Angkor Wat (tempel)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Angkor Wat
អង្គរវត្ត
Angkor Wat.jpg
Tempel in Cambodja
Locatie Angkor, Siem Reap, Cambodja
Religie Hindoeïsme, Boeddhisme
Gewijd/opgedragen aan Vishnoe
Bouwjaar Vroege 12de eeuw
Uitbreiding Late 12de eeuw
Renovatie 20ste eeuw
Stijl Khmer
Portaal  Portaalicoon   Religie
Angkor
Werelderfgoed cultuur
Land Cambodja
UNESCO-regio Azië
Criteria i, ii, iii, iv
Inschrijvingsverloop
UNESCO-volgnr. 668
Inschrijving 1992 (16e sessie)
UNESCO-werelderfgoedlijst

Angkor Wat (អង្គរវត្ត, 'Hoofdtempel') is een tempelcomplex in Cambodja en het grootste religieuze monument in de wereld, met een oppervlakte van 126,6 hectares (1.626.000 m2, 1,6 km2).[1] Het werd oorspronkelijk gebouwd als een hindoetempel voor het Khmer-rijk en transformeerde geleidelijk in een boeddhistische tempel tegen het einde van de twaalfde eeuw.[2] Het werd gebouwd door de Khmer koning Suryavarman II [3] in de vroege twaalfde eeuw in Yaśodharapura (យសោធរបុរៈ tegenwoordig Angkor), de hoofdstad van het Khmer-rijk, als zijn staatstempel en uiteindelijke praalgraf. Angkor Wat was gewijd aan Vishnoe, waarmee gebroken werd met de Shaivistische traditie van eerdere koningen. Als enige tempel in de omgeving bleef het een belangrijk religieus centrum, dankzij de goede conservering. De tempel geldt als het hoogtepunt van de hoog klassieke stijl van Khmer architectuur. Het is een symbool van Cambodja geworden en staat op de nationale vlag. Het is ook de grootste toeristische trekpleister van het land.

Angkor Wat combineert twee hoofdelementen van Khmer-tempelarchitectuur: de tempelberg en de latere tempelgalerij. Het is ontworpen om de berg Meroe voor te stellen, het tehuis van de Devas in hindoeïstische mythologie: binnen een slotgracht en een 3,6 kilometer lange buitenmuur staan drie vierkante galerijen, elk hoger dan de vorige. In het centrum van de tempel staat een quincunx van torens. In tegenstelling tot de meeste Angkoriaanse tempels is Angkor Wat gericht naar het westen; academici zijn verdeeld over het belang hiervan. De tempel wordt gewaardeerd om de grandeur en harmonie van de architectuur, de uitgebreide bas-reliëfs en de vele Devata's die de muren versieren.

De moderne naam Angkor Wat betekent "Tempelstad" of "Stad der Tempels" in Khmer; Angkor, wat "stad" of "hoofdstad" betekent, is een spreektalige vorm van van het woord Nokor (នគរ), wat van het Sanskriet woord nagara (Devanagari: नगर)[4] komt. Wat is het Khmer woord voor "tempelgronden", ook afgeleid uit het Sanskriet vāṭa (Devanagari: वाट), wat "omheining" betekent.[5]

Geschiedenis[bewerken]

Koning Suryavarman II, de opdrachtgever voor de bouw van Angkor Wat
Tekening van Angkor Wat door Henri Mouhot, c. 1860
Foto van Angkor Wat door Émile Gsell, 1870
Franse prentbriefkaart van Angkor Wat, 1911

Angkor Wat ligt 5,5 kilometer ten noorden van de moderne stad Siem Reap en iets ten zuidoosten van de vorige hoofdstad, met de Baphuon-tempel in het centrum. Het is het zuidelijkste van Angkor's hoofdterreinen, in een gebied van Cambodja met een belangrijke groep van oude bouwwerken staat.

Volgens de legende werd de bouw van Angkor Wat bevolen door Indra om zijn zoon, Precha Ket Mealea een paleis te geven.[6] Volgens de 13de-eeuwse Chinese reiziger Zhou Daguan, geloofden sommigen dat de tempel in één nacht gebouwd werd door een goddelijke architect.[7]

De tempel werd ontworpen en gebouwd in het midden van de 12de eeuw tijdens de regering van koning Suryavarman II (regeerde van 1113 - c. 1150) als hoofdstad en tempel van de koning, gewijd aan Vishnoe. Omdat er geen steles of inscripties uit dezelfde tijd zijn gevonden die verwijzen naar de tempel, is de originele naam verloren, maar hij heette mogelijk als "Varah Vishnu-Lok", naar Vishnoe. Het werk lijkt kort na de dood van de koning stilgelegd te zijn, waardoor sommige bas-reliëfs onafgemaakt bleven.[8] In 1177, ongeveer 27 jaar na de dood van Suyavarman II, werd Angkor geplunderd door de Champa, de traditionele vijand van de Khmer.[9] Daarna werd het rijk hersteld door een nieuwe koning, Jayavarman VII. Hij vestigde zichzelf in een nieuwe hoofdstad en tempel (respectievelijk Angkor Thom en Bayon) enkele kilometers verder noord.

