Jaguarundi
| Jaguarundi IUCN-status: Gevoelig[1] (2024) | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||||||
| Taxonomische indeling | ||||||||||||
| ||||||||||||
| Soort | ||||||||||||
| Herpailurus yagouaroundi (É. Geoffroy, 1803)[2] Originele combinatie Felis yagouaroundi | ||||||||||||
 | ||||||||||||
| Leefgebied | ||||||||||||
| Synoniemen | ||||||||||||
| ||||||||||||
Afbeeldingen op  Wikimedia Commons | ||||||||||||
Jaguarundi op  Wikispecies | ||||||||||||
| ||||||||||||
De wezelkat,[a] jaguarundi of jagoearoendi[4] (Herpailurus yagouaroundi),[5][6] is een Amerikaans katachtig roofdier, dat behoort tot de geslachtengroep Acinonychini. Het is de enige soort van het monotypisch geslacht Herpailurus.[5]
Kenmerken
[bewerken | brontekst bewerken].jpg)
.jpeg)
Uiterlijk
[bewerken | brontekst bewerken]De jaguarundi heeft wat betreft zijn bouw meer weg van een marterachtige dan van een kat. Vergeleken met de andere kleine wilde katten, heeft de jaguarundi een langer lichaam, een rondere kop, kleinere oren en een kortere, spitse snuit. Daarnaast is het lichaam lang en zijn de poten kort en stevig. Mannetjes zijn iets groter en steviger gebouwd dan vrouwelijke dieren. De kop-romplengte is 50-77 cm met een staart van 33-60 cm lang. De schouderhoogte is 25-35 cm. Het gewicht bedraagt 4-9 kg.
Ook de vachtkleur, die niet gevlekt is, is afwijkend ten opzichte van de andere katachtigen. Er bestaan twee kleurvarianten van de jaguarundi: een grijsbruine en een roestbruine vorm. Dit zorgde ervoor dat de jaguarundi aanvankelijk als twee verschillende soorten werd geclassificeerd. Later bleek dat het echter om één soort ging en de twee kleurvarianten kunnen ook paren. In één nest kunnen jongen met zowel een grijze als een rode vacht voorkomen. Jongen kunnen ook een gevlekte vacht hebben, hoewel dit slechts tijdelijk is. Populaties die in de bossen leven zijn meestal donkerder van kleur dan de wezelkatten die de open graslanden bewonen.
Leefgebied
[bewerken | brontekst bewerken]Wezelkatten leven in verschillende leefgebieden van zeeniveau tot 3200 meter van Zuid- en Midden-Amerika; van Argentinië tot Mexico (Argentinië, Belize, Bolivia, Brazilië, Colombia, Costa Rica, Ecuador, El Salvador, Frans-Guyana, Guatemala, Guyana, Honduras, Mexico, Nicaragua, Panama, Paraguay, Peru, Suriname, Venezuela.[b][1][5]
Hun voorkeur gaat uit naar dichtbegroeide laaglandgebieden nabij water, zoals rivierbossen en moerassen. Daarnaast maken ook de neotropische regenwouden, savannes en droogbossen deel uit van het leefgebied.
Leefwijze
[bewerken | brontekst bewerken]Meestal jaagt de jaguarundi overdag en dan vooral laat in de ochtend. In een groot territorium gaat deze katachtige op de grond op zoek naar voedsel, hoewel het ook een uitstekende klimmer is. Daarnaast kan de wezelkat goed zwemmen. Vrouwtjes hebben meestal een territorium van 13-20 km², terwijl die het mannetje over het algemeen groter is. Wezelkatten zijn doorgaans solitaire dieren, maar soms leeft deze katachtige ook paarsgewijs of zelfs in kleine groepen. Door zijn dagactief en grondbewonend bestaan vermijdt de jaguarundi directe concurrentie met de pardelkatten (ocelot, margay etc).
Voedsel
[bewerken | brontekst bewerken]De jaguarundi jaagt vooral op vogels en kleine zoogdieren zoals knaagdieren en haasachtigen. Daarnaast staan ook hagedissen, kikkers, vissen, geleedpotigen en fruit op het menu. Het is daarmee een van de zeldzame katten die zoet voedsel eet.
Voortplanting
[bewerken | brontekst bewerken]Er is geen vast paarseizoen, maar over het algemeen paren wezelkatten tussen september en november. Na een draagtijd van 63-75 dagen (circa tien weken), worden één tot vier jongen geboren. Ongeveer twintig dagen na de geboorte krijgen de jongen voor het eerst kleine porties voedsel te eten en circa twee jaar later zijn de jonge welpen zelfstandig.
Levensverwachting
[bewerken | brontekst bewerken]Deze katachtige kan ongeveer 15 jaar oud worden.
Taxonomie
[bewerken | brontekst bewerken]Verondersteld wordt dat dit roofdier zich uit dezelfde voorouder als de poema (Puma concolor) heeft ontwikkeld. De soort behoort tot de geslachtengroep Acinonychini en het monotypisch geslacht Herpailurus.[5]
- 1 2 (en) Jaguarundi op de IUCN Red List of Threatened Species.
- ↑ Catalogue des Mammifères du Museum National d'histoire naturelle. digitale-sammlungen.de. Geraadpleegd op 1 augustus 2026.
- ↑ Staffeleu, P. (1975). Surinaamse zoogdiernamen (Surinam vernacular names of mammals). Rijksmuseum van Natuurlijke Historie, Leiden, p. 3-74 "Zoologische Bijdragen, Volume 18 - Issue 1"
- ↑ van Holkema, Tj. (1888). Bijdragen tot de dierkunde: Feest-nummer uitgegeven bij gelegenheid van het 50-jarig bestaan van het Genootschap. Koninklijk Zoölogisch Genootschap Natura Artis Magistra, Amsterdam.
- 1 2 3 4 (en) Herpailurus yagouaroundi • Jaguarundi. mammaldiversity.org. Geraadpleegd op 1 augustus 2026.
- ↑ (en) Segura, Valentina, Prevosti, Francisco, Cassini, Guillermo (2013-09). Cranial ontogeny in the Puma lineage, Puma concolor, Herpailurus yagouaroundi, and Acinonyx jubatus (Carnivora: Felidae): a three-dimensional geometric morphometric approach: Cranial Ontogeny in the Puma Lineage. Zoological Journal of the Linnean Society 169 (1): 235–250. DOI:10.1111/zoj.12047.
· 
· 
