop, inclusief verguld stucwerk op de torens, enkele vergulde bas-reliëfs en houten plafondpanelen en deuren.[38]

Kenmerken[bewerken]

Buitenste Omheining[bewerken]

De drie vernietigde torens in het westen van de omheining vanuit de overkant van de slotgracht

De buitenste muur is 1024 m in lengte, 802 m in breedte en 4,5 m hoog en wordt omringd door een platform van open grond van 30 m en een slotgracht van 190 m breed. Toegang tot de tempel gaat door een oostelijke aardebank en een westelijke zandsteenweg. Die laatste is de hoofdingang en was een latere toevoeging, mogelijk om een houten brug te vervangen.[39] Er zijn gopura's in elk van de windstreken; die westelijke is de grootste en heeft drie vernietigde torens. Glaize merkt op dat deze gopura de vorm van de echte tempel zowel verbergt als complementeert.[40] Onder de zuidelijke toren staat een standbeeld van Vishnoe, Ta Reach genaamd, dat mogelijk de centrale gebedsplaats van de tempel was.[39] Galerijen lopen tussen de torens en twee andere ingangen, "olifant poorten" genaamd, omdat die groot genoeg zijn om olifanten binnen te laten. Deze galerijen hebben vierkante pijlers in de westelijke zijde en een gesloten muur aan de oostelijke zijde. Het plafond tussen de pijlers is versiert met lotus rozen; de westelijke zijde van de muur is versiert met dansende figuren; de oostelijke zijde met stijlvolle ramen, dansende mannelijke figuren en Devata's, inclusief de ene Devata in de hele tempel die haar tanden toont.

De buitenmuur omringd een gebied van 820 000 m2, wat naast de echte tempel origineel ook de stad en, ten noorden van de tempel, het koninklijke paleis bevatte. Net als alle seculiere gebouwen van Angkor, werden deze gebouwd met bederfelijk materiaal in plaats van steen, dus er blijft niets van over behalve sporen van de vroegere wegen.[41] Het gebied wordt nu grotendeels door bos bedekt. De hoofdweg, 350 m lang, verbind de westelijke gopura met de tempel zelf, met Naga balustrades en zes trappen die naar de stad leiden, aan beide zijden. Beide zijdes hebben ook een bibliotheek met ingangen in alle windstreken, voor de derde trap vanaf de ingang, en een vijver tussen de bibliotheek en de tempel. De vijvers waren latere toevoegingen aan het ontwerp, alsook het kruisvormig terras dat de hoofdweg verbind met de centrale structuur.[41]

Centrale Structuur[bewerken]

Luchfoto van centrale structuur; aan de voorkant ligt het kruisvormig terras

De tempel bevindt zich op een terras boven de stad. Het bestaat uit drie vierkante galerijen die stijgen tot een centrale toren, elk niveau hoger dan de vorige. Mannikka Interpreteert deze galerijen als een toewijding aan de koning, Brahma, de maan en Vishnoe.[8] Elke galerij heeft een gopura aan elk punt en de twee binnenste galerijen hebben elk torens aan hun hoeken, en vormen een quincunx met de centrale toren. Omdat de tempel naar het westen is gericht, zijn de details naar het oosten gericht, om meer ruimte vrij te maken in de omheiningen en galerijen aan de westkant; daarom zijn de westtrappen ook minder diep dan de andere.

De buitenste galerij is 187 m lang en 215 m breed, met paviljoenen in de hoeken in plaats van torens. De galerij is geopend naar de buitenkant van de tempel, met rijen half-galerijen die de structuur verlengen en schragen. Een kruisvormig klooster, genaamd Preah Poan("Hal der Duizend Goden"), verbindt de buitenste galerij met de tweede omheining. Boeddha-afbeeldingen werden in het klooster achtergelaten over de eeuwen, hoewel de meeste nu weg zijn. Dit deel van de tempel heeft veel inscripties die goede daden van pelgrims beschrijven, de meeste geschreven in Khmer, maar ook in Burmees en Japans. De vier kleine binnenplaatsen afgebakend door het klooster waren origineel mogelijk gevuld met water.[42] Ten noorden en zuiden van het klooster liggen bibliotheken.

