Georgische Droom
| Georgische Droom - Democratisch Georgië ქართული ოცნება – დემოკრატიული საქართველო | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
| Personen | ||||
| Partijvoorzitter | Irakli Kobachidze | |||
| Zetels | ||||
| Parlement van Georgië | ||||
| Gemeenteraden | 1.959 / 2.063 (2025) | |||
| Geschiedenis | ||||
| Opgericht | 21 april 2012 | |||
| Afsplitsing(en) | Voor Georgië, Volkskracht | |||
| Algemene gegevens | ||||
| Actief in | Georgië | |||
| Hoofdkantoor | Tbilisi | |||
| Richting | Centrum-links[2] Conservatief-links[3] Radicaal-rechts | |||
| Ideologie | Economisch liberalisme[4] Sociaal-conservatisme[5] Autoritarisme Illiberalisme[5] Rechts-populisme | |||
| Motto | "Vrijheid, snelle ontwikkeling, welvaart" | |||
| Kleuren | | |||
| Afkorting | GD | |||
| Jongerenorganisatie | Georgische Droom Jongeren | |||
| Internationale organisatie | Progressive Alliance (PA) (tot zomer 2023) | |||
| Europese organisatie | Partij van Europese Socialisten (PES) (tot juni 2023) Patriotten voor Europa (vanaf maart 2026) | |||
 | ||||
Vlag | ||||
| gd.ge | ||||
| ||||
Georgische Droom - Democratisch Georgië (Georgisch: ქართული ოცნება – დემოკრატიული საქართველო, Kartoeli Otsneba – Demokratioeli Sakartvelo) is een politieke partij in Georgië. De partij werd in 2011 opgericht door miljardair Bidzina Ivanisjvili en staat sinds 2012 geregistreerd. Georgische Droom kwam in het najaar van 2012 aan de macht door de eerste per stembus afgedwongen machtswisseling in Georgië en won daarna meerdere verkiezingen op rij.
Georgische Droom is een zogeheten 'big tent' partij die van oorsprong verschillende interne stromingen kent, waaronder sociaaldemocratie, marktliberalisme en sociaalconservatisme met een pro-Europese houding. Vanaf medio 2020 dreef de partij af van de centrumlinkse oriëntatie en profileerde zich steeds meer als rechts-conservatieve illiberale partij, naar het voorbeeld van het Hongaarse Fidesz van Viktor Orbán, waarbij ze zich tegen het westen afzette, ondanks een formeel uitgedragen pro-EU standpunt.
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]
Gedurende de tweede termijn van president Saakasjvili (2008-2013) nam de burgerlijke onvrede over zijn regering toe door onder andere autoritaire trekken en misbruik van het rechtssysteem.[6] In mei 2011 vond een protestgolf plaats waarbij het tot een confrontatie kwam tussen demonstranten en de politie. In dezelfde periode sprak de publieksschuwe multimiljardair Bidzina Ivanisjvili zich voor het eerst publiekelijk uit tegen de regering Saakasjvili en kondigde enkele maanden later zijn plannen in de Georgische politiek aan.[7]
Oprichting
[bewerken | brontekst bewerken]Op 11 december 2011 lanceerde Ivanisjvili zijn burgerbeweging Georgische Droom,[8] met de intentie deze om te vormen naar een politieke partij. Zijn Franse staatsburgerschap was hierbij een obstakel. De autoriteiten hadden zijn Georgische nationaliteit ingetrokken toen hij aankondigde in de politiek te stappen en openlijk ervoor uitkwam niet alleen Georgisch maar ook Frans en Russisch staatsburger te zijn. De Georgische wet verbiedt meerdere nationaliteiten. Het gevolg was een juridisch en politiek getouwtrek om zijn Georgische nationaliteit.[9]
Ivanisjvili betrok de liberale oppositiepartijen Vrije Democraten en Republikeinse Partij bij zijn beweging, als partners op weg naar de parlementsverkiezingen van oktober 2012. Op 21 april 2012 werd Georgische Droom officieel als politieke partij gelanceerd met een oprichtingscongres.[10] Ivanisjvili beloofde onder meer de landbouw nieuw leven in te blazen, de afschaffing van inkomstenbelasting voor minima, een basiszorgverzekering voor iedere burger en de voortzetting van de Euro-Atlantische integratie in combinatie met het "normaliseren" van de relatie met Rusland.
Juriste Manana Kobachidze werd de eerste partijvoorzitter omdat het Georgische staatsburgerschap van Ivanisjvili nog niet hersteld was. In het eerste bestuur van de partij kwamen onder andere politicus en diplomaat Tedo Dzjaparidze, schaakgrootmeester Zoerab Azmaiparasjvili, schrijver Goeram Odisjaria en de voormalige ombudsman Sozar Soebari.[10] In juli 2012 werd de jongerenafdeling opgericht.[11]
Coalitieregering 2012-2016
[bewerken | brontekst bewerken]Het coalitieverbond van Georgische Droom met vijf andere partijen kreeg bij de parlementsverkiezingen van 2012 53,5% van de stemmen en won daarmee 85 van de 150 zetels in het parlement. In het gemengde kiesstelsel werden hiervan 44 zetels op basis van evenredige vertegenwoordiging gewonnen en 41 in enkelvoudige disticten. De overige 65 parlementszetels gingen naar de regerende Verenigde Nationale Beweging van president Micheil Saakasjvili, waarmee na bijna negen jaar een einde kwam aan zijn regering. De overwinning van de Georgische Droom markeerde de eerste vreedzame en democratische machtswissel in Georgië sinds de onafhankelijkheid.[12] De internationale gemeenschap reageerde positief op deze ontwikkelingen.[13]
De verkiezingen betekenden ook het begin van de transformatie van een presidentieel naar een parlementair systeem dat voltooid zou worden met de presidentsverkiezing in 2013.[14] Ivanisjvili verzocht president Saakasjvili vervroegd op te stappen om spanningen door cohabitation te voorkomen, maar Saakasjvili diende zijn niet-herkiesbare termijn tot oktober 2013 uit. Als gevolg van zijn naturalisatie tot Georgisch staatsburger, die inmiddels plaats had gevonden,[9] kon Ivanisjvili premier worden van de nieuwe regering met kabinetsleden uit de coalitie. Kort na het aantreden van de nieuwe regering werd een massa-amnestie verleend aan gevangenen en begon Georgische Droom met de vervolging van voormalige bestuurders van de Verenigde Nationale Beweging.[15]
Na de presidentsverkiezingen van 2013, die werden gewonnen door de Georgische Droom kandidaat Giorgi Margvelasjvili, trad Ivanisjvili terug als premier en volgde Irakli Garibasjvili hem op. Garibasjvili had carrière gemaakt binnen Ivanisjvili's zakelijk conglomeraat en zijn filantropische Cartu stichting.[16] In juni 2014 werd het associatie- en vrijhandelsverdrag met de Europese Unie getekend.[17] De onderhandelingen daarover waren al onder Saakasjvili gestart, maar een ordentelijk verloop van de stembusgang in 2012 en een vreedzame machtsoverdracht indien van toepassing waren een voorwaarde voor de afronding van het verdrag.[18] In het najaar van 2014 kwamen scheuren in de coalitie van Georgische Droom en verlieten de liberale Vrije Democraten van defensieminister Irakli Alasania de regering.[19] Justitieminister Tea Tsoeloekiani bleef aan en maakte de overstap van de Vrije Democraten naar Georgische Droom. In december 2015 werd Giorgi Kvirikasjvili de derde premier in dezelfde regeerperiode. Net als zijn voorganger Garibasjvili kwam hij uit het zakelijk imperium van Ivanisjvili.[20] In opmaat naar de verkiezingen van oktober 2016 kondigden Georgische Droom en de liberale Republikeinse Partij aan dat ze apart de verkiezingen in zouden gaan, waarna de coalitie van Georgische Droom verder uit elkaar viel.[21]
Tweede termijn: Consolidatie (2016-2020)
[bewerken | brontekst bewerken].jpg)
Premier Kvirikasjvili voerde Georgische Droom in de parlementsverkiezingen van 2016 naar een nieuwe overwinning. De partij veroverde 115 van de 150 zetels, een grondwettelijke meerderheid, die in Georgië 75 procent is. Geen van de voormalige coalitiepartners van de partij kwamen terug in het parlement. Georgische Droom kreeg met 48,7 procent relatief minder stemmen dan in 2012, maar ze won bijna alle 73 districtszetels. De disproportionele verkiezingsuitslag, waarbij ook 19 procent van de stemmen verloren ging doordat partijen de kiesdrempel van vijf procent niet haalden, bekrachtigde de urgentie het kiesstelsel te veranderen. Dit zou het politieke discours jaren overheersen.
