Franco Battiato

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Franco Battiato
F Battiato.jpg
Algemene informatie
Geboren 23 maart 1945
Land Vlag van Italië Italië
Werk
Beroep zanger, liedjesschrijver, filmmaker
Officiële website
(en) IMDb-profiel
(en) Allmusic-profiel
(en) Last.fm-profiel
Portaal  Portaalicoon   Muziek

Franco Battiato, geboren op 23 maart 1945 als Francesco Battiato in Ionia (bij Riposto) op 25 kilometer ten noordoosten van Catania, op het eiland Sicilië is een Italiaanse zanger, gitarist, liedjesschrijver en filmmaker. Hij is onder het pseudoniem Süphan Barzani ook schilder.

Privéleven[bewerken]

Hij groeide op in Riposto vlak bij de vulkaan de Etna en deed zijn secundair onderwijs in het Liceo Scientifico "Archimede" te Acireale. Francesco had twee broers, waarvan één zeer jong gestorven is. Zijn vader, een vrachtwagenchauffeur en havenarbeider in New York, overleed toen Francesco 18 jaar was. Hierna verhuisde Battiato in 1964 eerst naar Rome. Hij onderbrak zijn studies aan de universiteit om te kiezen voor een muzikale carrière. Op 22 jarige leeftijd trok hij naar Milaan, waar hij korte tijd later zijn eerste contract met een platenfirma afsloot. Franco Battiato was zeer gehecht aan zijn moeder Grazia, die in 1994 overleed. Alhoewel hij in zijn vaderland beroemd en geliefd is, hield hij nooit van het mondaine leven. Franco Battiato is vrijgezel en heeft geen kinderen. Hij is een overtuigd vegetariër. In 2015 kwam hij bij een optreden in Bari op het podium ten val waarbij hij zijn dijbeen brak. Dit genas goed, en hij trad in 2016 weer op. Eind 2017 werd duidelijk dat de zanger ernstig ziek is en mogelijk nooit meer zal optreden. Hij woont momenteel in Milo op Sicilië en wordt bijgestaan door zijn broer Michele en zijn schoonzus. Volgens hen is er sprake van een langzaam herstel van Franco's gezondheid en schildert de kunstenaar dagelijks.

Franco Battiato voelt zich als mens ook een mysticus en gelooft vast in een transcendente wereld, waarmee hij persoonlijk contact heeft. Hij vertelde in een interview dat hij in een vorige reïncarnatie een vrouw was die in de 19e eeuw leefde. Zijn mystieke kant beschouwt hij als een belangrijk aspect van zijn leven. Zijn eerste mystieke ervaring vond plaats toen hij zes jaar oud was. Hij is geïnspireerd door het soefisme en het boeddhisme dat hij grondig leerde kennen tijdens een verblijf van drie maanden in Nepal.

Artistieke carrière[bewerken]

Franco Battiato wordt beschouwd als een van de belangrijkste, invloedrijkste en origineelste persoonlijkheden in de Italiaanse muziek sinds de jaren zeventig. Battiato heeft zich altijd met vele muziekstijlen ingelaten en ze gecombineerd in een eclectische benadering. In zijn beginperiode in de jaren zestig was hij eerst een protestzanger, daarna had zijn muziek een meer romantisch karakter. In Milaan sloot hij vriendschap met Giorgio Gaber. In deze periode brancht hij singles uit zoals L'amore è partito en E piu ti amo (1965), La torre / Le reazioni en Triste come me / Il mondo va così (1967). E l'amore (Het is de liefde), een liedje dat hij schreef in 1968, was een bescheiden succes. Battiato verkocht 100.000 exemplaren van deze single, wat weinig was in die tijd, maar toch een mooi cijfer voor een debutant. Toch voelde hij zich gefrustreerd. Hij had immers een afkeer van het gebruik van cliché's zoals "ik voel me droef, zonder jou" of "zulke mooie blauwe ogen" Hij consulteerde een psychoanalyticus, maar die begreep hem niet. Franco Battiato vertrok dan naar Londen en kocht er een synthesizer.