Een toren van Angkor Wat

Verder zijn de tweede - en binnengalerij met elkaar verbonden en met twee flankerende bibliotheken door nog een kruisvormig terras, nogmaals een latere toevoeging. Vanaf het tweede niveau worden de muren versierd met Devata's, alleen of in groepen van vier. De omheining van het tweede niveau is 100 m lang en 115 m breed en was origineel mogelijk overvloed om de zee onder Berg Meroe voor te stellen.[43] Drie trappen aan elke zijde leiden naar de hoektorens en gopuras van de binnenste galerij. Deze zeer stijle trappen stellen de moeilijkheid voor van het stijgen naar het koninkrijk van de goden.[44] Deze galerij, de Bakan genaamd, is een 60 m vierkant met axiale galerijen die alle gopuras in de centrale gebedsplaats verbinden met elkaar en met de lagere gebedsplaatsen onder de hoektorens. De plafonden van de galerijen zijn versierd met het motief van slangenlichamen met de koppen van leeuwen of Garoedas. Gekerfde lateien en frontons decoreren de ingangen tot de galerijen en gebedsplaatsen. De toren boven de centrale gebedsplaats stijgt 43 m tot een hoogte van 65 m boven de grond; in tegenstelling tot andere tempelbergen stijgt de centrale toren boven de andere vier.[45] De gebedsplaats zelf toonde origineel een standbeeld van Vishnoe en was aan alle kanten open, maar toen Theravada boeddhisten te tempel stilaan overnamen, werd die ommuurd en de nieuwe muren tonen Boeddha's. In 1934 groef de conservator George Trouvé in de put onder de centrale gebedsplaats: het was gevuld met zand en water, alle schatten al gestolen, maar hij vond een heilig fundament van bladgoud twee meter boven grondniveau.[46]

Decoratie[bewerken]

Het bas-reliëf, Het Karnen van de Zee van Melk, toont Vishnoe in het centrum, met zijn schildpad-avatar Koerma onder hem, asura's en deva's links en rechts, en apsara's en Indra bovenaan.

Angkor Wat's uitgebreide decoratie, grotendeels in de vorm van bas-reliëfs, is geïntegreerd in de architectuur van het gebouw, en is deels verantwoordelijk voor zijn faam. De binnenmuren van de buitenste galerij tonen enkele dramatische scenes, vooral uit episodes van de Hindoe verhalen de Ramayana en de Mahabharata. Higham beschrijft ze als "de beste gekende lineaire schikking van steenkervingen."[47] In de noordwest hoek, tegenwijzerzin, toont de westelijke galerij het Gevecht van Lanka (uit de Ramayana, waarin Rama Ravana verslaat) en het Gevecht van Kurukshetra (uit de Mahabharata, waarin de Kaurava's en Pandava's beiden uitgeroeid worden). In de zuidelijke galerij volgt de enige historische scene, de processie van Suryavarman II, gevolgd door de 32 hellen en 37 hemels uit het Hindoeïsme.

Devata's zijn typisch voor de Angkor Wat stijl.

In de oostelijke galerij bevindt zich de bekendste scene, het Karnen van de Zee van Melk, waarop 92[48] asura's en 88 deva's de slang Vasoeki gebruiken om de zee te karnen, onder leiding van Vishnoe (Mannikka telt enkel 91 asura's, en verklaart het oneven aantal als het aantal dagen van de kortste dag van het jaar tot de lente equinox en van de equinox tot de langste dag).[49] In de 16de eeuw werd een nieuw paneel toegevoegd, waarop Vishnoe de asura's verslaat. De noordelijke galerij toont Krishna's overwinning tegen Bana (volgens Glaize is het vakmanschap hier op zijn slechtst),[50] en een gevecht tussen de Hindoe goden en asura's. De hoekpaviljoens in het noordwesten en zuidwesten tonen elk kleinere scenes, de meeste uit de Ramayana of het leven van Krishna, terwijl sommige ongeïdentificeerd zijn.