Eind 2016 werd een brede constitutionele commissie samengesteld om in het voorjaar van 2017 met voorstellen te komen tot grondwetswijzigingen.[22] Dit proces ontspoorde snel doordat de oppositie en het maatschappelijk middenveld de Georgische Droom ervan beschuldigden uit te zijn op machtsconsolidatie.[23] Zo werden voorstellen doorgedrukt om de presidentsverkiezing te vervangen door een kiescollege, het afschaffen van gezamenlijke kandidatenlijsten van electorale allianties, waarbij een vijf procent kiesdrempel gehandhaafd bleef in een geheel evenredig kiesstelsel en alle stemmen onder de kiesdrempel aan de winnaar toe te kennen. De Commissie van Venetië van de Raad van Europa was ontstemd over het negeren van haar aanbevelingen door de Georgische Droom en het eenzijdig en zonder consensus uitstellen tot 2024 van de overgang naar een geheel evenredig kiesstelsel in plaats van de oorspronkelijk beoogde invoering per 2020.[24] Het debat over het kiesstelsel zou als rode draad de regeerperiode overheersen en werd een centraal thema in langdurige straatprotesten tegen de regering in de periode 2019-2020.
In juni 2018 trad premier Kvirikasjvili af na onenigheid met partijvoorzitter Ivanisjvili over het economische beleid.[25] Sommigen zagen in deze en andere vergelijkbare situaties het informeel leiderschap van Ivanisjvili als werkelijke leider van de regering zonder politieke verantwoording af te hoeven leggen.[26][27] Minister van financiën Mamoeka Bachtadze volgde Kvirikasjvili op.[28] In november 2018 werd de partijloze door Georgische Droom gesteunde Salome Zoerabisjvili tot president gekozen. Ze was de eerste gekozen vrouwelijke president van Georgië en tevens ook de laatste direct gekozen president. De standaardtermijn van vijf jaar was eenmalig verhoogd naar zes jaar als overgang naar de nieuwe verkiezingsmethode die in 2024 in zou gaan na de parlementsverkiezingen van dat jaar.
Op 20 juni 2019 braken grootschalige protesten uit nadat een bezoekend lid van de Russische Doema, de communist Sergei Gavrilov, in de voorzittersstoel van het Georgische parlement zitting nam en in het Russisch een toespraak hield. Dit gebeurde tijdens een bijeenkomst van de Interparlementaire Vergadering van Orthodoxe Christenen, waar het Georgische parlement op dat moment gastheer van was. Oppositiepolitici waren zeer ontstemd over deze actie, en riepen burgers op bij het parlement te demonstreren.[29] Georgië beschouwt Rusland als bezetter van 20 procent van hun land. Men vatte de actie van Gavrilov op als een provocatie van de bezettingsmacht.[30] De politie beëindigde de protesten dezelfde nacht met traangas en rubberen kogels waarbij honderden gewonden vielen en twee jongeren hierdoor een oog kwijtraakten.[31]
In de directe nasleep moest parlementsvoorzitter Irakli Kobachidze aftreden, als verantwoordelijke voor het optreden van Gavrilov. Rusland sanctioneerde het vliegverkeer tussen beide landen, vanwege "anti-Russische provocaties" van Georgische zijde.[32] De maatregel werd pas in mei 2023 ingetrokken, wat onderdeel was van de openlijke toenadering tussen Rusland en Georgisch Droom en het Georgische negeren van de westerse sancties tegen Rusland in het kader van de Russische invasie van Oekraïne.[33] In september 2019 nam premier Bachtadze na 14 maanden ontslag, volgens hemzelf omdat zijn missie erop zat.[34] Minister van Binnenlandse Zaken, Giorgi Gacharia werd gepromoveerd tot premier, wat op kritiek kwam te staan omdat hij als minister eindverantwoordelijk was voor de afloop van de demonstraties in juni.[35] In 2025 werd hij door de regering van Georgische Droom aangeklaagd voor de gewelddadige ingreep. Op dat moment was hij al een aantal jaren in oppositie tegen Georgische Droom en woonde in zelfverkozen ballingschap in Duitsland.
De "Nacht van Gavrilov" was een keerpunt in de regeerperiode van Georgische Droom en legde de autoritaire ambities van de partij bloot.[36] Door het grootschalig ingezette geweld tegen een demonstratie raakte Georgische Droom tevens het morele argument kwijt tegenover het in hun ogen repressieve karakter van de voormalige regering-Saakasjvili jegens demonstraties. Om in dit argument te volharden werd de demonstratie een poging tot staatsgreep genoemd, gepleegd door aartsrivaal Verenigde Nationale Beweging.[37]
De anti-regeringsprotesten hielden de rest van 2019 aan waarbij vervroegde verkiezingen in een kiesstelsel met geheel evenredige vertegenwoordiging werden geëist.[38] In maart 2020, ruim een half jaar voor de regulier geplande verkiezingen, werd door Amerikaanse diplomatieke bemiddeling een compromis bereikt tussen Georgische Droom en de oppositie. De verkiezingen van 2020 zouden gehouden worden met een gereduceerd aantal enkelvoudige districten, namelijk 30 in plaats van 73, waarbij de overige 120 zetels verkozen zouden worden op basis van evenredige vertegenwoordiging van gesloten partijlijsten en een verlaagde kiesdrempel van een procent.[39]
Derde termijn: politieke crises en EU (2020-2024)
[bewerken | brontekst bewerken].jpg)
Ondanks de maatschappelijke druk tegen de regering won Georgische Droom de verkiezingen met ruim 48 procent van de stemmen, vergelijkbaar met vier jaar eerder. De partij behield met 90 zetels een ruime parlementaire meerderheid door alle dertig districtszetels te winnen. De oppositie uitte beschuldigingen van verkiezingsfraude,[40] waarop een maandenlange politieke impasse volgde doordat de oppositie het parlement boycotte. De Europese Unie en de Amerikaanse diplomatie bemiddelden in het conflict. EU-president Charles Michel overtuigde Georgische Droom in april 2021 een overeenkomst met de oppositie te tekenen om de macht te delen en zich te committeren aan rechtstatelijke en democratische hervormingen.[41] De overeenkomst bevatte tevens een clausule voor vervroegde parlementsverkiezingen als Georgische Droom bij de gemeenteraadsverkiezingen van oktober 2021 minder dan 43 procent van de stemmen zou behalen.
Een rechtbank gaf in februari 2021 opdracht oppositieleider Nika Melia van de Verenigde Nationale Beweging te arresteren voor zijn betrokkenheid bij de demonstraties in juni 2019 en de bestorming van het parlement.[42] Premier Gacharia wilde dit niet voor zijn rekening nemen middenin de politieke crisis en nam ontslag. Minister van Defensie Irakli Garibasjvili volgde hem op. Hij was eerder tussen 2013 en 2015 premier en stond te boek als een compromisloos leider.[43] Melia werd alsnog gearresteerd. Gacharia begon kort daarop de partij Voor Georgië en nam zes parlementsleden van Georgische Droom mee met zijn initiatief. In juli 2021 trok Georgische Droom zich terug uit de overeenkomst met de oppositie, omdat een deel daarvan nog steeds niet meedeed aan de overeenkomst.[44] De gemeenteraadsverkiezingen van oktober 2021 werden door Georgische Droom gewonnen, maar de partij verloor in verschillende gemeenten de macht.