In 1970 ontmoette hij de experimentele componist en muzikant Juri Camisasca en werkte hij samen met de progressief-psychedelische rock band Osage Tribe.

In de jaren zeventig waren zijn composities avant-gardistisch. Zo was zijn LP Fetus (Foetus) elektronisch, onder invloed van Stockhausen, alhoewel er ook kinderstemmen, fragmenten van walsmuziek en een Napolitaans volkslied in verwerkt waren. De hoes van Fetus werd eerst verboden omdat het een foetus in de baarmoeder toonde. Het album Pollution (Vervuiling) uit 1972, is het meest toegankelijke album uit Batiato's progressieve experimentele periode en het bereikte de negentiende plaats in de Italiaanse hitparade voor LP's. Hij verwerkt in dit album o.a. een echo van walsmuziek in de stijl van Johann Strauss met eigentijdse elementen. Op het einde van de jaren zeventig werd Battiato in het buitenland een kultfiguur en trad op als opening act bij concerten van Brian Eno en Nico Daarna hield hij zich bezig met etnische muziek, progressieve rock en lichte muziek, om ten slotte zelfs bij opera en klassieke muziek te belanden. In de jaren zeventig en tachtig werkte hij vaak samen met de Italiaanse violist Giusto Pio. Giusto Pio was tevens componist en orkestdirigent.

Het album Patriots (1980) betekende het eerste commerciële succes. De nummers Up Patriots to Arms en Prospettiva Nevski (geïnspireerd door de gelijknamige laan in Sint-Petersburg) werden klassiekers. De inspiratie voor het nummer Up Patriots to Arms kwam in 1975, toen Battiato in een pub in Birmingham een grote affiche zag met dit opschrift. Eerst vond hij deze slogan komisch, maar daarna bedacht hij dat zulke zin, met een positieve interpretatie, een aansporing kon zijn om te beginnen met iets nieuws en veranderingen tot stand te brengen. Franco Battiato bracht in 1981 La voce del padrone uit (de titel is een ironische zinspeling op het platenlabel His Master's Voice), de eerste Italiaanse lp waarvan meer dan een miljoen exemplaren verkocht werden. Het nummer Cuccurucucu van deze LP leent het refrein van het liedje Cucurrucucu paloma van Tomás Méndez. Het bevat ook verwijzingen naar de Britse bands The Beatles en de Rolling Stones.

Samen met Alice deed hij mee aan het Eurovisiesongfestival 1984 met het lied I treni di Tozeur (De treinen van Tozeur). Op het einde van het lied zongen drie achtergrondzangeressen enkele woorden uit de opera De Toverfluit van Mozart, wat controversieel was. De Nederlandse televisie (TROS) maakte een promotiefilmpje, waarin Alice en Battiato over een brug in Zierikzee wandelden, terwijl ze het liedje zingen. Italië werd in een veld van 19 landen met 70 punten gedeeld vijfde met België. Opmerkelijk is dat Italië slechts van negen van de achttien andere landen punten kreeg, waaronder echter wel tweemaal een 12 en nog enkele andere hoge punten. Na het Songfestival groeide het lied uit tot een van de absolute evergreens van het Songfestival.

Het album Nomadas (1987) bevatte een verzameling van zijn meest succesvolle nummers, herschreven in het Spaans, waaronder La era del jabalí blanco (L'era dell cinghiali bianco, Het tijdperk van het witte everzwijn). Het nummer Veni l'autunnu (De herfst komt) uit 1988 is geschreven in het Siciliaans, maar de laatste strofe in het Arabisch. Op 18 maart 1989 gaf Franco Battiato een concert in de Sala Nervi te Rome in aanwezigheid van paus Johannes-Paulus II en een publiek dat bestond uit jongeren uit de hele wereld. Hij zong er o.a. het het religieuze lied E ti vengo a cercare (Ik kom je halen).

