Det Norske Arbeiderpartiet

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Det norske arbeiderparti
Logo Arbeidarpartiet.JPG
Personen
Partijleider Jonas Gahr Støre
Mandaten
Zetels
(9 september 2013)
Geschiedenis
Opgericht 1887
Algemene gegevens
Actief in Noorwegen
Hoofdkantoor Youngstorget 2 A, Oslo
Richting centrumlinks
Ideologie Sociaaldemocratie
Democratisch Socialisme
Internationale organisatie Socialistische Internationale
Europese organisatie PES
Website arbeiderpartiet.no
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Noorwegen

Det Norske Arbeiderpartiet (DNA of Ap) (Nederlands: Noorse Arbeiderspartij) is een Noorse sociaaldemocratische partij. Sinds oktober 2013 leidt ze de oppositie, nadat de linkse coalitie bij de verkiezingen in 2013 de meerderheid had verloren. De partijideologie is oorspronkelijk de sociaaldemocratie. Men is een sterke verdediger van de Noorse sociale welvaartsstaat. In de laatste decennia is de partij wel meer economisch liberaal geworden.

De partij werd eind 19e eeuw opgericht, begon daarna aan een snelle groei en werd al in 1927 de grootste partij van het land. Die positie hebben de sociaaldemocraten niet meer afgestaan. Sinds 1935 hebben ze op zestien jaar na Noorwegen (mede) bestuurd. In de jaren 1960 en 1970 stond de partij op zijn sterkst, daarna daalde het stemmenaantal wat. In 2001 haalde de partij het slechtste resultaat sinds 1924, waardoor ze gedwongen was een coalitieregering met andere (linkse) partijen te vormen.

Geschiedenis[bewerken]

Hoofdkantoor van de Arbeiderspartij in het centrum van Oslo

De Arbeiderspartij werd opgericht in 1887 en nam voor het eerst deel aan de verkiezingen voor het Noorse Parlement, het Storting, in 1894. In 1921 kwam het tot de afsplitsing van de Norges Socialdemokratiske Arbeiderparti (Nederlands: Noorse Sociaaldemocratische Arbeiderspartij) als gevolg van de beslissing van twee jaar eerder om Comintern te vervoegen. In 1927 besliste de oorspronkelijke Arbeiderpartiet om de banden met de Communistische Internationale door te knippen en vervoegden de dissidenten de partij opnieuw. Een kleine minderheid splitste zich toen af en vormde de Norges Kommunistiske Parti (Noorse Communistische Partij). De revolutionair-socialistische gedachte werd begin jaren 1930 aan de kant geschoven.

In 1927 wist de partij voor de eerste keer een meerderheid van stemmen te bemachtigen. De eerste regeringsdeelname van de Arbeiderspartij in 1928 was echter van korte duur. In 1935 kwam de Arbeiderspartij aan de macht. Daarna bleef ze tot het eind van de 20e eeuw grotendeels aan de macht. Na de Tweede Wereldoorlog pleitte de partij voor de sociale zekerheid in Noorwegen. De Noorse welvaartsstaat kan gezien worden als een van de belangrijkste verdiensten van de partij. De laatste jaren staat de partij niettegenstaande ook privatisering van overheidsbedrijven toe.

Na de verkiezingen van 2005 vormde de Arbeiderspartij voor de eerste keer in haar geschiedenis een coalitieregering. Deze zogenaamd rood-groene regering stond onder leiding van premier Jens Stoltenberg, de toenmalige partijvoorzitter van DNA, en was een coalitie samen met de Senterpartiet en Sosialistisk Venstreparti, die ook na de verkiezingen van 2009 kon blijven regeren.

Op 22 juli 2011 pleegt Anders Behring Breivik een aanslag op het jaarlijkse zomerkamp van de jeugdafdeling van de Arbeiderspartij dat plaatsvindt op het eiland Utøya. Bij die aanslag vallen bijna 70 doden en daarnaast vele gewonden. In de daaropvolgende maand september vinden er lokale verkiezingen plaats in Noorwegen. De sociaaldemocraten winnen 2% en blijven met bijna 32% de grootste partij van het land. De partij is evenwel in slechts één van de vier grootste steden (Trondheim, Bergen, Oslo en Stavanger), met name Trondheim, de grootste partij geworden.[1]

Partijleiders[bewerken]

Stemmenpercentage sinds 1894
Zetels in het Storting sinds 1894

Externe links[bewerken]