In maart 2022 deed de regering onder publieke druk een aanvraag voor het lidmaatschap van de Europese Unie, nadat Oekraïne aankondigde dit te doen. Partijleider Kobachidze zei eerder nog dat de regering bij de oorspronkelijke tijdlijn zou blijven om in 2024 het EU-lidmaatschap aan te vragen.[45] De Europese Unie oordeelde een paar maanden later dat de regering eerst aan een twaalftal punten moest voldoen om de kandidaat-status te verwerven. Volgens sommigen was het oordeel te wijten aan de ondiplomatieke en polariserende retoriek van partijleiders en de regering jegens de EU,[46] de weinig meewerkende houding om belangrijke hervormingen zoals afgesproken in het associatieverdrag uit te voeren,[47] en de invloed van Ivanisjvili op de regering en de overheidsinstanties. Dat laatste leidde in 2022 tot oproepen binnen Europese politieke geledingen om sancties te introduceren tegen Ivanisjvili.[48]
Negen parlementsleden van Georgische Droom splitsten zich in de zomer en het najaar van 2022 af van de partij en gingen verder als 'Volkskracht' om volgens henzelf vrijelijk een anti-westers geluid te kunnen verkondigen, zonder daarbij de regeringspartij voor de wielen te rijden.[49] Hierdoor verloor Georgische Droom de parlementaire meerderheid, maar de negen defectors bleven wel de regering steunen.[50] Op 30 december 2023 kondigde de doorgaans publiciteitsschuwe Bidzina Ivanisjvili zijn terugkeer aan in de Georgische politiek, om de "regering te behoeden voor menselijke verleidingen". Hij werd op een partijbijeenkomst benoemd tot erevoorzitter van Georgische Droom. Op 29 januari 2024 nam premier Irakli Garibasjvili ontslag en werd tot voorzitter van de partij benoemd.[51] Irakli Kobachidze, tot dan partijvoorzitter, volgde Garibasjvili op als premier.[52]
![](http://nl.wikipedia.org/wiki/Bestand:Georgian_Dream_pro-"foreign_agent_law"_rally,_Tbilisi,_29_April_2024_(4).jpg)
In april 2024 deed de partij een nieuwe poging de controversiële 'buitenlandse agent'-wet in te voeren. Een jaar eerder had ze het wetsvoorstel haastig teruggetrokken vanwege intense protesten en Europese waarschuwingen dat de wet tegen de EU-waarden ingaat. Ook bij de hernieuwde poging om deze wet in te voeren, die ngo's en onafhankelijke media beoogt te muilkorven, gingen duizenden de straat op in protest.[53] In reactie hierop organiseerde de regering een promotie-evenement voor de noodzaak van deze wet, waar Ivanisjvili een antiwesterse toespraak hield en daarin politieke repressie aankondigde.[54] De partij zette daarnaast een uitdrukkelijk sociaalconservatieve koers neer in aanloop naar de parlementsverkiezingen van oktober 2024.[55]
In juni 2024 gingen de Verenigde Staten over tot sancties tegen tientallen parlementariërs van Georgische Droom en hun familieleden. Dit gebeurde naar aanleiding van de wetgeving die de partij had doorgevoerd en de Georgische democratie ondermijnen. Daarnaast speelde ook de toenemend vijandige, antiwesterse retoriek van Georgische Droom jegens haar westerse bondgenoten een rol en de Georgische Europese en Transatlantische relaties onder druk zette.[56]
Vierde termijn: machtsgreep (vanaf 2024)
[bewerken | brontekst bewerken].jpg)
Georgische Droom claimde de zege in de betwiste parlementsverkiezing op 26 oktober 2024. Volgens de officiële uitslagen verkreeg de partij met 54 procent van de stemmen een meerderheid in het parlement in weerwil van stembuspeilingen en peilingen voorafgaand aan de verkiezingen. Internationale en lokale waarnemers stelden een grote mate van misstanden vast. President Zoerabisjvili erkende de verkiezingsuitslag niet en eiste nieuwe verkiezingen. De Verenigde Staten en Europese Unie eisten een onafhankelijk onderzoek naar de misstanden. Experts en data-analisten stelden een grote mate van statistische afwijking vast in de uitslagen in delen van het land. De verkozen oppositiepartijen stelden dat de verkiezing gestolen was en boycotten het parlement. Er werden grote demonstraties gehouden, waar nieuwe verkiezingen geëist werden.
.jpg)
De president weigerde de inzegeningsvergadering van het parlement bijeen te roepen toen de centrale verkiezingsautoriteiten de definitieve uitslag tekenden. Georgische Droom hield deze vergadering vervolgens zelf op 25 november 2024, wat volgens Georgische grondwetsexperts tegen de grondwet in zou gaan, omdat de president de enige is die deze vergadering kan beleggen. Het nieuwe, door de president en oppositie als illegaal bestempelde, parlement begon vervolgens de procedure voor de verkiezing van de nieuwe president.
De termijn van Zoerabisjvili verliep in december 2024. Als gevolg van grondwetswijzigingen in 2018 zou haar opvolger door een kiescollege gekozen worden en niet meer door middel van een stembusgang. Georgische Droom schoof op 27 november 2024 parlementslid en oud-voetballer Micheil Kavelasjvili naar voren als kandidaat-president van Georgië.[57] De verkiezing werd op 14 december 2024 gezet, met de inhuldiging op 29 december daaropvolgend.[58] Kavelasjvili was door de boycot van de oppositie de enige kandidaat en werd unaniem door het kiescollege gekozen. President Zoerabisjvili noemde de gang van zaken illegaal. Ze stelde dat zij het enige overgebleven legitieme instituut in het land vertegenwoordigde.[59]
_(cropped).jpg)
Op 5 februari 2025 werden de zetels van 49 oppositieleden op hun eigen verzoek ingetrokken. Vanuit de fractie van Georgische Droom werden daana twee pseudo-oppositie fracties gevormd. De parlementsleden van de anti-westerse Volkskracht, die via de lijst van Georgische Droom waren verkozen, begonnen hun eigen oppositiefractie. Daarnaast begonnen drie leden van Georgische Droom de oppositiefractie 'Europese Socialisten'.[60] Georgische Droom had in de campagne de verkiezingsbelofte gedaan het politiek stelsel weer gezond te maken met een gezonde oppositie, waarbij de partij geen ruimte zag voor de bestaande (pro-westerse) oppositie. Hiertoe werd de commissie-Tsoeloekiani opgericht, die onderzoek deed naar de vermeende misdaden van de regering in 2003-2012 onder president Saakasjvili en zijn Verenigde Nationale Beweging, om aan de hand van de resultaten oppositiepartijen te vervolgen en te verbieden.
