De Krim (Overijssel)
Plaats in Nederland  | |||
|---|---|---|---|
  | |||
| Situering | |||
| Provincie | Overijssel | ||
| Gemeente | Hardenberg | ||
| Coördinaten | 52° 39′ NB, 6° 37′ OL | ||
| Foto's | |||
 | |||
| |||
De Krim is een veenkoloniaal streekdorp in de gemeente Hardenberg in het noorden van de Nederlandse provincie Overijssel. Winkels en voorzieningen liggen vooral langs de Hoofdweg en aan het Turfstekersplein. Ten zuiden hiervan bevindt zich een woonwijk.
Naam
[bewerken | brontekst bewerken]De herkomst van de naam is onduidelijk. Soms wordt ze in verband gebracht met de Krimoorlog en soms met de bocht (de krimp) die zich bij het dorp in de Lutterhoofdwijk bevindt. Wat voor de laatste verklaring pleit is dat in de oudste vermelding van het dorp uit 1857 (dus al twee jaar nadat de men met de aanleg van de Lutterhoofdwijk de bewuste bocht had bereikt) de naam inderdaad "De Krimp" luidt[1].
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]Het dorp ligt langs de Lutterhoofdwijk, een zijtak van de Dedemsvaart die naar Coevorden loopt. Omstreeks 1855 was dit kanaal gegraven tussen Lutten en de bocht in de Lutterhoofdwijk op de toenmalige grens van de gemeenten Ambt Hardenberg en Gramsbergen. In 1866 was het gedeelte tot Coevorden gereed.
Nadat de moerassen geheel verveend waren, werden op de dalgronden akkerbouwbedrijven gevestigd. Een deel van de boeren is afkomstig uit Groningen. Hun boerderijen worden gekenmerkt door een Groninger bouwstijl.
Aan het begin van de twintigste eeuw kwam er een aardappelmeelfabriek in De Krim. Toen deze in 1911 failliet ging namen de boeren deze over op coöperatieve basis en ging het bedrijf verder onder de naam Onder Ons. Later wordt het bedrijf overgenomen door Koninklijke Scholten-Honig en later door Avebe. Aan het eind van de twintigste eeuw werd de fabriek gesloten.
In 1897 werd door de Dedemsvaartsche Stoomtramweg-Maatschappij de stoomtramlijn tussen Lutten en Coevorden geopend. Deze lijn liep door de gehele lengte van het dorp De Krim. Eén van de belangrijkste haltes in het dorp lag bij zaal Horstra. In 1947 werd de lijn opgeheven en opgebroken.
Korfbaldorp De Krim.
De Pioniers van de Lutterhoofdwijk. Het verhaal van korfbalvereniging Halfweg.
De Krim in de jaren dertig.
In een tijd dat De Krim nog een bedrijvige veenkolonie was, waar de turfwinning de dagelijkse gang van zaken bepaalde en de stoomtram van de DSM een onmisbare schakel vormde met de buitenwereld, ontstond er iets nieuws op sportgebied. Terwijl men tegenwoordig KC Centrum als de bakermat van het korfbal in De Krim ziet, begon de werkelijke geschiedenis drie jaar eerder op een drassig stuk land aan de rand van het kanaal.
De oprichting en de eerste jaren.
Op 1 november 1930 werd de Christelijke Korfbalvereniging (CKV) Halfweg officieel in het leven geroepen. Het was de eerste club in de verre omtrek die zich aansloot bij de Christelijke Korfbalbond (CKB). De club telde in haar hoogtijdagen zo’n 24 actieve leden, genoeg om met twee volledige twaalftallen deel te nemen aan de competitie in het district Noord-Overijssel.
Het bestuur bestond uit mannen die met beide benen in de veengrond stonden. Voorzitter Gerrit Jan Zomer leidde de club letterlijk vanaf zijn keukentafel, terwijl Hendrik Jan Kortenoeven de technische leiding op zich nam. Kortenoeven was de man die de vakken indeelde en de tactiek bepaalde; hij was de drijvende kracht op het veld. De administratie en de schaarse contributiegelden waren in vertrouwde handen bij penningmeester J. Bakker en secretaris H. Raue.
Spelen langs de wijk en reizen per tram.
De naam 'Halfweg' was een directe verwijzing naar de buurtschap waar de club haar thuisbasis had. Men speelde op een grasveld direct aan de Lutterhoofdwijk, nabij de bekende knik in het kanaal. Het was een berucht terrein. Uit correspondentie met de bond (bewaard in het Nationaal Archief) blijkt dat er regelmatig klachten waren over de afscheiding. Het gebeurde aan de lopende band dat de bal in de wijk belandde, waarna Kortenoeven met gehaaste noodgrepen en netten de wedstrijd weer op gang moest helpen.