Tegen het einde van de 12de eeuw werd Angkor Wat omgevormd van een hindoeïstische tot een boeddhistische tempel, en dat is tot heden zo gebleven.[10] Angkor Wat is uniek onder de Angkor-tempels omdat hij nooit volledig werd verlaten, hoewel hij wel werd verwaarloosd in de 16de eeuw. De slotgracht beschermt de tempel tegen gevaren uit de jungle.[11]

Een van de eerste westerse bezoekers in de tempel was António da Madalena, een Portugese monnik die aankwam in 1586 en zei dat "het zo'n prachtige constructie is dat het niet mogelijk is te beschrijven met een pen, vooral omdat het als geen ander gebouw in de wereld is. Het heeft torens en versieringen en alle fijne details die maar door het menselijk genie kunnen worden bedacht."[12] Tegen de 17de eeuw was Angkor Wat nog niet geheel verlaten en functioneerde het als boeddhistische tempel. Veertien inscripties uit de 17de eeuw ontdekt in het Angkor gebied tonen aan dat Japanse boeddhistische pelgrims mogelijk in kleine vestigingen woonden naast de lokale Khmer.[13] Destijds dachten de Japanse bezoekers dat de tempel de beroemde Jetavana tuin van de Boeddha was, dat origineel in het Magadha koninkrijk in India lag.[14] De bekendste inscriptie vertelt over Ukondafu Kazufusa, die het Khmer nieuwjaar vierde in Angkor Wat in 1632.[15]

De Franse natuuronderzoeker en wereldreiziger Henri Mouhot bezocht de tempel in het midden van de 19de eeuw en schreef in reisbrochures onder meer:

"Eén van deze tempels - een rivaal voor de Salomo, en gebouwd door een oude Michelangelo - zou een ereplaats kunnen krijgen naast onze prachtigste gebouwen. Het is grootser dan alles wat ons nagelaten is door de Grieken of Romeinen, en staat in een droevig contrast met de barbaarse toestand van het huidige land."[16]

Mouhot vond het, net als andere vroege westerse bezoekers, moeilijk te geloven dat de Khmer de tempel konden bouwen en dateerde hem in de tijd van het oude Rome. De werkelijke geschiedenis van Angkor Wat werd afgeleid uit stilistisch en epigrafisch bewijs dat verzameld werd bij het opruimen en herstellen van het volledige Angkor gebied. Er werden geen huizen of andere tekens van een nederzetting gevonden, zoals kookgerei, wapens of kleren. In plaats daarvan zijn er alleen de monumenten zelf.[17]

In de 20ste eeuw was uitgebreid herstel van Angkor Wat nodig, vooral door afvoer van vuilnis en begroeiing.[18] Dit werk werd onderbroken door de burgeroorlog en het regime van de Rode Khmer in de jaren 1970 en 1980, maar de tempel leed in deze periode relatief weinig schade. Kamperende Rode Khmer-troepen gebruikten het overgebleven hout in het monument als brandhout, een paviljoen werd vernietigd door een Amerikaanse granaat en bij een schietpartij tussen troepen van de Rode Khmer en Vietnamese troepen belandden er enkele kogels in een bas-reliëf. Er werd veel meer schade aangericht na de oorlogen, door kunstdiefstal uit Thailand. Alle hoofden van standbeelden die afgehakt konden worden werden dat ook in de late jaren 1980 en vroege jaren 1990.[19]

De tempel is een krachtig symbool voor Cambodja en een bron van veel nationale trots, dat invloed heeft gehad op diplomatieke relaties met Frankrijk, de Verenigde Staten en Thailand. Een voorstelling van Angkor Wat staat op elke versie van de nationale vlag sinds de eerste van circa 1863.[20] De Angkor Wat tempel werd opgenomen in het Frans-koloniaal erfgoed en gepresenteerd op Frans-koloniale en universele tentoonstellingen in Parijs en Marseille tussen 1889 en 1937.[21] De schoonheid van Angkor Wat was ook te zien in het gipsmuseum van Louis Delaporte, Musée Indo-Chinois in het Parijse Trocadéro Paleis van omstreeks 1880 tot midden jaren 1920.[22]

Kogelgaten na schietpartij tussen Rode Khmer en Vietnamese troepen

De prachtige artistieke nalatenschap van Angkor Wat en andere Khmer-monumenten in de Angkor regio zorgde ervoor dat Frankrijk Cambodja als protectoraat opnam op 11 augustus 1863 en Siam binnenviel om controle over de ruïnes te krijgen. Dit zorgde er al snel voor dat Cambodja land heroverde dat al sinds 1351, of volgens sommige bronnen 1431, onder Siamese controle was.[23] Cambodja werd onafhankelijk van Frankrijk op 9 november 1953 en heeft sindsdien de controle over Angkor Wat behouden. Van de koloniale periode tot Angkor Wat's nominatie voor de Unesco werelderfgoedlijst in 1992, hielp deze tempel bij de vorming van het moderne, wereldwijde idee van gebouwd cultureel erfgoed.[24]

In december 2015 maakte een onderzoeksteam van de Universiteit van Sydney bekend dat er begraven torens waren gevonden, die werden gebouwd en afgebroken bij de bouw van Angkor Wat. Ook werd een houten versterking en een groot bouwwerk gevonden aan de zuidkant met onbekende functie.[25] Er werd ook bewijs gevonden voor een kleine populatie in het gebied, met een wegennetwerk, meren en terpen. Dit wijst erop dat de tempel mogelijk niet alleen door de priesterlijke elite werd bewoond, zoals voorheen gedacht. Het team gebruikte lidar, grondradar en doelbewuste uitgraving om Angkor Wat in kaart te brengen.