Decoratie in de hoek

Angkor Wat is versierd met afbeeldingen van apsara's en devata; er zijn meer dan 1 796 afbeeldingen van devata gevonden.[51] Angkor Wat architecten gebruikten kleine apsara-afbeeldingen als decoratieve motieven op pijlers en muren. Ze verwerkten prominentere, grotere devata afbeeldingen op alle niveaus van de tempel, van het ingangspaviljoen tot de toppen van de torens. In 1927 publiceerde Sappho Marchal een studie waarin de indrukwekkende verscheidenheid van het haar, hoofdtooien, kleren, posities, juwelen decoratieve bloemen werden gecatalogiseerd. Marchal concludeert dat deze gebaseerd waren op de echte praktijken uit de Angkor periode.[52]

Constructietechnieken[bewerken]

De stenen, glad als marmer, werden gelegd zonder mortier, maar met zeer strakke verbindingspunten die soms moeilijk te vinden zijn. In sommige gevallen werden blokken samengehouden door pen-en-gatverbindingen, terwijl andere gewoon zwaartekracht gebruiken. De blokken werden vermoedelijk op hun plaats gekregen door olifanten, kokosvezel, katrollen en bamboestellingen. Henri Mouhot merkt op dat sommige blokken gaten hebben van 2,5 cm in diameter en 3 cm diep, met meer gaten in de grotere blokken. Sommige onderzoekers stellen voor dat deze dienden om de blokken te verbinden met metalen staven, maar anderen denken dat er tijdelijke pinnen in zaten, om te helpen met het manoeuvreren van de blokken.

Het monument bestaat uit miljoenen tonnen zandsteen, met een gelijkaardig volume en massa als de Pyramide van Mykerinos in Egypte. De Angkor Wat tempel nam 6 tot 10 miljoen blokken zandsteen op met een gemiddeld gewicht van 1,5 ton per blok.[53] In feite bevat de hele Angkor stad een grotere hoeveelheid steen dan alle Egyptische piramides samen, met een gebied groter dan modern Parijs. In tegenstelling tot de piramides, die kalksteen gebruikten die 0,5 kilometer verder werd gemaakt, werd Angkor gebouwd met zandsteen dat 40 km verder werd gemaakt.[54] Deze zandstenen werden getransporteerd uit Phnom Kulen, een steengroeve 40 km noordoost. De route liep mogelijk 35 km langs een kanaal, richting het Tonlé-Sapmeer, nogmaals 35 km om het meer over te steken en uiteindelijk 15 km tegen de stroom in langs Siem Reap rivier, voor een totale afstand van 90 km. In 2012 ontdekten onderzoekers van Waseda-universiteit met behulp van satellietafbeeldingen een korter kanaal van 35 km dat Phnom Kulen en Angkor Wat verbindt. Ze denken dat de Khmer waarschijnlijk deze route gebruikten.[55]

Zowat alle oppervlakken, kolommen, lateien en daken zijn gekerfd. Veel reliëfs illustreren scènes uit de Indische literatuur, zoals eenhoorns, griffioenen, gevleugelde draken die trolleys trekken, krijgers die een leider op een olifant volgen en dansende sterrenmeisjes met gedetailleerde haarstijlen. De muur van de galerij is op zichzelf al gedecoreerd met bijna 1000 m2 aan bas-reliëfs. Gaten in enkele van de muren tonen aan dat ze vroeger mogelijk versierd waren met bronzen lagen. Deze waren destijds zeer begeerd, en zouden het perfecte doelwit voor dieven geweest zijn. Tijdens het uitgraven van Khajuraho, recreëerde Alex Evans, een beeldhouwer, een stenen sculptuur 1,2 m ondergrond, wat 60 dagen duurde.[56] Roger Hopkins en Mark Lehrer deden ook enkele experimenten om kalksteen te ontginnen. Dit duurde 12 ontginners 22 dagen om 400 ton steen te ontginnen.[57] De werkmacht om zoiets te bouwen zou dus in de duizenden moeten gelopen zijn, met veel ervaren beeldhouwers. De beeldhouwtechnieken hiervoor werden al honderden jaren eerder ontwikkeld, sinds de 7de eeuw, voor de Khmer de macht kregen in dit gebied.[17][31]

Angkor Wat Vandaag[bewerken]

Herstelling en Conservatie[bewerken]