Op 25 april 2025 legde Irakli Garibasjvili zijn partijvoorzitterschap neer en verliet de politiek. Hij zei een carrière in het bedrijfsleven te ambiëren.[61] Premier Kobachidze werd benoemd als zijn opvolger.[62] In oktober 2025 was Garibasjvili het middelpunt van onderzoek naar het vergaren van "onrechtmatig inkomen" door hem en enkele van zijn vertrouwelingen in zijn regering. De voormalig premier bekende schuld daaraan. De zaak was onderdeel van een reeks van ontslagen en vervolgingen van eigen partijfiguren vanwege "corruptie". Critici zagen hierin geen daadwerkelijke corruptie bestrijding, maar interne zuivering van de partij en persoonlijke vergelding door partijoprichter Ivanisjvili. Garibasjvili, de belangrijkste protegé van Ivanisjvili, en anderen zouden de maffia-achtige structuren hebben doorbroken en meer hebben afgeroomd in openbare aanbestedingen voor zelfverrijking dan Ivanisjvili voor ogen had als toelaatbaar.[63]
In de tussentijd werden in oktober 2025 gemeentelijke verkiezingen gehouden, die door een belangrijk deel van de oppositie geboycot werd, omdat zij deze een farce vonden gezien de politieke situatie. Ook veel kiezers bleven thuis: de opkomst was met 41 procent de laagste in decennia. Georgische Droom kreeg landelijk bijna 82 procent van de stemmen (70 procent in Tbilisi) en kreeg daarmee ongeveer 95 procent van de zetels in de gemeenteraden. In de meeste gemeenten kreeg de oppositie hooguit een of twee zetels. Ook alle burgemeestersposities vielen Georgische Droom ten deel. In bijna de helft van de 64 gemeenten was de partij de enige met een kandidaat hiervoor. In hoofdstad Tbilisi deed burgemeester Kacha Kaladze voor de derde keer een gooi naar deze positie in een veld met negen kandidaten.[64]
Verkiezingen
[bewerken | brontekst bewerken]Hieronder een overzicht van de verkiezingsuitslagen voor de Georgische Droom.
Parlementsverkiezingen
[bewerken | brontekst bewerken]In 2012 vormde de partij de spil van het verkiezingsblok met dezelfde naam waarin nog vijf partijen deelnamen: Vrije Democraten, Republikeinse Partij van Georgië, Conservatieve Partij van Georgië, Industrie Zal Georgië Redden en Nationaal Forum.[65] In latere verkiezingen was er geen sprake van een formele electorale alliantie, maar werden wel kandidaten van andere partijen op de lijst gezet, zoals van de Groene Partij (2016) en Volkskracht (2024). Deze laatste partij is een afsplitsing van Georgische Droom.
Tot en met de verkiezingen van 2020 was een gemengd kiesstelsel van toepassing, met een stem op een gesloten partijlijst voor de evenredige vertegenwoordiging en een stem op een kandidaat in enkelvoudig kiesdistricten. Vanaf 2024 was er een geheel evenredig kiestelsel met een kiesdrempel van vijf procent en waren er geen districtszetel te verdelen.
| Verkiezing | Leider | Lijst Nr. |
Proportioneel | District zetels |
Totaal zetels |
+/- | Opmerking | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Stemmen | % | # | Zetels | |||||||||||
| 2012 | Bidzina Ivanisjvili | 41 | 1.184.612 | 54,97 | (1) | 44 | 41 | 85 / 150 |
Nieuw | Regerend | Kieslijst met vijf andere (kleine) partijen. | |||
| 2016 | Giorgi Kvirikasjvili | 41 | 857.394 | 48.65 | (1) | 44 | 71 | 115 / 150 |
 30 |
Regerend | Constitutionele meerderheid van > 75% | |||
| 2020 | Giorgi Gacharia | 41 | 928.004 | 48,22 | (1) | 60 | 30 | 90 / 150 |
 25 |
Regerend | In 2021 en 2022 verlieten 15 leden de fractie. | |||
| 2024 | Bidzina Ivanisjvili | 41 | 1.120.053 | 53,93 | (1) | 89 | - | 89 / 150 |
1 |
Regerend | Elf parlementsleden verlieten GD in december 2024 en februari 2025.[66][67][60] | |||
| Bronnen: CESKO,[68] Publika.[69] | ||||||||||||||
Presidentsverkiezingen
[bewerken | brontekst bewerken]In 2018 werd de onafhankelijke Salome Zoerabisjvili gesteund door Georgische Droom, die zelf geen kandidaat naar voren schoof. Het werd de eerst presidentsverkiezing in Georgië waarin een tweede ronde nodig was. Georgische Droom schafte met de grondwetswijziging van 2017-18 de directe presidentsverkiezing af en verving deze met ingang van 2024 door een kiescollege met daarin 300 afgevaardigden uit verschillende lagen van de Georgische politiek, waaronder alle parlementsleden en lokale en regionale vertegenwoordigers. De oppositie boycotte de eerste editie in 2024 en stelde ook geen tegenkandidaat voor.
| Verkiezing | Kandidaat | Eerste ronde | Tweede ronde | Winnaar | Noot | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Stemmen | % | # | Stemmen | % | # | ||||
| 2013 | Giorgi Margvelasjvili | 1.012.569 | 62,1 | 1e | Giorgi Margvelasjvili | [70] | |||
| 2018 | Salome Zoerabisjvili[71] | 615.572 | 38,6 | 2e | 1.147.701 | 59,5 | 1e | Salome Zoerabisjvili | [72] |
| 2024 | Micheil Kavelasjvili | 224 | 99,6 | geen tegenkandidaat | Micheil Kavelasjvili | [73] | |||
Gemeenteraadsverkiezingen
[bewerken | brontekst bewerken]De Georgische Droom deed in 2014 voor het eerst mee met de gemeentelijke verkiezingen en werd de grootste partij in navolging van haar landelijke machtsovername in 2012. De partij won sindsdien daaropvolgende lokale verkiezingen, in lijn met de nationale verkiezingen. De verkiezingen van 2021 werden betwist door de oppositie, die in een aantal gemeenten de macht van Georgische Droom doorbrak, al bleef Georgische Droom de grootste partij.[74] In enkele gemeenten wisten de Verenigde Nationale Beweging en Voor Georgië een meerderheid te vormen. In 2025 boycotte het belangrijkste deel van de oppositie deelname en riep het electoraat op dat ook te doen uit protest tegen de betwiste parlementsverkiezingen van 2024. Het resultaat was een massale overwinning van Georgische Droom bij een opkomst van 40,9 procent, de laagste in decennia. In Tbilisi was de opkomst het allerlaagst met slechts 31 procent.
De gemeenteraadsverkiezingen vinden in Georgië plaats in een gemengd kiesstelsel, met een stem op een gesloten partijlijst voor de evenredige vertegenwoordiging met kiesdrempel en een stem op een kandidaat in enkelvoudige kiesdistricten. Burgemeesters worden sinds 2014 op dezelfde dag direct gekozen. De verhouding van evenredig verkozen zetels en districtszetel en kiesdrempels voor beiden veranderden met enige regelmaat.
| Lijst Nr. |
Proportioneel | District zetels |
Totaal zetels |
Noot | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Stemmen | % | # | Zetels | |||||||||||
| 2014 (landelijk) | 41 | 719.431 | 50,8 | (1) | 1.370 / 2.088 |
[75][76] | ||||||||
| 2014 Tbilisi | 41 | 151.269 | 46,0 | (1) | 13 | 24 | 37 / 50 |
[75][76] | ||||||
| 2017 (landelijk) | 41 | 838.154 | 55,8 | (1) | 583 | 1009 | 1.592 / 2.058 |
[75][77][78] | ||||||
| 2017 Tbilisi | 41 | 205.994 | 53,1 | (1) | 15 | 25 | 40 / 50 |
[79][77][78] | ||||||
| 2021 (landelijk) | 41 | 824.314 | 46,7 | (1) | 777 | 584 | 1.361 / 2.068 |
[80][81][82] | ||||||
| 2021 Tbilisi | 41 | 193.486 | 40,4 | (1) | 19 | 10 | 29 / 50 |
[80][81] | ||||||
| 2025 (landelijk) | 41 | 1.106.965 | 81,7 | (1) | 992 | 967 | 1.959 / 2.063 |
[83][64] | ||||||
| 2025 Tbilisi | 41 | 212.716 | 70,2 | (1) | 20 | 25 | 45 / 50 |
[83][64] | ||||||
| Bronnen: CESKO;[84] | ||||||||||||||
Regeringsleiders
[bewerken | brontekst bewerken]De volgende politici van Georgische Droom hebben gediend als premier of president van Georgië.