De locatie zorgde voor een unieke sfeer. Passagiers van de stoomtram, die stopten bij halte Halfweg, bleven vaak in de tram zitten om de verrichtingen op het veld te volgen. De machinist liet soms de stoomfluit horen als de blauw-witten van Halfweg een doelpunt maakten. Maar de tram bracht ook de tegenstanders. In de tweede klasse van de CKB streed Halfweg tegen gerenommeerde christelijke clubs van de Veluwe, zoals Dindoa uit Ermelo en Zwart-Wit uit Harderwijk. Deze ploegen moesten een urenlange reis maken om het verre De Krim te bereiken, waarbij de tramhalte Halfweg fungeerde als het zenuwcentrum van de zaterdagmiddag.
De derby en de rivaliteit.
Halfweg was een gerespecteerde middenmoter en eindigde in 1932 zelfs op een knappe vierde plaats. Maar in 1933 veranderde alles met de komst van meester Jan van der Haar en zijn nieuwe club, KC Centrum. De allereerste derby in het najaar van 1933 werd een legendarische strijd. De routine van de arbeiders van Halfweg bleek te sterk voor de jonge schoolkinderen van de meester; Halfweg won deze eerste historische ontmoeting met een krappe 1-0.
Deze overwinning zette de verhoudingen op scherp. Er ontstond een heuse 'ballenoorlog'. Halfweg, dat haar materiaal met moeite zelf bij elkaar had gespaard, weigerde pertinent om palen of ballen uit te lenen aan de nieuwe club uit de dorpskern. Het was een principekwestie: de pioniers van de wijk lieten zich niet zomaar aan de kant zetten door de 'schoolclub'.[2]
Het bittere einde en de erfenis.
Toch bleek de opmars van meester Van der Haar niet te stuiten. Als onderwijzer zat hij dicht bij de bron en hij wist alle nieuwe aanwas op het schoolplein al te strikken voor zijn eigen vereniging. Halfweg begon de aansluiting te verliezen. In 1934 nam Centrum sportieve revanche en wonnen zij de derby's overtuigend met 3-1 en 4-1.[3]
De ledenleegloop was fataal. Sterkhouders zoals de families Raue en Volkering zagen meer toekomst in de dorpskern. In 1936 viel het doek definitief. In de kantlijn van de registers van de korfbalbond werd kort genoteerd dat de vereniging "wegens gebrek aan levensvatbaarheid en terrein" was opgeheven. De pioniersgeest verdween echter niet; de resterende leden werden opgenomen in KC Centrum. Hoewel de naam Halfweg uit de boeken verdween, was de basis voor het korfbalbolwerk De Krim voorgoed gelegd op dat drassige veld langs de Lutterhoofdwijk.
Bronnen:
Nationaal Archief, Den Haag (Archief KNKV/CKB, toegang 2.19.266).
Gemeentearchief Hardenberg (Dossier Sportvelden De Krim).
Landelijke krantenarchieven (Delpher/Provinciale Overijsselsche Courant).
Mondelinge overlevering uit de families Zomer en Kortenoeven (Hardenbergs Archief).
Verenigingen
[bewerken | brontekst bewerken]De 'Protestantse Gemeente de Krim' komt samen in de voormalige hervormde kerk.
Sportverenigingen zijn onder andere:
- voetbalvereniging 'DKB' (De Krimse Boys)
- gymnastiekvereniging 'Beatrix'
- korfbalvereniging 'Centrum de Krim'
- tennisvereniging 'TV de Krim'.
- buurtvereniging Centrum de Krim (sinds 06-06-1956)
Onderwijs
[bewerken | brontekst bewerken]c.b.s. De Bron sedert 1985, En Openbare basisschool 'Klimop'
Bereikbaarheid
[bewerken | brontekst bewerken]Openbaar vervoer:
Lijn 29 1x per uur Zwolle - Coevorden in beide richtingen, Buurtbus 1x per uur via Gramsbergen naar Hardenberg.
Geboren
[bewerken | brontekst bewerken]Hermien Timmerman (1943)
Zie ook
[bewerken | brontekst bewerken]- Stap voor stap langs de Dedemsvaart met G.H. Varwijk. Samengesteld door G.H. Varwijk en J.R. Seinen, uitgeven door Boekhandel Rooseboom, Dedemsvaart. 1983
- ↑ Overzicht van historische gebeurtenissen op Hardenberg.nl
- ↑ 2.19.266 Inventaris van het archief van het Koninklijk Korfbalverbond en voorgangers, 1903-2019 | Nationaal Archief. www.nationaalarchief.nl. Geraadpleegd op 27 februari 2026.
- ↑ 2.19.266 Inventaris van het archief van het Koninklijk Korfbalverbond en voorgangers, 1903-2019 | Nationaal Archief. www.nationaalarchief.nl. Geraadpleegd op 27 februari 2026.
· 
· 