Architectuur[bewerken]

Gebied en kaart[bewerken]

Satellietafbeelding en locatie van Angkor Wat rond andere archeologische gebieden in Angkorzoals Angkor Thom

Angkor Wat, gelegen op 13° 24′ 45″ NB, 103° 52′ 0″ OL, is een unieke combinatie van de tempelberg, het standaard ontwerp voor de staat tempels van het rijk, en het latere concept van concentrische galerijen. De tempel is een voorstelling van de berg Meroe, het thuis van de goden: het centrale quincunx van torens symboliseert de vijf toppen van de berg, en de muren en slotgracht symboliseren de omringende bergketens en oceaan.[26] De bovenste delen van de tempel waren meer en meer exclusief en de leken kregen enkel toegang tot het grondniveau.[27]

Map van Angkor Wat met centrale structuur in het midden
gedetailleerd plan van centrum

In tegenstelling tot de meeste Khmer tempels is Angkor Wat naar het westen gericht in plaats van naar het oosten. Velen zijn hierdoor tot de conclusie gekomen dat Suryavarman het bedoelde als zijn funeraire tempel.[28][29] Deze interpretatie wordt verder ondersteund door de bas-reliëfs, die tegenwijzerzin verlopen - prasavya in Hindoe terminologie - terwijl die normaal gezien wijzerzin verlopen. Tijdens brahmanische begrafenisdiensten nemen de rituelen omgekeerd plaats.[18] De archeoloog Charles Higham beschrijft ook een container, opgehaald uit de centrale toren, wat mogelijk als urne diende.[30]Sommigen nomineren het als de meest energieverslindende begrafenis ooit.[31] Freeman en Jacques merken echter op dat meerdere andere Angkor-tempels ook van de typische oostelijke richting afwijken en suggereren dat Angkor Wat naar het westen gedraaid werd omdat het toegewijd was aan Vishnu, die met het westen wordt geassocieerd.[26]

Nog een andere interpretatie werd voorgesteld door Eleanor Mannikka. Zich baserend op de richting en dimensies van de tempel, en de inhoud en volgorde van de bas-reliëfs, beweert ze dat het gebouw een nieuw tijdperk van vrede voorstelt onder koning Suryavarman II: "zoals de metingen van zon- en maancyclussen ingebouwd werden in de heilige ruimte van Angkor Wat, werd dit goddelijk mandaat om te heersen verankerd in kamers en gangen bedoeld om de macht van de koning te bestendigen en de goden in de hemel te eren."[32][33] Mannikka's suggestie werd door academici ontvangen met zowel interesse als scepticisme.[30] Ze is zelf sceptisch over andere speculaties, zoals die van Graham Hancock, die voorstelt dat Angkor Wat een deel uitmaakt van een voorstelling van het Draco sterrenbeeld.[34]

Stijl[bewerken]

Angkor Wat van de achterkant

Angkor Wat is het voorbeeld voor de klassieke stijl van Khmer architectuur - de Angkor Wat stijl - waaraan het zijn naam dankt. Tegen de 12de eeuw waren Khmer architecten bekwaam en zelfverzekerd geworden het gebruik van zandsteen (in plaats van baksteen of lateriet) als belangrijkste bouwmateriaal. De meeste zichtbare gebieden zijn bebouwd met zandsteenblokken, terwijl lateriet gebruikt werd voor de buitenmuur en de verborgen structurele delen. Welk bindingsmateriaal werd gebruikt is nog onbekend, maar men suggereert hars of calciumhydroxide.[35]

De tempel wordt vooral geroemd om de harmonie van het ontwerp. Volgens Maurice Glaize, een midden 20e-eeuwse Angkor conservator, bezorgt de tempel "een klassieke perfectie door de terughoudende monumentaliteit van zijn gebalanceerde elementen en de precieze verhoudingen van zijn proporties. Het is een monument van kracht, eenheid en stijl."[36]

Luchtfoto van Angkor Wat

Architecturaal bevatten de elementen van deze stijl: de kernkop, ronde torens in de vorm van lotusknoppen; half-galerijen om gangen te verbreden; axiale galerijen om omheiningen te verbinden; en de kruisvormige terrassen om de centrale as van de tempel. Typische decoratieve elementen zijn onder andere Devata's (of apsara's), bas-reliëfs en op de frontons uitbundige guirlandes en verhalen. Angkor Wats beeldhouwwerk wordt als conservatief beschouwd, en is statischer en minder bevallig dan vroeger werk.[37] Andere elementen uit het ontwerp werden verwoest door plundering en tand des tijds, zoals verguld stucwerk op de torens, enkele vergulde bas-reliëfs en houten plafondpanelen en deuren.[38]

Kenmerken[bewerken]

Buitenste omheining[bewerken]

De drie vernietigde torens in het westen van de omheining vanuit de overkant van de slotgracht

De buitenste muur is 1024 m in lengte, 802 m in breedte en 4,5 m hoog en wordt omringd door een platform van open grond van 30 m en een slotgracht van 190 m breed. Toegang tot de tempel gaat door een oostelijke aardebank en een westelijke zandsteenweg. Die laatste is de hoofdingang en was een latere toevoeging, mogelijk om een houten brug te vervangen.[39] Er zijn gopura's in elk van de windstreken; die westelijke is de grootste en heeft drie vernietigde torens. Glaize merkt op dat deze gopura de vorm van de echte tempel zowel verbergt als complementeert.[40] Onder de zuidelijke toren staat een standbeeld van Vishnoe, Ta Reach genaamd, dat mogelijk de centrale gebedsplaats van de tempel was.[39] Galerijen lopen tussen de torens en twee andere ingangen, "olifant poorten" genaamd, omdat die groot genoeg zijn om olifanten binnen te laten. Deze galerijen hebben vierkante pijlers in de westelijke zijde en een gesloten muur aan de oostelijke zijde. Het plafond tussen de pijlers is versierd met lotus rozen; de westelijke zijde van de muur is versiert met dansende figuren; de oostelijke zijde met stijlvolle ramen, dansende mannelijke figuren en Devata's, inclusief de ene Devata in de hele tempel die haar tanden toont.