Premiers namens Georgische Droom
[bewerken | brontekst bewerken]
Zie Premier van Georgië voor het hoofdartikel over dit onderwerp.Sinds haar oprichting en verkiezingsoverwinning in 2012 heeft Georgische Droom de volgende premiers geleverd.
| Naam | Van | Tot |
|---|---|---|
| Bidzina Ivanisjvili | 25 oktober 2012 | 20 november 2013 |
| Irakli Garibasjvili | 20 november 2013 | 30 december 2015 |
| Giorgi Kvirikasjvili | 30 december 2015 | 13 juni 2018 |
| Mamoeka Bachtadze | 20 juni 2018 | 2 september 2019 |
| Giorgi Gacharia | 8 september 2019 | 18 februari 2021 |
| Irakli Garibasjvili | 22 februari 2021 | 29 januari 2024 |
| Irakli Kobachidze | 8 februari 2024 | |
Presidenten namens Georgische Droom
[bewerken | brontekst bewerken]
Zie Lijst van staatshoofden van Georgië voor het hoofdartikel over dit onderwerp.Georgische Droom heeft de volgende presidenten gesteund in hun verkiezing. Zowel Giorgi Margvelasjvili als Salome Zoerabisjvili waren geen lid van de partij, maar werden in hun kandidatuur door de Georgische Droom gesteund. Micheil Kavelasjvili werd door Georgische Droom genomineerd. Hij was op dat moment lid van Volkskracht, een afsplitsing van Georgische Droom.
| Verkiezing | Naam | Van | Tot |
|---|---|---|---|
| 2013 | Giorgi Margvelasjvili | 17 november 2013 | 16 december 2018 |
| 2018 | Salome Zoerabisjvili | 16 december 2018 | 29 december 2024 |
| 2024 | Micheil Kavelasjvili | 29 december 2024 | |
Ideologie
[bewerken | brontekst bewerken]| Politiek in Georgië | ||
|---|---|---|
 | ||
|
President (lijst) Verkiezingen Bestuurlijke indeling Autonome Republiek Relatie Europese Unie |
Georgische Droom positioneert zichzelf als een centrumlinkse partij,[1] maar is vanaf de oprichting hierin niet heel eenduidig geweest. Dit komt door de ontstaansgeschiedenis als brede oppositiebeweging tegen de regering van president Micheil Saakasjvili en zijn Verenigde Nationale Beweging. Zo kon in 2012 de ideologisch diverse coalitie, van cultureel- en christelijk-conservatief tot progressief liberaal, zich rond de partij Georgische Droom vormen. Ten aanzien van het buitenlands beleid positioneerde de partij zich als voorstander van toenadering tot de NAVO en de Europese Unie. Dit wordt onder ander ingegeven door de grote wens vanuit de bevolking,[85] en daarmee de electorale kansen voor de partij. Vanaf medio 2020 zette de partij een Eurosceptische koers in.
Oriëntatie
[bewerken | brontekst bewerken]Er zijn binnen de partij verschillende politieke stromingen te vinden, waaronder sociaaldemocratie, marktliberalisme, sociaalconservatisme en in toenemende mate illiberalisme,[4][5] waardoor Georgische Droom als een 'big tent' partij beschouwd kan worden. In het kieskompas van 2024 werd de partij in het links-conservatieve kwadrant gezet, samen met de Alliantie van Patriotten, op grote afstand van de andere partijen in het politieke spectrum, die zich allemaal in de sociaal-cultureel liberale helft bevinden.[86]
Het verkiezingsprogramma van 2020 was gedeeltelijk centrumlinks georiënteerd, met als belangrijkste boodschap een 'effectieve' overheid en 'sociale welvaart'.[87] Het economische deel van het verkiezingsprogramma pleitte voor de handhaving van lage belastingen, een vrije markt, een kleine overheid en minder regelgeving. Daarmee positioneerde de regerende partij zich meer als een centristische en deels rechtse partij.[88]
Evolutie
[bewerken | brontekst bewerken]Sinds medio 2020 kregen de illiberale krachten binnen de partij steeds meer de overhand,[30] waarbij ze de officieel uitgedragen pro-Europese koers in de praktijk steeds meer verliet.[89] Georgische Droom evolueerde van een liberaal-democratische partij tot een autoritaire "politieke corporatie" onder plutocratische aansturing van Ivanisjvili, in een corrupte maffia-achtige machtsstructuur. Ideologisch transformeerde de partij in een rechts-populistische kracht, die zich positioneerde als beschermer van "traditionele (Georgische) waarden" en ten strijde trekt tegen "liberaal fascisme" en "LGBT-propaganda", in lijn met haar nieuwe politieke vrienden in deze periode, Fidesz uit Hongarije.[90]
Na de Russische invasie van Oekraïne in 2022 kwam de ideologische draai in een stroomversnelling. De partij sprak over een "Global War Party", een eufemisme voor de "deep state", een ingebeelde groep mensen die westerse landen en de Georgische oppositie onder de knoet zouden hebben en hen zou instrueren Georgië als tweede front (tegen Rusland) te gebruiken. Dit narratief werd eerst door Volkskracht, een splinterpartij van Georgische Droom, uitgedragen, om daarna door de partij en regering te worden omarmd. Het werd de leidraad van antiwesterse retoriek en wetten om het maatschappelijke middenveld en ngos te onderdrukken als zijnde "buitenlandse agenten". De partij affilieerde zich sindsdien uitdrukkelijk met de uiterst-rechtse kringen. Regeringsleiders van Georgische Droom waren vanaf 2023 centraal aanwezig op CPAC evenementen in Hongarije en gaven daar prominent toespraken.[91][92][93]
Standpunten 2020
[bewerken | brontekst bewerken]Een selectie van doelstellingen in het verkiezingsprogramma voor de periode 2020-2024:[94]
- Begrotingstekort terugbrengen naar 3% van het bbp, staatsschuld binnen de 55% van het bbp houden. 200.000 nieuwe banen creëren;
- Harmoniseren wetgeving tot 85% van het Unie-acquis zoals bepaald in het associatie- en vrijhandelsverdrag;
- Uniform tariefbeleid in een universeel gezondheidsprogramma en een leven lang leren in de zorgsector;
- Versterking van de rol van het parlement, ontwikkelen en verbeteren van het systeem van politieke partijen;
- Versterking van het gerechtelijk apparaat en de rol van het openbaar ministerie;
- Vreedzaam herstel van de territoriale integriteit, vreedzame oplossing van het Russisch-Georgische conflict en daartoe contacten met Rusland versterken ten behoeve van de nationale belangen;
- Voorbereiden voor een officiële aanvraag van EU-lidmaatschap in 2024.
Standpunten 2024
[bewerken | brontekst bewerken]Voor de verkiezingen van 2024 formuleerde Georgische Droom een aantal prioriteiten. De partij stelde ten doel de grondwettelijke meerderheid te verkrijgen (75% van het parlement) in dienst van een aantal inhoudelijke voorstellen. De belangrijkste reden die de partij hiervoor aanvoerde was om de Georgische "democratie gezond te maken" door het verbieden van de "collectieve Verenigde Nationale Beweging". De partij verwees hiermee naar alle pro-westerse oppositiepartijen, maar ook NGOs.[95] Andere prioriteiten waren het in de grondwet vastleggen van anti-LGBTI bepalingen.
