Blackface

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Deze reproductie van een poster van een minstrel show uit 1900, oorspronkelijk gepubliceerd door Strobridge Litho, laat de transformatie van "blank" naar "zwart" zien

Blackface is een vorm van theaterschmink die vroeger in het bijzonder in de Verenigde Staten door artiesten gebruikt werd om een zwart iemand voor te stellen. Deze praktijk werd populair in de 19e eeuw en droeg bij aan de verspreiding van stereotypen zoals het zorgeloze zwartje op de plantage of de donkere dandy. In 1848 waren blackface minstrel shows een nationale kunstvorm in de VS, waarin hogere kunstvormen zoals opera gepopulariseerd werden voor een algemeen publiek.[1] Aan het begin van de 20e eeuw werd blackface een eigen vorm, los van de minstrel show, totdat het in de jaren 60 ophield met de opkomst van burgerrechten in de VS.[2] Blackface kan als een belediging worden opgevat, omdat het stereotiepe karikaturen van zwarten met zich meebrengt zoals in de minstrel shows en later vaudeville.

Blackface was ongeveer 100 jaar lang een belangrijke toneelvorm in het theater in de VS, beginnend rond 1830. Het werd al snel ook elders populair, in het bijzonder in Groot-Brittannie, waar deze traditie langer bleef bestaan dan in de VS, met tv-uitzendingen zelfs tot 1978 (The Black and White Minstrel Show)[3] en 1981.[4] Zowel in de VS als in Groot-Brittannië werd blackface vooral gebruikt in minstrel shows, die later opkwamen en eerder weer verdwenen. Blanke blackface-artiesten gebruikten gebrande kurk en later schmink of schoensmeer om hun huid zwart te maken en hun lippen te benadrukken. Hierbij droegen ze vaak wollige pruiken, handschoenen, slipjassen of gerafelde kleren om de transformatie compleet te maken. Later zijn ook zwarte artiesten in blackface opgetreden.

De stereotypen die uitgebeeld werden in de standaardkarakters van blackface minstrels speelden niet alleen een belangrijke rol in het wereldwijd vastleggen en uitbreiden van racistische beelden, houdingen en waarnemingen, maar maakten ook zwarte cultuur populair.[5] In sommige gebieden bestaan de karikaturen die de nalatenschap van blackface zijn nog steeds en zijn onderwerp van doorgaande controversies. Een andere opvatting is dat blackface een vorm van crossdressing is, waarin iemand doet alsof zijn geslacht, klasse of ras het tegenovergestelde van zijn eigen is.[6]

Tegen het midden van de 20e eeuw beëindigde de zich veranderende houding over rassen en racisme de prominentie van blackface-make-up zoals die in de VS en elders gebruikt werden. Het wordt nog steeds in beperkte vorm gebruikt in theaters en wordt vandaag de dag meer gebruikt als maatschappelijk commentaar of satire. Het meest blijvende effect van blackface is het precedent dat het schiep om een internationaal publiek te laten kennismaken met afro-amerikaanse cultuur, al was dat dan door een vervormde lens.[7][8] De baanbrekende culturele toe-eigening,[7][8][9] uitbuiting, en culturele assimilatie[7] van de Afro-Amerikaanse cultuur door blackface, alsmede de multi-etnische samenwerkingen die eruit volgden, waren slechts een proloog voor de winstgevende marketing en verspreiding van Afro-Amerikaanse cultuur en zijn vele afgeleide vormen in de hedendaagse popcultuur.[8][10][11] In Nederland wordt Zwarte Piet vergeleken met blackface.[12][13][14][15]