De buitenmuur omringt een gebied van 820 000 m2, wat naast de echte tempel origineel ook de stad en, ten noorden van de tempel, het koninklijke paleis bevatte. Net als alle seculiere gebouwen van Angkor werden deze gebouwd met bederfelijk materiaal in plaats van steen, dus er blijft niets van over behalve sporen van de vroegere wegen.[41] Het gebied wordt nu grotendeels door bos bedekt. De hoofdweg, 350 m lang, verbind de westelijke gopura met de tempel zelf, met Naga balustrades en zes trappen die naar de stad leiden, aan beide zijden. Beide zijdes hebben ook een bibliotheek met ingangen in alle windstreken, voor de derde trap vanaf de ingang, en een vijver tussen de bibliotheek en de tempel. De vijvers waren latere toevoegingen aan het ontwerp, alsook het kruisvormig terras dat de hoofdweg verbind met de centrale structuur.[41]

Centrale structuur[bewerken]

Luchtfoto van de centrale structuur; aan de voorkant ligt het kruisvormig terras

De tempel bevindt zich op een terras boven de stad. Hij bestaat uit drie vierkante galerijen die stijgen tot een centrale toren, elk niveau hoger dan de vorige. Mannikka Interpreteert deze galerijen als een toewijding aan de koning, Brahma, de maan en Vishnoe.[8] Elke galerij heeft een gopura aan elk punt en de twee binnenste galerijen hebben elk torens aan hun hoeken, en vormen een quincunx met de centrale toren. Omdat de tempel naar het westen is gericht, zijn de details naar het oosten gericht, om meer ruimte vrij te maken in de omheiningen en galerijen aan de westkant; daarom zijn de westtrappen ook minder diep dan de andere.

De buitenste galerij is 187 m lang en 215 m breed, met paviljoenen in de hoeken in plaats van torens. De galerij is geopend naar de buitenkant van de tempel, met rijen half-galerijen die de structuur verlengen en schragen. Een kruisvormig klooster, genaamd Preah Poan("Hal der Duizend Goden"), verbindt de buitenste galerij met de tweede omheining. Boeddha-afbeeldingen werden in het klooster achtergelaten over de eeuwen, hoewel de meeste nu weg zijn. Dit deel van de tempel heeft veel inscripties die goede daden van pelgrims beschrijven, de meeste geschreven in Khmer, maar ook in Burmees en Japans. De vier kleine binnenplaatsen afgebakend door het klooster waren origineel mogelijk gevuld met water.[42] Ten noorden en zuiden van het klooster liggen bibliotheken.

Een toren van Angkor Wat

Verder zijn de tweede - en binnengalerij met elkaar verbonden en met twee flankerende bibliotheken door nog een kruisvormig terras, nogmaals een latere toevoeging. Vanaf het tweede niveau worden de muren versierd met Devata's, alleen of in groepen van vier. De omheining van het tweede niveau is 100 m lang en 115 m breed en was origineel mogelijk overvloed om de zee onder Berg Meroe voor te stellen.[43] Drie trappen aan elke zijde leiden naar de hoektorens en gopuras van de binnenste galerij. Deze zeer steile trappen stellen de moeilijkheid voor van het stijgen naar het koninkrijk van de goden.[44] Deze galerij, de Bakan genaamd, is een 60 m vierkant met axiale galerijen die alle gopuras in de centrale gebedsplaats verbinden met elkaar en met de lagere gebedsplaatsen onder de hoektorens. De plafonds van de galerijen zijn versierd met het motief van slangenlichamen met de koppen van leeuwen of Garoedas. Gekerfde lateien en frontons decoreren de ingangen tot de galerijen en gebedsplaatsen. De toren boven de centrale gebedsplaats stijgt 43 m tot een hoogte van 65 m boven de grond; in tegenstelling tot andere tempelbergen stijgt de centrale toren boven de andere vier.[45] De gebedsplaats zelf toonde origineel een standbeeld van Vishnoe en was aan alle kanten open, maar toen Theravada boeddhisten te tempel stilaan overnamen, werd die ommuurd en de nieuwe muren tonen Boeddha's. In 1934 groef de conservator George Trouvé in de put onder de centrale gebedsplaats: het was gevuld met zand en water, alle schatten al gestolen, maar hij vond een heilig fundament van bladgoud twee meter boven grondniveau.[46]

Decoratie[bewerken]

Het bas-reliëf, Het Karnen van de Zee van Melk, toont Vishnoe in het centrum, met zijn schildpad-avatar Koerma onder hem, asura's en deva's links en rechts, en apsara's en Indra bovenaan.

Angkor Wat's uitgebreide decoratie, grotendeels in de vorm van bas-reliëfs, is geïntegreerd in de architectuur van het gebouw, en is deels verantwoordelijk voor zijn faam. De binnenmuren van de buitenste galerij tonen enkele dramatische scènes, vooral uit episodes van de Hindoe verhalen de Ramayana en de Mahabharata. Higham beschrijft ze als "de beste gekende lineaire schikking van steenkervingen."[47] In de noordwest hoek, tegenwijzerzin, toont de westelijke galerij het Gevecht van Lanka (uit de Ramayana, waarin Rama Ravana verslaat) en het Gevecht van Kurukshetra (uit de Mahabharata, waarin de Kaurava's en Pandava's beiden uitgeroeid worden). In de zuidelijke galerij volgt de enige historische scène, de processie van Suryavarman II, gevolgd door de 32 hellen en 37 hemels uit het Hindoeïsme.

Devata's zijn typisch voor de Angkor Wat stijl.