Partijleiders
[bewerken | brontekst bewerken]
Partijvoorzitters van Georgische Droom. Manana Kobachidze werd op het oprichtingscongres benoemd tot waarnemend partijvoorzitter tot het Georgische staatsburgerschap van Bidzina Ivanisjvili was hersteld. Dit gebeurde op 16 oktober 2012.[9] Op 30 december 2023 werd Ivanisjvili tot ere-voorzitter van de partij benoemd.[96]
| Nr. | Naam | Van | Tot | Bron |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Manana Kobachidze | 21 april 2012 | 16 oktober 2012 | [10] |
| 2 | Bidzina Ivanisjvili | 16 oktober 2012 | 24 november 2013 | [97] |
| 3 | Irakli Garibasjvili | 24 november 2013 | 24 december 2015 | [98] |
| 4 | Giorgi Kvirikasjvili | 14 mei 2016 | 11 mei 2018 | [99] |
| 5 | Bidzina Ivanisjvili | 11 mei 2018 | 16 januari 2021 | [100] |
| 6 | Irakli Kobachidze | 16 januari 2021 | 1 februari 2024 | [101] |
| 7 | Irakli Garibasjvili | 1 februari 2024 | 25 april 2025 | [102][103] |
| 8 | Irakli Kobachidze | 7 mei 2025 | [62] | |
Internationale relaties
[bewerken | brontekst bewerken].jpg)
Sinds haar oprichting was Georgische Droom aangesloten bij Europese en mondiale sociaaldemocratische koepelorganisaties, maar in 2023 werden de banden verbroken vanwege de ideologische ontwikkeling van de partij in relatie tot de politieke waarden van deze koepelorganisaties. Volgens Georgische politiek analisten heeft de Georgische Droom haar internationale relaties nooit serieus genomen.[104]
Tot 29 juni 2023 was Georgische Droom waarnemend lid van de Partij van Europese Socialisten (PES), de pan-Europese sociaaldemocratische partij, toen het lidmaatschap werd ingetrokken door PES.[105] De laatste druppel voor PES was de toespraak in mei 2023 van premier Irakli Garibasjvili op de conferentie van de uiterst conservatieve Conservative Political Action Conference (CPAC) in Boedapest. PES-vicevoorzitter Kati Piri gaf naar aanleiding hiervan aan dat "de acties van premier Garibashvili onaanvaardbaar zijn en hem volledig buiten de waarden van onze politieke familie plaatsen".[106] Dat kwam bovenop het bredere patroon van onverenigbare posities geuit door leiders van de Georgische Droom.[107] Op mondiaal niveau was Georgische Droom lid van mondiale sociaaldemocratische koepelorganisatie Progressive Alliance. Medio zomer 2023 werd ook deze relatie beëindigd.[108]
Patriotten voor Europa
[bewerken | brontekst bewerken]Op 31 maart 2026 was Georgische Droom een van de oprichtende partijen van de radicaal-rechtse groep Patriotten voor Europa in het Congres van Lokale en Regionale Overheden van de Raad van Europa. De partij had met acht leden tevens de grootste vertegenwoordiging in deze groep, die bestond uit in totaal 29 leden uit zes landen. Nino Vardosanidze werd vice-voorzitter van de groep. Deze aansluiting groep werd gezien als een poging om nieuwe ideologische en institutionele partners in Europa te vinden, na een periode van isolatie en uitsluiting, in combinatie met de jarenlange warme banden met Fidesz. Het was tevens een bevestiging van de ideologische transformatie die de partij had ondergaan, met thema's als soevereiniteit, nationale belangen en een kritische houding ten opzichte van de Europese Unie.[109]
Zie ook
[bewerken | brontekst bewerken]Referenties
[bewerken | brontekst bewerken]- 1 2 (en) About party. Georgische Droom. Gearchiveerd op 18 november 2022. Geraadpleegd op 18 november 2022.
- ↑ Initieel uitgedragen door de partij.[1]
- ↑ Political landscape of Georgia 2024
- 1 2 (en) Kakachia, Kornely (2017). The First 100 Days of The Georgian Dream Government: A Reality Check. Georgian Institute of Politics, Tbilisi. Gearchiveerd op 17 november 2022. Geraadpleegd op 17 november 2022 "GD's program combines market liberal economic policies with center-left social policies aimed at establishing a comprehensive safety net to support the country’s vulnerable population"
- 1 2 3 (en) Burkadze, Zarina (2022). Georgia’s Illiberal Forces: Political Polarization against Democracy. Journal of Illiberalism Studies 2 (1): 31-45 (Illiberalism Studies Program - The George Washington University). DOI: 10.53483/WCJU3536. Gearchiveerd op 31 maart 2023.
- ↑ (en) Debating Saakashvili: An Exchange on the Georgian President's Legacy. Carnegie Europe (9 december 2013). Gearchiveerd op 18 november 2022. Geraadpleegd op 18 november 2022.
- ↑ (en) Georgian Billionaire on Politics. Civil Georgia (17 mei 2011). Gearchiveerd op 21 april 2022. Geraadpleegd op 18 november 2022.
- ↑ (en) Ivanishvili Launches Public Movement. Civil Georgia (11 december 2011). Gearchiveerd op 11 februari 2022. Geraadpleegd op 18 november 2022.
- 1 2 3 (en) Saakashvili Restores Citizenship for Ivanishvili. Civil Georgia (16 oktober 2012). Gearchiveerd op 14 februari 2022. Geraadpleegd op 20 november 2022.
- 1 2 3 (en) Ivanishvili’s Political Party Launched. Civil Georgia (21 april 2012). Gearchiveerd op 12 februari 2022. Geraadpleegd op 18 november 2022.
- ↑ (en) Youth Organization. Georgian Dream. Gearchiveerd op 23 maart 2023. Geraadpleegd op 23 november 2022.
- ↑ (en) GD, UNM Launch Power Handover Talks. Civil Georgia (5 oktober 2012). Gearchiveerd op 1 oktober 2022. Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) In Quotes: Int’l Reactions to Georgian Elections. Civil Georgia (4 oktober 2012). Gearchiveerd op 14 februari 2022. Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) Elections Guide. Civil Georgia (30 september 2012). Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) GD, UNM Launch Power Handover Talks (pdf). Civil Georgia (5 oktober 2012). Gearchiveerd op 20 november 2022. Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) Nations in Transit Report 2014 - Georgia. Freedom House pagina 247-248 (2014). Gearchiveerd op 28 oktober 2022. Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) Georgia Ratifies EU Association Agreement. Civil Georgia (18 juli 2014). Geraadpleegd op 13 november 2022.
- ↑ (en) Amanda Paul, Zaur Shiriyev, Georgia’s future: between Euro-Atlantic aspirations and geopolitical realities (pdf). European Policy Center - Policy Brief (27 september 2012). Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) Alasania’s Free Democrats Quit GD Coalition. Civil Georgia (5 november 2014). Gearchiveerd op 20 mei 2022. Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) Kvirikashvili Confirmed as New Prime Minister. Civil Georgia (30 december 2015). Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) GD Coalition Members Part Ways for Upcoming Elections. Civil Georgia (31 maart 2016). Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) State Constitutional Commission Composed. Civil Georgia (23 december 2016). Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) Opposition Parties Reject Constitution Changes, Boycott Commission. Civil Georgia (22 april 2017). Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) Venice Commission President on Constitutional Reform Developments. Civil Georgia (2 september 2017). Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) Georgian PM Giorgi Kvirikashvili resigns over ‘disagreements with Ivanishvili’. Open Caucasus Media (13 juni 2018). Gearchiveerd op 20 november 2022. Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) When Georgians Go Low, Other Georgians Go Lower. Carnegie Europe (5 november 2018). Gearchiveerd op 20 november 2022. Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) In Quotes: Georgian Politicians on Kvirikashvili’s Resignation. Civil Georgia (14 juni 2018). Gearchiveerd op 9 april 2022. Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) Bakhtadze’s Cabinet Wins Confidence. Civil Georgia (20 juni 2018). Gearchiveerd op 11 augustus 2022. Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) Opposition, Civic Activists Gather to Protest Russian Delegation’s Visit to Tbilisi. Civil Georgia (20 juni 2019). Geraadpleegd op 20 november 2022.