Rond 1990 begon hij ook het schilderen te gebruiken als een vorm van artistieke expressie. Zijn schilderijen worden wereldwijd tentoongesteld. Veel voorkomende motieven zijn biddende Soefis of Derwisjen en alledaagse gezichten. Critici zien een verwantschap met laat Byzantijnse kunst.

Samenwerking met Manlio Sgalambro[bewerken]

Door zijn samenwerking met de filosoof en dichter Manlio Sgalambro bevatten zijn teksten vaak verborgen verwijzingen naar de werken van Heraclitus, Emil Cioran, Friedrich Nietzsche en anderen. Ook sociale en politieke thema's komen in zijn muziek aan bod, zoals in de teksten van Bandiera bianca (Witte vlag), Povera Patria, Radio Varsavia (Radio Warschau), Up Patriots to Arms, Lettera al governatore della Libia (Brief aan de gouverneur van Lybië, een vroegere Italiaanse kolonie), Ermeneutica, I'm That, Inneres Auge en 23 coppie di cromosomi. Povera Patria (Arm vaderland) is een zeer maatschappijkritisch lied, waarin hij Italië een land noemt dat verpletterd wordt door het machtsmisbruik van politici die geld stelen van de samenleving en toch geen gevoel van schaamte kennen. Het bevat ook een aanklacht tegen de maffia. In interviews verklaarde hij meer dan eens dat hij geen hoge dunk had van de Italiaanse politieke klasse, waarvan een deel corrupt is, terwijl 5 tot 6 miljoen Italianen in armoede leven.

In december 1992 gaf hij een gratis concert in Bagdad. Hij bekritiseerde de economische sancties tegen Irak, omdat volgens hem het grootste slachtoffer van de sancties kinderen en de gewone bevolking waren in plaats van Saddam Hoessein en zijn regime. In 1994 gaf hij een concert in de Libanese stad Beiteddine. Alhoewel hij het meest succes heeft in Italië, treedt hij ook op in Spanje en in Engeland (Londen). Battiato spreekt naast Italiaans ook Frans, Arabisch en heeft noties van Engels en Spaans.

Battiato schreef enkele opera's zoals Genesi (1987) en Gilgamesh (1992). Vanaf 1994 begon een creatieve samenwerking met Manlio Sgalambro, ook Siciliaan. Ze schreven samen teksten voor filosofische popsongs die verschenen op Battiato's albums (La Cura, L'ombrello e la macchina da cucire, L'imboscata, Gommalacca, Ferro battuto, Dieci stratagemmi, Il vuoto enz.). Voor de Italiaanse televisiezender RAI maakte Franco samen met Syusy Blady en Patrizio Roversi een reportage over zijn reis naar Nepal in 1999.

In mei 2003, ontving hij van de Italiaanse president Carlo Azeglio Ciampi de medaille voor verdiensten op cultureel en artistiek vlak (Medaglia ai benemeriti della cultura e dell'arte). In 2003 regisseerde hij zijn eerste film, Perdutoamor. Het scenario voor deze film schreef hij samen met Manlio Sgalambro. Hij was eveneens de regisseur van de film Musikanten uit 2005. Deze film (92 minuten) handelt over het leven van de Duitse componist Ludwig van Beethoven. Alejandro Jodorowsky vertolkte de rol van Beethoven en Manlio Sgalambro zorgde voor de stem van de verteller. Niente è come sembra was de derde film van Franco Battiato. Ook deze film werd door critici positief onthaald. Hetzelfde jaar verscheen een verzameling nummers in het Spaans, La estación de los amores, die een CD met 19 liedjes bevatte én een DVD met 25 videoclips.

Battiato's CD van het jaar 2007 heette Il vuoto, verwijzend naar de mystieke leegte. Hij zong de nummers "Il vuoto" en "I giorni della monotonia" buiten competitie op de 57e editie van het Sanremo Muziek Festival. In 2009 stelde hij zijn schilderijen ten toon in Los Angeles en gaf er een concert. In opdracht van de stad Cosenza en het Teatro Rendano componeerde hij twee jaar later een nieuwe opera, Telesio met een libretto van Manlio Sgalambro. In 2011 zong hij weer in Sanremo en trad hij met een klassiek orkest op in Turijn en bracht de klassiekers uit zijn repertoire.