Zoals de meeste andere oude tempels in Cambodja, heeft Angkor Wat de nodige schade geleden, zoals overgroei, fungi, grondverschuivingen, oorlogsschade en diefstal. De oorlogsschade aan de tempel is evenwel zeer gering gebleven, en deze tempel heeft de beste herstelling gekregen, vergeleken met andere Cambodjaanse tempels.[19]

De moderne herstelling van Angkor Wat begon met het opstellen van Conservation d'Angkor door Ecole Française d'Extrême-Orient (EFEO) in 1908, voordien werd het gebied vooral gebruikt voor verkenning.[58][59] De Conservation d'Angkor was verantwoordelijk voor het herstellen, conserveren en onderzoeken van Angkor tot de vroege jaren 1970,[60] en een grootschalige herstelling van Angkor werd ondernomen in de jaren 1960.[61] Maar dit werk werd stopgezet tijdens het Rode Khmer regime en Conservation d'Angkor werd ontbonden in 1975.[62] Tussen 1986 en 1992 ging het Archeologische Overzicht van India verder met de herstelling,[63] aangezien Frankrijk destijds de Cambodjaanse regering niet erkende. Zowel de Franse als Indische herstellingsmissies hebben kritiek getrokken.[64][65][19]

Na een beroep om hulp van Norodom Sihanouk in 1992 kwam Angkor Wat op de Lijst van bedreigd werelderfgoed (weer afgehaald in 2004) en op de Werelderfgoedlijst, met een beroep van UNESCO aan de internationale gemeenschap om Angkor te redden.[66][67] Er werd zonering opgezet om het gebied te beschermen in 1994,[68] APSARA werd opgesteld in 1995 om Angkor te bewaken en er kwam een nieuwe wet om Cambodjaans erfgoed te beschermen in 1996.[69][70] Enkele landen, waaronder Frankrijk, Japan en China, nemen deel in herstellingsprojecten. Het Duitse Apsara Conservatie Project (GACP) werkt eraan om de Devata's en andere bas-reliëfs te beschermen. Een onderzoek toonde aan dat 20% van de Devata's in zeer slechte staat waren, vooral door erosie, maar ook door de schade van vorige herstellingspogingen.[71] Er werd ook ander werk verricht, waaronder het repareren van vernietigde delen van de structuur en het voorkomen van verder verval: de westerse voorgevel is bijvoorbeeld geschraagd met stellingen sinds 2002,[72] terwijl een Japans team de noordelijke bibliotheek van de buitenste omheining volledig herstelde in 2005.[73] Het Wereld Monumenten Fonds begon na jaren studies met het herstellen van de Karnen van de Zee van Melk galerij in 2008. Het project herstelde het traditionele Khmer plafond en verwijderde het cement van vorige projecten die de bas-reliëfs hadden beschadigd. Het werk werd afgemaakt in 2013.

Microbiële microfilms degraderen het zandsteen in Angkor Wat, Preah Khan, en de Bayon en westelijke Prasat in Angkor. De draadvormige cyanobacterieën zijn immuun tegen uitdroging en radiatie, en produceren organische zuren die de stenen aantasten. Een donkere, draadvormige fungus werd gevonden in interne en externe Preah Khan-monsters, terwijl de alg trentepohlia gevonden werd in monsters van externe, roze-getinte stenen bij Preah Khan.[74] Er werden ook replicas gemaakt om enkele verloren of beschadigde sculpturen te herstellen.[75]

Toerisme[bewerken]

Het herstelde hoofd van een naga voor de hoofdweg leidend naar de ingang van Angkor Wat. De hoofdweg werd eerst hersteld door de Fransen in de jaren 1960

Sinds de jaren 1990 is Angkor Wat een belangrijke toeristische trekpleister geworden. In 1993 waren er slechts 7650 bezoekers;[76] tegen 2004 toonden overheidsstatistieken 561 000 buitenlandse bezoekers in de Siem Reap provincie dat jaar, zo'n 50% van alle buitenlandse toeristen in Cambodja.[77] Het aantal steeg tot meer dan een miljoen in 2007,[78] en meer dan twee miljoen in 2012.[79] De meesten bezochten Angkor Wat, met meer dan twee miljoen bezoekers in 2013.[80] Het gebied wordt sinds 1990 beheerd door de private groep SOKIMEX, die het van de Cambodjaanse overheid huurt. De stroom van toeristen heeft tot zover weinig schade aangericht, enkel aan wat graffiti; touwen en houten trappen werden geplaatst om de bas-reliëfs en vloeren te beschermen. Het toerisme zorgt ook voor meer geld voor reparaties: in 2000 werd 28% van alle ticketverkoop besteed aan de tempels, hoewel het meeste werk wordt gedaan door buitenlandse teams in plaats van de Cambodjaanse overheid.[81]