In de oostelijke galerij bevindt zich de bekendste scène, het Karnen van de Zee van Melk, waarop 92[48] asura's en 88 deva's de slang Vasoeki gebruiken om de zee te karnen, onder leiding van Vishnoe (Mannikka telt enkel 91 asura's, en verklaart het oneven aantal als het aantal dagen van de kortste dag van het jaar tot de lente equinox en van de equinox tot de langste dag).[49] In de 16de eeuw werd een nieuw paneel toegevoegd, waarop Vishnoe de asura's verslaat. De noordelijke galerij toont Krishna's overwinning tegen Bana (volgens Glaize is het vakmanschap hier op zijn slechtst),[50] en een gevecht tussen de Hindoe goden en asura's. De hoekpaviljoens in het noordwesten en zuidwesten tonen elk kleinere scènes, de meeste uit de Ramayana of het leven van Krishna, terwijl sommige ongeïdentificeerd zijn.

Decoratie in de hoek

Angkor Wat is versierd met afbeeldingen van apsara's en devata; er zijn meer dan 1 796 afbeeldingen van devata gevonden.[51] Angkor Wat architecten gebruikten kleine apsara-afbeeldingen als decoratieve motieven op pijlers en muren. Ze verwerkten prominentere, grotere devata afbeeldingen op alle niveaus van de tempel, van het ingangspaviljoen tot de toppen van de torens. In 1927 publiceerde Sappho Marchal een studie waarin de indrukwekkende verscheidenheid van het haar, hoofdtooien, kleren, posities, juwelen decoratieve bloemen werden gecatalogiseerd. Marchal concludeert dat deze gebaseerd waren op de echte praktijken uit de Angkor periode.[52]

Bouwtechnieken[bewerken]

De stenen, glad als marmer, werden gelegd zonder mortier, maar met zeer strakke verbindingspunten die soms moeilijk te vinden zijn. In sommige gevallen werden blokken samengehouden door pen-en-gatverbindingen, terwijl andere gewoon zwaartekracht gebruiken. De blokken werden vermoedelijk op hun plaats gekregen door olifanten, kokosvezel, katrollen en bamboestellingen. Henri Mouhot merkt op dat sommige blokken gaten hebben van 2,5 cm in diameter en 3 cm diep, met meer gaten in de grotere blokken. Sommige onderzoekers stellen voor dat deze dienden om de blokken te verbinden met metalen staven, maar anderen denken dat er tijdelijke pinnen in zaten, om te helpen met het manoeuvreren van de blokken.

Het monument bestaat uit miljoenen tonnen zandsteen, met een gelijkaardig volume en massa als de Pyramide van Mykerinos in Egypte. De Angkor Wat tempel nam 6 tot 10 miljoen blokken zandsteen op met een gemiddeld gewicht van 1,5 ton per blok.[53] In feite bevat de hele Angkor stad een grotere hoeveelheid steen dan alle Egyptische piramides samen, met een gebied groter dan modern Parijs. In tegenstelling tot de piramides, die kalksteen gebruikten die 0,5 kilometer verder werd gemaakt, werd Angkor gebouwd met zandsteen dat 40 km verder werd gemaakt.[54] Deze zandstenen werden getransporteerd uit Phnom Kulen, een steengroeve 40 km noordoost. De route liep mogelijk 35 km langs een kanaal, richting het Tonlé-Sapmeer, nogmaals 35 km om het meer over te steken en uiteindelijk 15 km tegen de stroom in langs Siem Reap rivier, voor een totale afstand van 90 km. In 2012 ontdekten onderzoekers van Waseda-universiteit met behulp van satellietafbeeldingen een korter kanaal van 35 km dat Phnom Kulen en Angkor Wat verbindt. Ze denken dat de Khmer waarschijnlijk deze route gebruikten.[55]

Zowat alle oppervlakken, kolommen, lateien en daken zijn gekerfd. Veel reliëfs illustreren scènes uit de Indische literatuur, zoals eenhoorns, griffioenen, gevleugelde draken die trolleys trekken, krijgers die een leider op een olifant volgen en dansende sterrenmeisjes met gedetailleerde haarstijlen. De muur van de galerij is op zichzelf al gedecoreerd met bijna 1000 m2 aan bas-reliëfs. Gaten in enkele van de muren tonen aan dat ze vroeger mogelijk versierd waren met bronzen lagen. Deze waren destijds zeer begeerd, en zouden het perfecte doelwit voor dieven geweest zijn. Tijdens het uitgraven van Khajuraho, recreëerde Alex Evans, een beeldhouwer, een stenen sculptuur 1,2 m ondergrond, wat 60 dagen duurde.[56] Roger Hopkins en Mark Lehrer deden ook enkele experimenten om kalksteen te ontginnen. Dit duurde 12 ontginners 22 dagen om 400 ton steen te ontginnen.[57] De werkmacht om zoiets te bouwen zou dus in de duizenden moeten gelopen zijn, met veel ervaren beeldhouwers. De beeldhouwtechnieken hiervoor werden al honderden jaren eerder ontwikkeld, sinds de 7de eeuw, voor de Khmer de macht kregen in dit gebied.[17][31]

Angkor Wat vandaag[bewerken]

Herstelling en conservatie[bewerken]

Zoals de meeste andere oude tempels in Cambodja, heeft Angkor Wat de nodige schade geleden, zoals overgroei, fungi, grondverschuivingen, oorlogsschade en diefstal. De oorlogsschade aan de tempel is evenwel zeer gering gebleven, en deze tempel heeft de beste herstelling gekregen, vergeleken met andere Cambodjaanse tempels.[19]