- 1 2 (en) Russian Soft Power Fails, Pointing the Way to a New Georgian Consensus. Civil Georgia (24 juni 2019). Gearchiveerd op 9 augustus 2022. Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) Tbilisi’s (anti)Russian Sunrise. Civil Georgia (21 juni 2019). Gearchiveerd op 12 juni 2022. Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) Russia’s State Duma Supports Economic Sanctions against Georgia. Civil Georgia (9 juli 2019). Gearchiveerd op 31 maart 2023. Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) Russia Abolishes Visa Regime and Lifts Ban on Airline Flights with Georgia Starting May 15. Civil Georgia (10 mei 2023). Geraadpleegd op 5 juni 2024.
- ↑ (en) Georgian Prime Minister resigns. Open Caucasus Media (2 september 2019). Gearchiveerd op 20 november 2022. Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) In Quotes: Politicians on Gakharia’s Nomination as Prime Minister. Civil Georgia (3 september 2019). Gearchiveerd op 6 december 2022. Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) Gavrilov’s Night – landmark judgment finds Georgian protestors and journalists suffered ill treatment. European Human Rights Advocacy Centre - Middlesex University (11 december 2025). Geraadpleegd op 4 april 2026.
- ↑ (en) Kakhishvili, Levan, From “peaceful protests” to “manifestation of depravity”: How did the Georgian Dream present the June crisis to the public?. Georgian Institute of Politics (14 november 2019). Geraadpleegd op 4 april 2026.
- ↑ (en) Two Rallies Demand Snap Elections in Tbilisi; Parliament Blocked by Protesters. Civil Georgia (17 november 2019). Gearchiveerd op 7 december 2022. Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) Georgian Dream, Opposition Reach Consensus over Electoral Reform. Civil Georgia (8 maart 2020). Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) Thousands Rally Towards CEC, Demand Snap Elections. Civil Georgia (8 november 2020). Gearchiveerd op 26 mei 2022. Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) ‘A way ahead for Georgia’. Proposal by President of the European Council Charles Michel to the representatives of Georgian political parties. EU Neighbours East (23 april 2021). Gearchiveerd op 20 november 2022. Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) Georgia PM Giorgi Gakharia quits over order to detain opposition leader. BBC (18 februari 2021). Gearchiveerd op 20 november 2022. Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) Context - Garibashvili: Not a Man of Compromise. Civil Georgia (19 februari 2021). Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) Georgian Dream Quits EU-brokered Deal. Civil Georgia (28 juli 2021). Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) Georgia to Apply for EU Membership Immediately. Civil Georgia (2 maart 2022). Gearchiveerd op 22 september 2022. Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) Policy Memo - What’s Behind Georgian Dream’s Anti-Western Rhetoric and Foreign Policy Behavior. Georgian Institute of Politics (12 september 2022). Gearchiveerd op 4 oktober 2022. Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) EU Releases Association Implementation Report on Georgia. Civil Georgia (14 augustus 2022). Gearchiveerd op 15 augustus 2022. Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) On Democratic Backsliding and Political Persecutions in Georgia. European Peoples Party (18 november 2022). Gearchiveerd op 20 november 2022. Geraadpleegd op 20 november 2022.
- ↑ (en) Five More MPs Join Ruling Majority’s Anti-Western Flank. Civil Georgia (4 oktober 2022). Gearchiveerd op 25 oktober 2022. Geraadpleegd op 23 november 2022.
- ↑ (en) “Georgian Dream” Loses Parliamentary Majority. Civil Georgia (4 oktober 2022). Gearchiveerd op 27 november 2022. Geraadpleegd op 23 november 2022.
- ↑ (en) BREAKING: PM Irakli Garibashvili Resigns. Civil Georgia (29 januari 2024). Gearchiveerd op 29 januari 2024. Geraadpleegd op 8 februari 2024.
- ↑ (en) Parliament Confirms PM Kobakhidze and his Cabinet of Ministers. Civil Georgia (8 februari 2024). Geraadpleegd op 8 februari 2024.
- ↑ Parlement Georgië neemt buitenlandse-agentenwet in eerste stemming aan. NOS (17 april 2024). Geraadpleegd op 7 juni 2024.
- ↑ (en) Bidzina Ivanishvili Backs Anti-Western Policies, Threatens Repressions. Civil Georgia (29 april 2024). Geraadpleegd op 7 juni 2024.
- ↑ (en) Avdaliani, Emil, The Rise of Socially Conservative Georgia. Center for European Policy Analysis (10 juli 2024). Geraadpleegd op 18 oktober 2024.
- ↑ (en) BREAKING: US State Department Implements First Tranche of Sanctions against Georgian Individuals. Civil Georgia (6 juni 2024). Geraadpleegd op 7 juni 2024.
- ↑ (en) Ivanishvili Taps “Patriotic” Ex-Footballer Kavelashvili for Presidency. Civil Georgia (27 november 2024). Geraadpleegd op 9 december 2024.
- ↑ (en) GD Says New President to be Elected on December 14. Civil Georgia (26 november 2024). Geraadpleegd op 9 december 2024.
- ↑ (en) Georgian president calls government illegitimate, claiming rigged election. The Guardian (30 november 2024). Geraadpleegd op 9 december 2024.
- 1 2 Georgian Dream expels 49 opposition MPs and forms its own ‘healthy opposition’ group in parliament. OC Media (5 februari 2025). Geraadpleegd op 19 februari 2025.
- ↑ (en) Georgian Dream chair and ex-Prime Minister Gharibashvili announces exit from politics. OC Media (25 april 2025). Geraadpleegd op 25 april 2025.
- 1 2 (en) Irakli Kobakhidze to chair Georgian Dream party. IPN (7 mei 2025). Gearchiveerd op 7 mei 2025. Geraadpleegd op 7 mei 2025.
- ↑ (en) 'Garibashvili case': why Georgian authorities launch hunt for their former allies. JAMNews (23 oktober 2025). Geraadpleegd op 23 oktober 2025.
- 1 2 3 (en) 2025 Local Elections of Georgia. Eastwatch (4 oktober 2025). Geraadpleegd op 21 oktober 2025.
- ↑ (en) Elections Guide. Civil Georgia (30 september 2012). Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ De parlementsleden van Volkskracht, die op de lijst van GD waren verkozen en onderdeel vormden van de parlementaire meerderheid, gingen op 13 december 2024 in oppositie. Op 5 februari 2025 verlieten nog drie leden van GD de meerderheid en vormden de oppositiefractie 'Europese Socialisten'. Deze fracties vormden een 'pseudo-oppositie' bij afwezigheid van de verkozen oppositie.
- ↑ "People’s Power" Stages Move into "Opposition". Civil Georgia (13 december 2024). Geraadpleegd op 13 december 2024.
- ↑ (en) Dashboard Parliamentary Elections of Georgia 2020. CESKO Central Election Commission. Gearchiveerd op 15 juli 2023. Geraadpleegd op 17 november 2022.
- ↑ (ka) საპარლამენტო არჩევნების ისტორია (Geschiedenis van parlementsverkiezingen. Publika (30 oktober 2020). Gearchiveerd op 5 november 2022. Geraadpleegd op 11 november 2022.
- ↑ Iremadze 2020, p. 223.
- ↑ Onafhankelijke kandidaat, maar werd door Georgische Droom gesteund.
- ↑ Iremadze 2020, p. 275.
- ↑ Deze verkiezing vond plaats via een kiescollege waar 225 van de 300 leden aan deelnamen. De overigen 75 van d eoppositie boycotten de verkiezing. Een stem werd ongeldig verklaard.
- ↑ (en) 2021 Municipal Elections: Outcomes, Winners, Trends. Civil Georgia (6 oktober 2021). Geraadpleegd op 1 november 2025.
- 1 2 3 Iremadze 2020, pp. 233-237.