Omdat het toerisme van Angkor Wat zoveel gegroeid is de laatste jaren, hebben de Unesco en de ICC, samen met vertegenwoordigers van de overheid en APSARA, seminaries georganiseerd over het onderwerp van cultureel toerisme.[82] De seminaries benadrukken het belang van diensten van hoge kwaliteit voor de winst van de Cambodjaanse overheid, om massatoerisme te vermijden, en tegelijkertijd de rijkdom van Cambodjaanse cultuur in te verwerken.[82] In 2001 resulteerde dit in het concept van de "Angkor toerist stad", wat ontwikkelt zou worden met oog voor traditionele Khmer architectuur, met entertainment - en toerisme faculteiten, en luxehotels voor grote aantallen toeristen.[82]

Het ontwikkelen van zulke grote accommodaties baart echter zorgen bij APSARA en de ICC, omdat vroegere ontwikkelingen in het gebied geen rekening hielden met bouwregulaties en ze zouden het landschap enkel meer schaden. De grootschaligheid van deze gebouwen begint ook het water, riolering en elektriciteit van de nabije stad te bedreigen. Men merkt op dat de hoge frequentie aan toerisme en een groeiende vraag naar kwaliteitsaccommodatie, zoals het bouwen van een grote snelweg, een direct effect hebben op de ondergrondse watersystemen, wat de structurele stabiliteit van de tempels in Angkor Wat bedreigt. De lokale bevolking van Siem Reap zijn ook bezorgd dat de charme en atmosfeer van hun stad aangetast is voor het promoten van toerisme. Aangezien lokale charme een fundamenteel onderdeel is van projecten zoals de Angkor toeristen stad, discussiëren de lokale overheden nog over hoe ze meer toerisme kunnen trekken zonder aan cultuur te verliezen.

Op het toerisme forum 2012 van ASEAN, werd afgesproken dat Angkor Wat en Borobudur zustergebieden zouden worden, en hun respectievelijke provincies zusterprovincies.[83]

Galerij[bewerken]

Appendix[bewerken]

Dit artikel of een eerdere versie ervan is (gedeeltelijk) vertaald vanaf de Engelstalige Wikipedia, die onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.

Bibliografie[bewerken]

  • Albanese, Marilia, The Treasures of Angkor, White Star Publishers, Vercelli, 2006. ISBN 88-544-0117-X.
  • Briggs, Lawrence Robert (1951, reprinted 1999). The Ancient Khmer Empire. White Lotus. ISBN 974-8434-93-1.
  • Forbes, Andrew; Henley, David (2011). Angkor, Eighth Wonder of the World. Chiang Mai: Cognoscenti Books. ASIN: B0085RYW0O
  • Freeman, Michael and Jacques, Claude (1999). Ancient Angkor. River Books. ISBN 0-8348-0426-3.
  • Higham, Charles (2001). The Civilization of Angkor. Phoenix. ISBN 1-84212-584-2.
  • Higham, Charles (2003). Early Cultures of Mainland Southeast Asia. Art Media Resources. ISBN 1-58886-028-0.
  • Hing Thoraxy. Achievement of "APSARA": Problems and Resolutions in the Management of the Angkor Area.
  • Jessup, Helen Ibbitson; Brukoff, Barry, Temples of Cambodia - The Heart of Angkor, River Books, Bangkok, 2011. ISBN 978-616-7339-10-8.
  • Petrotchenko, Michel (2011). Focusing on the Angkor Temples: The Guidebook, 383 pages, Amarin Printing and Publishing, 2nd edition, ISBN 978-616-305-096-0
  • Ray, Nick (2002). Lonely Planet guide to Cambodia (4th edition). ISBN 1-74059-111-9.

Externe links[bewerken]