De moderne restauratie van Angkor Wat begon met het oprichten van de Conservation d'Angkor door de Ecole Française d'Extrême-Orient (EFEO) in 1908, voordien werd het gebied vooral gebruikt voor verkenning.[58][59] De Conservation d'Angkor was verantwoordelijk voor het herstellen, conserveren en onderzoeken van Angkor tot de vroege jaren 1970,[60] en een grootschalige herstelling van Angkor werd ondernomen in de jaren 1960.[61] Maar dit werk werd stopgezet tijdens het Rode Khmer regime en Conservation d'Angkor werd ontbonden in 1975.[62] Tussen 1986 en 1992 ging het Archeologische Overzicht van India verder met de herstelling,[63] aangezien Frankrijk destijds de Cambodjaanse regering niet erkende. Zowel de Franse als Indische herstellingsmissies hebben kritiek getrokken.[64][65][19]

Na een hulpverzoek van Norodom Sihanouk in 1992 kwam Angkor Wat op de Lijst van bedreigd werelderfgoed (weer afgehaald in 2004) en op de Werelderfgoedlijst, met een beroep van UNESCO op de internationale gemeenschap om Angkor te redden.[66][67] Er werd zonering opgezet om het gebied te beschermen in 1994,[68] APSARA werd opgesteld in 1995 om Angkor te bewaken en er kwam een nieuwe wet om Cambodjaans erfgoed te beschermen in 1996.[69][70] Enkele landen, waaronder Frankrijk, Japan en China, nemen deel in herstellingsprojecten. Het Duitse Apsara Conservatie Project (GACP) werkt eraan om de Devata's en andere bas-reliëfs te beschermen. Een onderzoek toonde aan dat 20% van de Devata's in zeer slechte staat waren, vooral door erosie, maar ook door de schade van vorige herstellingspogingen.[71] Er werd ook ander werk verricht, waaronder het repareren van vernietigde delen van de structuur en het voorkomen van verder verval: de westerse voorgevel is bijvoorbeeld geschraagd met stellingen sinds 2002,[72] terwijl een Japans team de noordelijke bibliotheek van de buitenste omheining volledig herstelde in 2005.[73] Het Wereld Monumenten Fonds begon na jaren onderzoek met het herstellen van de Karnen van de Zee van Melk-galerij in 2008. Het project herstelde het traditionele Khmer plafond en verwijderde het cement van vorige projecten die de bas-reliëfs hadden beschadigd. Het werk werd afgemaakt in 2013.

Microbiële films degraderen het zandsteen in Angkor Wat, Preah Khan, en de Bayon en westelijke Prasat in Angkor. De draadvormige cyanobacteriën zijn immuun tegen uitdroging en straling, en produceren organische zuren die de stenen aantasten. Een donkere, draadvormige fungus werd gevonden in interne en externe Preah Khan-monsters, terwijl de alg trentepohlia gevonden werd in monsters van externe, roze getinte stenen bij Preah Khan.[74] Er werden ook replica's gemaakt om enkele verloren of beschadigde sculpturen te herstellen.[75]

Toerisme[bewerken]

Het herstelde hoofd van een naga voor de hoofdweg leidend naar de ingang van Angkor Wat. De hoofdweg werd eerst hersteld door de Fransen in de jaren 1960

Sinds de jaren 1990 is Angkor Wat een belangrijke toeristische trekpleister geworden. In 1993 waren er slechts 7650 bezoekers;[76] tegen 2004 gaven overheidsstatistieken 561 000 buitenlandse bezoekers aan in de Siem Reap provincie dat jaar, zo'n 50% van alle buitenlandse toeristen in Cambodja.[77] Het aantal steeg tot meer dan een miljoen in 2007,[78] en meer dan twee miljoen in 2012.[79] De meesten bezochten Angkor Wat, met meer dan twee miljoen bezoekers in 2013.[80] Het gebied wordt sinds 1990 beheerd door de private groep SOKIMEX, die het van de Cambodjaanse overheid huurt. De stroom van toeristen heeft tot zover weinig schade aangericht, enkel wat graffiti; touwen en houten trappen werden geplaatst om de bas-reliëfs en vloeren te beschermen. Het toerisme zorgt ook voor meer geld voor reparaties: in 2000 werd 28% van alle kaartverkoop besteed aan de tempels, hoewel het meeste werk wordt gedaan door buitenlandse teams in plaats van de Cambodjaanse overheid.[81]

Omdat het toerisme van Angkor Wat zoveel gegroeid is de laatste jaren, hebben Unesco en de ICC, samen met vertegenwoordigers van de overheid en APSARA, congressen georganiseerd over cultureel toerisme.[82] De congressen benadrukken het belang van diensten van hoge kwaliteit ten behoeve van de Cambodjaanse overheid, om massatoerisme te vermijden, en de rijkdom van Cambodjaanse cultuur te behouden.[82] In 2001 resulteerde dit in het concept van de "Angkor stad voor toeristen", met oog voor de traditionele Khmer architectuur en faciliteiten voor toerisme als luxehotels voor grote aantallen toeristen.[82]

Het ontwikkelen van zulke grote accommodaties baart echter zorgen bij APSARA en de ICC, omdat vroegere ontwikkelingen in het gebied geen rekening hielden met bouwvoorschriften. Ze zouden het landschap enkel meer schaden. De grootschaligheid van deze gebouwen begint ook het water, de riolering en de elektriciteitsvoorziening van de nabije stad te bedreigen. Men merkt op dat de hoge frequentie aan toerisme en een groeiende vraag naar kwaliteitsaccommodatie, zoals het bouwen van een grote snelweg, een direct effect hebben op de ondergrondse watersystemen, wat de structurele stabiliteit van de tempels in Angkor Wat bedreigt. De lokale bevolking van Siem Reap is ook bezorgd dat de charme en atmosfeer van hun stad aangetast is door toerisme. Aangezien lokale charme een fundamenteel onderdeel is van projecten zoals de Angkor toeristen stad, discussiëren de lokale overheden nog over hoe ze meer toerisme kunnen trekken zonder aan cultuur te verliezen.

