Mariënberg

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Mariënberg
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Mariënberg (Overijssel)
Mariënberg
Situering
Provincie Vlag Overijssel Overijssel
Gemeente Vlag Hardenberg Hardenberg
Coördinaten 52° 30′ 32″ NB, 6° 34′ 24″ OL
Algemeen
Inwoners
(2021-01-01)
940[1]
Overig
Postcode 7692
Netnummer 0523
Woonplaatscode 1558
Foto's
Mariënberg op de topografische kaart uit 1914
Mariënberg op de topografische kaart uit 1914
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Mariënberg (spreek uit: Mariënberg) (Nedersaksisch: Mainbarg) is een klein dorp in de gemeente Hardenberg in de Nederlandse provincie Overijssel. Het is gelegen tegen de grens met de gemeente Ommen, tussen Hardenberg en Vroomshoop, en nabij de Vecht.

Historie[bewerken | brontekst bewerken]

Prehistorie[bewerken | brontekst bewerken]

In de jaren 1975 - 1993 werden op zandruggen op een perceel tussen de Hardenbergerweg en de Vecht uitgebreide opgravingen verricht. Naast duizenden kleine voorwerpen zoals vuurstenen werktuigen werden er honderden ronde kuilen gevonden. De kuilen bevatten veel houtskool en werden waarschijnlijk als stookplaats (kuilhaarden) gebruikt. Deze kuilhaarden laten zien dat de zandrug bij Mariënberg gedurende de Midden-Steentijd (Mesolithicum) (9000 v. Chr. - 5300 v. Chr.) bewoond is geweest. De vondsten werden onderverdeeld in ten minste twaalf verschillende bewoningsfases die totaal een periode van ca. 2500 jaar omvatten Rondtrekkende jagers-verzamelaars bezochten het gebied klaarblijkelijk geregeld. Ook werden zes grotere kuilen ontdekt, waarschijnlijk grafkuilen uit het einde van het Mesolithicum. In deze grafkuilen (zitgraven) werden de doden in zittende houding begraven, in de kuilen werden o.a. een vuurstenen pijlpunt, enkele grote vuurstenen klingen en zes pijlschachtpolijsters gevonden. Naar aanleiding van deze opgravingen zijn een groot aantal wetenschappelijk publicaties verschenen:

  • Mesolithisch basiskamp met_begravingen, Rijksdienst voor het oudheidkundig bodemonderzoek Amersfoort, A.D. Verlinde, G. van Haaff, jaarverslag 1978 en 1979.
  • The Mesolithic cemetery at Mariënberg (NL), a rebuttal to alternative interpretations, Nederlandse Archeologische Rapporten 042, A.D. Verlinde & R.R. Newell.
  • Reflections on the Mesolithic burial pits at Mariënberg, L.P. Louwe Kooijmans, 2012.
  • Het zandeilandenrijk van Overijssel, O. Brinkkemper et all, 2006

In 2010 werd besloten de straten in de nieuwe wijk Mark II te vernoemen naar de belangrijkste vondsten, de straatnamen zijn: Zitgraven, Klopsteen, Vuursteen en Pijlspits.

Middeleeuwen en later[bewerken | brontekst bewerken]

De oorsprong van het dorp ligt in de 14e eeuw toen de Broeders des gemeenen levens uit het klooster bij Sibculo de "Hut Mariaborch" bouwden. Deze hut vormde de basis voor hun werk in de veengebieden die toen ten oosten van het huidige dorp lagen.

Vanaf 1850 is er sprake van enige bebouwing bij het kruispunt van de huidige Hardenbergerweg en de Nieuweweg. Op 20 juni 1868 ontstond in enkele boerderijen brand die zich snel uitbreidde en de gehele buurtschap in de as legde. Bij de brand werden 4 woonhuizen. 4 schuren, een schapenhok en hooiberg vernietigd, de burgemeester van Ambt Hardenberg H.N. van Roijen bracht op 21 juni, aan de Commissaris van de Koning, uitgebreid verslag van de brand. (de aanhef van de brief was: Ik heb de eer u mede te deelen dat er gisteren voormiddag te 10 uren ongeveer brand is uitgebroken ten huize van G.J. Lenters of ten huize van Gerrit Jan Bokking...)

In de jaren 1903 - 1906 werd door de NOLS de spoorlijn van Zwolle naar Stadskanaal en de aansluitende lijn van Mariënberg naar Almelo aangelegd. In de daaropvolgende jaren ontstond de kern van Mariënberg, in de dertiger jaren van de 20e eeuw werden er ten noorden van het station woningen gebouwd. Na de Tweede Wereldoorlog ontstond het dorp in zijn huidige (2021) vorm.


