Kętrzyn

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Dit artikel gaat over de stad en stadsgemeente Kętrzyn. Voor de gelijknamige landgemeente zie Kętrzyn (landgemeente).
Kętrzyn
Rastenburg
Stad in Polen Vlag van Polen
wapen
Kętrzyn
Kętrzyn
Situering
Woiwodschap Ermland-Mazurië
District Powiat Kętrzyński
Gemeente Kętrzyn
Coördinaten 54° 5′ NB, 21° 23′ OL
Algemeen
Oppervlakte 10,34 km²
Inwoners (2005) 28.351 (2742 inw./km²)
Identificatiecode 28080
Foto's
Kętrzyn Widok ogólny miasta z kościołem Św. Katarzyny.JPG
Portaal  Portaalicoon   Polen

Kętrzyn (Duits: Rastenburg) is een stad en stadsgemeente in Polen in het woiwodschap Ermland-Mazurië, gelegen in de powiat Kętrzyński. De oppervlakte bedraagt 10,34 km², het inwonertal 28.351 (2005). Voor 1945 maakte de stad deel uit van Duitsland.

Geschiedenis[bewerken]

In 1329 stichtte de Duitse Orde op een Rastekaym (Pruzzisch: palendorp) genoemde plaats een houten versterking die door Pruzzen en Litouwers in 1347 werd afgebrand. Daarna werd de vesting als burcht in steen herbouwd en even later kreeg het dorp stadsrecten. Als stad werd Rastenburg bestuurscentrum voor een wijde omgeving.

In 1440 sloot zij zich aan bij de opstand tegen de Duitse Orde, gesteund door de Poolse koning, die haar bij de Tweede Vrede van Thorn in 1466 moest teruggeven. In 1525 seculariseerde de Orde zich en werd Oost-Pruisen een hertogdom, waarin de lutherse hervorming werd ingevoerd. In 1626 werd in Rastenburg, inmiddels een van de belangrijkste Pruisische steden, het oudste Pruisische regiment gevestigd. De groei die de stad onderging, verdween grotendeels door oorlogsgeweld en daaruit volgende branden en epidemieën die geheel Mazurië teisterden. De stad bleef relatief bespaard want de militaire bevestiging hield stand tegen de verwoestende Tatareninval in 1656, en wist zich relatief te beschermen tegen de epidemie van 1709-1711, die meer dan de helft van de bevolking oostelijk Oost-Pruisen van het leven kostte. Rastenburg ontwikkelde zich als bestuurs- en onderwijscentrum en als vestigingsplaats van de Vrijmetselaarsloge.

In 1865 werd een provinciale krankzinnigeninstelling gesticht. Honderden patienten zouden later aan de geheime euthanasieacties van de nationaalsocialisten ten offer vallen. In 1868 kwam een spoorwegverbinding tot stand met de noord-zuidlijn Lyck (Elk) – Königsberg (Kaliningrad) en daaropvolgend werd Rastenburg een knooppunt met oost-westlijnen van de ‘Preussische Staatsbahn’. De bevolking groeide aan tot 12.000 inwoners.

Aan het begin van de Eerste Wereldoorlog werd de stad enkele weken door de Russen bezet.

In 1940 telde de stad 17.000 inwoners en werd even buiten de stad bij het dorp Görlitz (na 1945 Gierloz), een hoofdkwartier van Hitler gebouwd onder de naam Wolfsschanze. Hier pleegde Claus von Stauffenberg de aanslag van 24 juni 1944. Begin 1945 trokken de Sovjet-legers Oost-Pruisen binnen en werd ook Rastenburg ingenomen. De bevolking vluchtte of werd, voor zover zij gebleven was, later uitgewezen Polen (zie Verdrijving van Duitsers na de Tweede Wereldoorlog. Polen en Oekraïners namen hun plaats in. De Poolse autoriteiten noemden Rastenburg eerst Rastembork, maar in 1946 Kętrzyń, als een eerbewijs aan de Pruisische Junker Adalbert von Winkler, die zich zich tijdens de Poolse opstanden tegen Rusland met de Poolse nationale bweging identificeerde en zich sindsdien Wojciech Kętrzyński noemde.

De bevolking verdubbelde na de oorlog tot 30.000 in 1990, maar neemt sindsdien af.

Geboren in Rastenburg[bewerken]

  • Leonhard Presting (1807−1885), jurist en afgevaardigde voor voor het eerste Duitse parlement in Frankfurt (1848)
  • Karl Bogislaus Reichert (1811–1883), hoogleraar embriologie in Breslau en Berlijn
  • Waldemar Grzimek (1918–1984), hoogleraar beeldende kunsten en beeldhouwer in Berlijn
  • Bruno Guttowski (1924–1976), ijshockeyspeler en -trainer in Duitsland
Raadhuis