Op het toerisme forum 2012 van ASEAN werd afgesproken dat Angkor Wat en Borobudur zustergebieden zouden worden, en hun provincies zusterprovincies.[83]

Galerij[bewerken]

Referenties[bewerken]

  1. Largest Religious Structure. Guinness World Record
  2. Ashley M. Richter. Recycling Monuments: The Hinduism/Buddhism Switch at Angkor. CyArk (8 september, 2009) Geraadpleegd op 7 juni 2015
  3. Higham, Charles, Early Mainland Southeast Asia, River Books Co., Ltd., 2014, p. 372, 378-379. ISBN 978-616-7339-44-3.
  4. Chuon Nath Khmer Dictionary (1966, Buddhist Institute, Phnow Penh)
  5. Cambodian-English Dictionary by Robert K. Headley, Kylin Chhor, Lam Kheng Lim, Lim Hak Kheang, and Chen Chun (1977, Catholic University Press)
  6. , Asiatic Mythology:A Detailed Description and Explanation of the Mythologies of All the Great Nations of Asia, 1932, p. 194.
  7. daguan Zhou, A Record of Cambodia: The Land and Its People, Translated by Peter Harris, Silkworm Books, 2007.
  8. a b Angkor Wat, 1113–1150. The Huntington Archive of Buddhist and Related Art. College of the Arts, The Ohio State University Geraadpleegd op 27 April 2008
  9. Coedès, George, The Indianized States of Southeast Asia, trans.Susan Brown Cowing, University of Hawaii Press, 1968, p. 164. ISBN 978-0-8248-0368-1.
  10. Ashley M. Richter. Recycling Monuments: The Hinduism/Buddhism Switch at Angkor. CyArk (8 september, 2009) Geraadpleegd op 7 juni, 2015
  11. Glaize, The Monuments of the Angkor Group p. 59.
  12. Higham, The Civilization of Angkor pp. 1–2.
  13. Masako Fukawa, Stan Fukawa. Japanese Diaspora - Cambodia (6 Nov 2014) Geraadpleegd op 18 October 2015
  14. (fr) Abdoul-Carime Nasir. Au-dela du plan Japonais du XVII siècle d'Angkor Vat, (A XVII century Japanese map of Angkor Wat) . Geraadpleegd op 18 October 2015.
  15. History of Cambodia, Post-Angkor Era (1431 - present day). Cambodia Travel Geraadpleegd op 18 October 2015
  16. Geciteerd in Brief Presentation by Venerable Vodano Sophan Seng
  17. a b Time Life Lost Civilizations series: Southeast Asia: A Past Regained (1995). p.67–99
  18. a b Glaize p. 59.
  19. a b c The Battle of Angkor Wat New Scientist p.52-57 14 October 1989, Russell Ciochon en Jamie James
  20. Flags of the World, Cambodian Flag History
  21. Falser, Michael (2011). Krishna and the Plaster Cast. Translating the Cambodian Temple of Angkor Wat in the French Colonial Period.
  22. Falser, Michael (2013). From Gaillon to Sanchi, from Vézelay to Angkor Wat. The Musée Indo-Chinois in Paris: A Transcultural Perspective on Architectural Museums..
  23. Cambodge: The Cultivation of a Nation, 1860–1945 by Penny Edwards. 2007. ISBN 978-0-8248-2923-0
  24. Falser, Michael: Clearing the Path towards Civilization - 150 Years of "Saving Angkor". In: Michael Falser (ed.) Cultural Heritage as Civilizing Mission. From Decay to Recovery. Springer: Heidelberg, New York, pp. 279–346.
  25. Recent research has transformed archaeologists' understanding of Angkor Wat and its surroundings. University of Sydney (9 December 2015) Geraadpleegd op 10 December 2015
  26. a b Freeman and Jacques p. 48.
  27. Glaize p. 62.
  28. Coedès, George, The Indianized States of Southeast Asia, trans.Susan Brown Cowing, University of Hawaii Press, 1968, p. 162. ISBN 978-0-8248-0368-1.
  29. The diplomatic envoy Zhou Da Guan sent by Emperor Temür Khan to Angkor in 1295 reported that the head of state was buried in a tower after his death, and he referred to Angkor Wat as a mausoleum
  30. a b Higham, The Civilization of Angkor p. 118.
  31. a b Scarre, Chris editor "The Seventy Wonders of the Ancient World", p. 81–85 (1999) Thames & Hudson, London
  32. Mannikka, Eleanor Angkor Wat, 1113–1150. (This page does not cite an author's name.)
  33. Stencel, Robert, Fred Gifford, and Eleanor Moron. "Astronomy and Cosmology at Angkor Wat." Science 193 (1976): 281–287. (Mannikka, née Moron)
  34. Transcript of Atlantis Reborn, broadcast BBC2 4 November 1999.
  35. German Apsara Conservation Project Building Techniques, p. 5.
  36. Glaize p. 25.
  37. APSARA authority, Angkor Vat Style
  38. Freeman and Jacques p. 29.
  39. a b Freeman and Jacques p. 49.
  40. Glaize p. 61.
  41. a b Freeman and Jacques p. 50.
  42. Glaize p. 63.
  43. Ray, Lonely Planet guide to Cambodia p. 195.
  44. Ray p. 199.
  45. Briggs p. 199.
  46. Glaize p. 65.
  47. Higham, Early Cultures of Mainland Southeast Asia p. 318.
  48. Glaize
  49. Described in Michael Buckley, The Churning of the Ocean of Milk
  50. Glaize p. 69.
  51. Angkor Wat devata inventory - February 2010
  52. Sappho Marchal, Khmer Costumes and Ornaments of the Devatas of Angkor Wat.
  53. http://www.livescience.com/24440-angkor-wat-canals.html
  54. http://video.nationalgeographic.com/video/specials/ancient-mysteries/angkor-wat-temples/
  55. Uchida, Etsuo (2013). Quarries and transportation routes of Angkor monument sandstone blocks. Journal of Archaeological Science 40 (2): 1158–1164 . ISSN:0305-4403. DOI:10.1016/j.jas.2012.09.036.
  56. "Lost Worlds of the Kama Sutra" History channel
  57. Lehner, Mark The Complete Pyramids, London: Thames and Hudson (1997)p.  202-225 ISBN 0-500-05084-8.
  58. Considerations for the Conservation and Presentation of the. Historic City of Angkor. World Monuments Fund
  59. The Siem Reap Centre, Cambodia. EFEO
  60. The Modern Period: The creation of the Angkor Conservation. APSARA Authority
  61. , Cambodia, Lonely Planet, 2010, p. 157. ISBN 978-1-74179-457-1.
  62. , Asian Heritage Management: Contexts, Concerns, and Prospects, Routledge, 2013, p. 220–221. ISBN 978-0-415-52054-6.
  63. Activities Abroad#Cambodia. Archaeological Survey of India
  64. Phillip Shenon. "Washing Buddha's Face", New York Times, June 21, 1992.
  65. , Asian Heritage Management: Contexts, Concerns, and Prospects, Routledge, 2013, p. 223. ISBN 978-0-415-52054-6.
  66. , Cultural Heritage as Civilizing Mission: From Decay to Recovery, Springer International, p. 253. ISBN 978-3-319-13638-7.
  67. Albert Mumma, Susan Smith, Poverty Alleviation and Environmental Law, ElgarOnline, p. 290. ISBN 978-1-78100-329-9.
  68. Royal Decree establishing Protected Cultural Zones. APSARA
  69. , Marketing Heritage: Archaeology and the Consumption of the Past, AltaMira Press, 2004, p. 123. ISBN 978-0-7591-0342-9.
  70. Hing Thoraxy. Achievement of "APSARA Gearchiveerd van het origineel op March 3, 2001
  71. German Apsara Conservation Project, Conservation, Risk Map, p. 2.
  72. Infrastructures in Angkor Park. Yashodhara no. 6: January – June 2002. APSARA Authority Geraadpleegd op 25 April 2008
  73. The Completion of the Restoration Work of the Northern Library of Angkor Wat. APSARA Authority (3 June 2005) Gearchiveerd van het origineel op 9 May 2008 Geraadpleegd op 25 April 2008
  74. (Feb 2012). Microbial biofilms on the sandstone monuments of the Angkor Wat Complex, Cambodia. Current Microbiology 64 (2): 85–92 . PMID:22006074. DOI:10.1007/s00284-011-0034-y.
  75. Guy De Launey. Restoring ancient monuments at Cambodia's Angkor Wat. BBC (21 August 2012)
  76. Justine Smith. "Tourist invasion threatens to ruin glories of Angkor Wat", The Observer, 25 February 2007.
  77. Executive Summary from Jan–Dec 2005. Tourism of Cambodia. Statistics & Tourism Information Department, Ministry of Tourism of Cambodia Gearchiveerd van het origineel op 13 April 2008 Geraadpleegd op 25 April 2008
  78. Tourism Statistics: Annual Report. Ministry of Tourism
  79. Tourism Annual Report 2012. Ministry of Tourism
  80. Ticket sales at Angkor Wat exceed 2 million
  81. Tales of Asia, Preserving Angkor: Interview with Ang Choulean (13 October 2000)
  82. a b c (2007). Rethinking tourism in asia. Annals of Tourism Research 34: 27 . DOI:10.1016/j.annals.2006.06.004.
  83. Borobudur, Angkor Wat to become sister sites (13 January 2012)