Verkeer en vervoer[bewerken | brontekst bewerken]

Aan de zuidkant van de kern ligt station Mariënberg. Dit station is gebouwd door de NOLS, die ook de lijnen naar dit station vanaf Zwolle, Emmen (aanvankelijk Stadskanaal) en Almelo heeft aangelegd. Het stationsgebouw werd ontworpen door Eduard Cuypers, die bij de bouw van de lijnen van deze maatschappij de stations- en haltegebouwen ontworpen heeft, en gelijktijdig gebouwd met de stations van Gramsbergen, Hardenberg en Bergentheim in 1903.

Het station wordt één keer per uur bediend door de sneltrein Emmen - Zwolle, één keer per uur door de stoptrein Emmen - Zwolle en één tot twee keer per uur door de stoptrein naar Almelo. Tot station Hardenberg rijdt maximaal twee keer per uur een extra stoptrein, boven op het aanbod naar Emmen.

Mariënberg ligt dicht bij de N36 (Twentseweg) en het kanaal Almelo-De Haandrik.

Dorpsleven[bewerken | brontekst bewerken]

Voorzieningen[bewerken | brontekst bewerken]

Er is een belangenvereniging Plaatselijk Belang (PB) Beerzerveld-Mariënberg opgericht in 1955 [2].

Het dorp, met een inwoneraantal van 940 in 2021, telt één gereformeerd-vrijgemaakte school voor het basisonderwijs: GBS De Regenboog. Mariënberg heeft een voetbalvereniging, VV Mariënberg genaamd, en gymnastiekvereniging Mabeco. Het voetbalveld en de gymzaal staan allebei in Beerzerveld. Er is een Gereformeerde Kerk (PKN), de Sionskerk genaamd, en een Gereformeerd-vrijgemaakte Kerk in het dorp, waaruit in 2004 door een kerkscheuring een gemeente van de Gereformeerde Kerken (hersteld) (gebouw de Ark) is ontstaan. Sinds een aantal jaren is de Gereformeerde Kerken (hersteld) gescheurd en de afgescheiden gemeenteleden huren nu de gereformeerde Sionskerk om toch hun kerkdiensten te kunnen laten plaatsvinden.

Toerisme en markante gebouwen[bewerken | brontekst bewerken]

Aan de oostkant van het dorp is een camping, de Pallegarste en langs het dorp loopt de LF 16 Vechtdalroute.
Gebouwen:

  • Het stationsgebouw is een gemeentelijk monument.
  • Drie kerkgebouwen, Gereformeerde kerk (vrijgemaakt) Mariënberg (1935) ontworpen door Albert Wiersema, de Sionskerk (1951) van H. Eldering en gebouw de Ark.
  • Het silogebouw tegenover het station, Coëperatieve Aan- en Verkoop Vereniging liet het bouwen in 1931 het was een fabriek voor het malen en opslaan van graan. Het ontwerp is van architect W. van Straten uit Coevorden. Het gebouw had een spooraansluiting voor de aanvoer en afvoer van brand- grondstoffen en produkten. In 1959 laat de NS de rails opbreken, wat ervan rest is het kopspoor op het emplacement.
  • Een gedenkmonument voor de gevallenen in de Tweede Wereldoorlog (Nieuweweg tegenover de Sionskerk), met een bronzen beeld Treurende moeder en kind van Geke Dijkhuis. In 2012 werd het eerste beeld uit 1947 met dezelfde titel gestolen, de kunstenaar was John Grosman, in 2013 werd het nieuwe kunstwerk onthuld, de eigenaar is de gemeente Hardenberg
  • Informatiecentrum Hut Mariaborch met informatie over de historie van Mariënberg. Het kapelletje is vervaardigd uit eikenhout met een leien dak, de fundering is van Bentheimer zandsteen. Informatiepanelen en drie glas-in-loodramen vertellen de historie in een drieluik. Voor de kapel staat een kopie van de wijdingsteen uit 1514, het origineel was afkomstig van de kapel die hier vroeger stond.
  • De Mölnmarsch is een natuurgebied met een oppervlakte van 70 hectaren omgeven door de Vecht. In het gebied is een nieuwe meander van de Vecht gegraven om te dienen als extra waterberging. Er is een kans dat er ooibos ontstaat wat verder langs de Vecht niet mogelijk is. .
  • De Distelbelt ligt aan de rand van de Mölnmarsch, het is een zeven meter hoge uitkijkheuvel aan het fietspad tussen de Stuwdijk en de Brinkweg. De heuvel is opgeworpen met het zand dat werd uitgeggraven voor de meander (200.000 m3) en biedt een uitzicht over het Waterschap Velt en de Vecht.
  • Stuw in de Vecht bij Diffelen, 200 meter na de Distelbelt ligt in de nieuwe meander van de Vecht een stuw en vistrap.

Afbeeldingen[bewerken | brontekst bewerken]

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Mariënberg van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.