Politiek en laatste optredens[bewerken]

In 2012 aanvaardde hij een aanbod van de pas verkozen president van de Italiaanse regio Sicilië om de nieuwe regionale minister voor Toerisme,Sport en Cultuur te worden. Hij zei dit ambt zonder financiële vergoeding uit te zullen oefenen, maar werd korte tijd later ontslagen na een controversiële uitspraak, die hij deed in het Europese Parlement.

Battiato trad in 2013 op in New York, Madrid, Berlijn, in de Olympia te Parijs, de BOZAR (Paleis voor Schone Kunsten) te Brussel en in 2015 in De Melkweg (cultureel centrum) te Amsterdam. Van februari tot april 2016 traden Battiato en Alice tweeëndertig maal samen op in Italiaanse steden (o.a. in Rome). Ze werden begeleid door het Ensemble Symphonie Orkest. Haast elke avond was de zaal uitverkocht.

Discografie[bewerken]

Jaren 70[bewerken]

  • Fetus (1971)
  • La Convenzione (1971)
  • Pollution (album)|Pollution (1972)
  • Sulle corde di Aries (1973)
  • Clic (1974)
  • M.lle le "Gladiator" (1975)
  • Feed Back (1975)
  • Battiato (1976)
  • Juke Box (1977)
  • L'Egitto prima delle sabbie (1978)
  • L'era del cinghiale bianco (1979)

Jaren 80[bewerken]

  • ''Patriots'' (1980)
  • La voce del Padrone (1981)
  • L'arca di Noè (1982)
  • Orizzonti perduti (1983)
  • Mondi lontanissimi (1985)
  • Echoes of Sufi Dances (1985)
  • Genesi, een opera in drie akten (1987)
  • Nomadas (1987)
  • Battiato en español (1987)
  • Fisiognomica (1988)
  • Giubbe Rosse (1989)

Jaren 90[bewerken]

  • Come un cammello in una grondaia (1991)
  • Caffè de la Paix (1993)
  • Messa arcaica (1993, een opera)
  • Unprotected (1994, live)
  • L'ombrello e la macchina da cucire (1995)
  • Il cavaliere dell'Intelletto (1995, een opera, niet uitgebracht op CD)
  • Battiato studio collection (1996, collection)
  • 29 temas en español (1996)
  • L'imboscata (1996)
  • Shadow Light (1996)
  • Battiato live collection (1997, live)
  • Gommalacca (1998), een hard rock LP
  • Fleurs (1999)

2000 en verder[bewerken]

  • Campi magnetici (2000)
  • Ferro battuto (2001)
  • Fleurs 3 (2002)
  • Dieci stratagemmi (2004)
  • Il vuoto (2007)
  • Inneres Auge - Il tutto è più della somma delle sue parti (2009)
  • Apriti sesamo (2012)
  • Joe Patti's experimental group (2014)

Radio 2 Top 2000[bewerken]

Nummer(s) met noteringen in de Radio 2 Top 2000 '99 '00 '01 '02 '03 '04 '05 '06 '07 '08 '09 '10 '11 '12 '13 '14 '15 '16 '17 '18
I treni di Tozeur (met Alice) 975 884 1319 1409 1201 1316 1378 1755 1510 1454 - - - - - - - - -

Filmografie[bewerken]

  • Perdutoamor (2003)
  • Musikanten (2005)
  • Niente è come sembra (2007), alleen verschenen op dvd
  • La sua figura (2007), documentaire over het leven van Giuni Russo
  • Auguri don Gesualdo (2010), documentaire over het leven van Gesualdo Bufalino
  • Attraversando il Bardo (2014), een combinatie van boek en film (DVD) over mystiek en zijn verblijf in Kathmandu.

Externe link[bewerken]