- 1 2 (ka) 2014 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოების არჩევნები (Verkiezingen voor vertegenwoordigers van het lokale zelfbestuur en het uitvoerende orgaan in 2014) (pdf). CESKO pp.57-59, 64 (2014). Gearchiveerd op 5 november 2022. Geraadpleegd op 1 november 2025.
- 1 2 (en) Georgia Local Elections 21 October and 12 November 2017 OSCE/ODIHR Election Observation Mission Report (pdf). OVSE pp.33-34 (23 februari 2018). Geraadpleegd op 1 november 2025.
- 1 2 (en) October 21, 2017 Elections of the Representative Body of Municipality – Sakrebulo and Mayor of Self-governing City/Self-governing Community (pdf). CESKO (2018). Gearchiveerd op 5 mei 2025. Geraadpleegd op 1 november 2025.
- ↑ Iremadze 2020, pp. 264, 267-237.
- 1 2 (en) Georgia Local Elections 2 and 30 October 2021 ODIHR Election Observation Mission Final Report (pdf). OVSE pp.38-40 (8 april 2022). Geraadpleegd op 1 november 2025.
- 1 2 (en) Report of october 2021 municipal elections (pdf). CESKO pp.95-96 (1 december 2021). Gearchiveerd op 5 mei 2025. Geraadpleegd op 1 november 2025.
- ↑ (en) 2021 Municipal Elections: Outcomes, Winners, Trends. Civil Georgia (6 oktober 2021). Geraadpleegd op 1 november 2025.
- 1 2 (en) CEC Results: GD Claims Sweeping Victory in All Municipalities in Partially Boycotted Race. Civil Georgia (5 oktober 2025). Geraadpleegd op 1 november 2025.
- ↑ (en) Iremadze, Irakli, Electoral History Georgia 1990-2018 (pdf). CESKO Central Election Commission (2020). Gearchiveerd op 5 november 2022. Geraadpleegd op 1 november 2025.
- ↑ (en) NDI poll: 82% of Georgians support EU, 74%- NATO membership. Agenda.ge (16 januari 2020). Gearchiveerd op 18 november 2022. Geraadpleegd op 18 november 2022.
- ↑ (en) Keshelava, Davit; Shubladze, Rati; Sichinava, David; Surguladze, Tornike, Political landscape of Georgia - elections compass Georgia 2024 pp.16 (1 mei 2025). Geraadpleegd op 3 april 2026.
- 1 2 3 (en) Bidzina Lebanidze; Elguja Khokrishvili, Salome Kandelaki, Nino Samkharadze, Givi Silagadze, Report 2021 - The First 100 Days of Georgian Dream Government: Reality and Challenges pagina 12, 14. Georgian Institute of Politics (29 april 2021). Gearchiveerd op 18 november 2022. Geraadpleegd op 18 november 2022. “In line with their election promises, the ideological platform of the party program is partially left-centrist: “effective” government and “social welfare” remain the main message of the program.”
- ↑ Lebanidze et al., pagina 14: "The economic part of the Georgian Dream election program clearly did not belong on a left-centrist ideological platform, which was the openly stated view of the party. Rather, its economic program focused partially on messages such as maintaining low taxes, small government/less regulations and a free market. By doing so, the ruling party is positioning itself more as a centrist (partially right-wing) party."[87]
- ↑ (en) 'Pro-Western' Georgia rapidly drifting towards illiberalism. Raam op Rusland (12 oktober 2021). Gearchiveerd op 18 november 2022. Geraadpleegd op 18 november 2022.
- ↑ (en) Waal, Thomas de, The Orbanizing of Georgia. Carnegie Europe - Carnegie Endowment for International Peace (31 augustus 2023). Geraadpleegd op 4 april 2026.
- ↑ (en) Jones, Stephen, The People vs Georgian Dream: Who Will Win in 2025?. Davis Center for Russian and Eurasian Studies - Harvard University (21 januari 2025). Geraadpleegd op 4 april 2026.
- ↑ (en) Atasuntsev, Alexander, How Georgia’s Ruling Party Gambled on Trump—and Lost. Russia-Eurasia Center - Carnegie Endowment for International Peace (19 februari 2025). Geraadpleegd op 4 april 2026.
- ↑ (en) Gvineria, Shota; Gordadze, Thorniké; Gogolashvili, Kakha, The End of Georgia’s European Dream or the End of the Georgian Dream?. SCEEUS Guest Report No. 6 - Stockholm Centre for Eastern European Studies (18 oktober 2024). Geraadpleegd op 4 april 2026.
- ↑ Lebanidze et al., pagina 12, 21, 32 en 40.[87]
- ↑ (en) Ruling Party Seeks Constitutional Majority to Ban Opposition, “Gay Propaganda,” Two Other Cryptic Reasons. Civil Georgia (20 augustus 2024). Geraadpleegd op 27 november 2024.
- ↑ (en) BREAKING: Ivanishvili Elected GD Honorary Chair. Civil Georgia (30 december 2023). Gearchiveerd op 29 januari 2024. Geraadpleegd op 30 december 2023.
- ↑ (en) Ivanishvili: ‘I Quit Politics, But Remain Active Citizen’. Civil Georgia (24 november 2013). Gearchiveerd op 28 september 2022. Geraadpleegd op 24 november 2022.
- ↑ (en) PM Kvirikashvili Set to Chair Ruling GDDG Party. Civil Georgia (31 januari 2016). Gearchiveerd op 15 juli 2023. Geraadpleegd op 24 november 2022.
- ↑ (en) Ruling GDDG Party Elects PM as its Chairman, Adds New Members to Governing Body. Civil Georgia (14 mei 2016). Geraadpleegd op 24 november 2022.
- ↑ (en) Bidzina Ivanishvili Confirmed as Georgian Dream Chairman. Civil Georgia (11 mei 2018). Gearchiveerd op 27 juni 2022. Geraadpleegd op 24 november 2022.
- ↑ (en) Irakli Kobakhidze Confirmed as Georgian Dream Chair. Civil Georgia (16 januari 2021). Gearchiveerd op 22 april 2022. Geraadpleegd op 24 november 2022.
- ↑ (en) Irakli Kobakhidze Officially Nominated as New Prime Minister. Civil Georgia (1 februari 2024). Gearchiveerd op 1 februari 2024. Geraadpleegd op 1 februari 2024.
- ↑ (en) Irakli Garibashvili elected as the chairman of the party at the “Georgian Dream” convention. Georgia Today (1 februari 2024). Geraadpleegd op 1 februari 2024.
- ↑ (ka) რატომ არ ჩანს “ოცნების” ევროპელი პარტნიორი პარტია (Waarom is de Europese partnerpartij van "Dream" niet zichtbaar?). Netgazeti (8 juni 2022). Gearchiveerd op 15 augustus 2022. Geraadpleegd op 24 november 2022.
- ↑ (en) PES Presidency strips Georgian Dream of observer membership. PES Socialists & Democrats (29 juni 2023). Gearchiveerd op 2 juli 2023. Geraadpleegd op 2 juli 2023.
- ↑ (en) Garibashvili CPAC intervention contravenes European and progressive values. PES Socialists & Democrats (4 mei 2023). Gearchiveerd op 2 juli 2023. Geraadpleegd op 2 juli 2023.
- ↑ (en) PES Ousts Georgian Dream Over Political Differences. Civil Georgia (30 juni 2023). Gearchiveerd op 30 juni 2023. Geraadpleegd op 2 juli 2023.
- ↑ (en) Parties & Organisations - Political Parties and Associated Partners of the Progressive Alliance. Progressive Alliance. Gearchiveerd op 4 juni 2023. Geraadpleegd op 7 juli 2023.
- ↑ (en) 'Patriots for Europe in Congress' group formed in Strasbourg, joined by Georgia’s ruling party. JAM News (2 april 2026). Geraadpleegd op 2 april 2026.
· 
· 