Bibliografie[bewerken]

  • Albanese, Marilia, The Treasures of Angkor, White Star Publishers, Vercelli, 2006. ISBN 88-544-0117-X.
  • Briggs, Lawrence Robert (1951, reprinted 1999). The Ancient Khmer Empire. White Lotus. ISBN 974-8434-93-1.
  • Forbes, Andrew; Henley, David (2011). Angkor, Eighth Wonder of the World. Chiang Mai: Cognoscenti Books. ASIN: B0085RYW0O
  • Freeman, Michael and Jacques, Claude (1999). Ancient Angkor. River Books. ISBN 0-8348-0426-3.
  • Higham, Charles (2001). The Civilization of Angkor. Phoenix. ISBN 1-84212-584-2.
  • Higham, Charles (2003). Early Cultures of Mainland Southeast Asia. Art Media Resources. ISBN 1-58886-028-0.
  • Hing Thoraxy. Achievement of "APSARA": Problems and Resolutions in the Management of the Angkor Area.
  • Jessup, Helen Ibbitson; Brukoff, Barry, Temples of Cambodia - The Heart of Angkor, River Books, Bangkok, 2011. ISBN 978-616-7339-10-8.
  • Petrotchenko, Michel (2011). Focusing on the Angkor Temples: The Guidebook, 383 pages, Amarin Printing and Publishing, 2nd edition, ISBN 978-616-305-096-0
  • Ray, Nick (2002). Lonely Planet guide to Cambodia (4th edition). ISBN 1-74059-111-9.

Externe links[bewerken]