Portaal:Polen
| |||||
|---|---|---|---|---|---|
| ---- | |||||
  Polen |
|
|
Polen (Pools: Polska), officieel de Republiek Polen (Pools: Rzeczpospolita Polska), is een land in Midden-Europa. In het westen wordt het begrensd door Duitsland (Oder-Neissegrens), in het zuiden door Tsjechië en Slowakije, in het oosten door Litouwen, Wit-Rusland en Oekraïne en in het noorden door de Oostzee en de Russische exclave Kaliningrad. De meeste historici plaatsen de oprichting van een Poolse staat in 966, toen Mieszko I, heerser over een territorium dat min of meer overeenkomt met het hedendaagse Polen, zich bekeerde tot het christendom. In 1025 werd het Koninkrijk Polen (1025-1385) opgericht en in 1569 creëerden Polen en het grootvorstendom Litouwen met de Unie van Lublin het Pools-Litouwse Gemenebest. Deze unie hield stand tot 1795, toen het Poolse gebied werd verdeeld tussen Rusland, Habsburgse Monarchie en Pruisen. Polen herwon haar onafhankelijkheid in 1918 in de vorm van de Tweede Poolse Republiek. In 1939 begon de Tweede Wereldoorlog met de inval in Polen door Nazi-Duitsland en de Sovjet-Unie. Meer dan 6 miljoen Poolse burgers kwamen om in de oorlog. Polen werd een satellietstaat van de Sovjet-Unie in 1944 en kreeg in 1952 de naam Volksrepubliek Polen. In de jaren 1980-1989 werd met massale protesten onder leiding van Lech Wałęsa van de vakbond Solidarność de val van het communisme ingeluid. De Derde Republiek was geboren en een nieuwe grondwet werd aangenomen waarbij Polen een democratie werd. Polen is na de omwenteling snel lid geworden van de Europese Unie en geldt inmiddels als modelland in vele opzichten. Zo is Polen het enige land van de Europese Unie dat ondanks de Kredietcrisis niet in een recessie belandde. Polen heeft een oppervlakte van 311.888 km² en een inwonertal van 38.512.000 (2011). De hoofdstad en grootste stad van het land is Warschau. Staatkundig is Polen een parlementaire republiek en een eenheidsstaat, onderverdeeld in 16 woiwodschappen. Polen is lid van een groot aantal internationale organisaties, waaronder de Europese Unie, de Verenigde Naties, de NAVO, de Wereldhandelsorganisatie en de OESO. | |
 Werelderfgoed |
|
|
Ondanks de grote verwoestingen van de Tweede Wereldoorlog, is een groot deel van het Poolse culturele erfgoed bewaard gebleven. Er zijn op dit moment 14 Poolse erfgoed plaatsen op de UNESCO Werelderfgoedlijst.
| |
 Uitgelicht |
|
 Warschau (Pools: Warszawa) is de hoofdstad van Polen en met ongeveer 1.709.000 inwoners (2008) tevens de grootste stad van het land. De stad ligt in het historische landsdeel Mazovië aan de Wisła, waarbij het centrum op de linkeroever ligt en het stadsdeel Praga op de rechter. De agglomeratie telt ongeveer 2.879.000 inwoners (2005) en is na die van Katowice de grootste van het land. Het is ook de hoofdstad van het woiwodschap Mazovië. Warschau is niet de oudste stad van Polen, maar is wel een oude stad. Volgens een legende stamt de naam Warszawa af van twee geliefden, de visser Wars en het meisje Sawa, die de stad zouden hebben gesticht. Een andere variant op deze legende spreekt van twee broers. De eerste vermelding dateert van 1241. Aanvankelijk was het de hoofdstad van het vorstendom Mazovië, maar in 1596 verplaatste de Poolse koning zijn residentie van Kraków naar het centralere Warschau. Tijdens de Poolse delingen (1795-1918) maakte Warschau deel uit van het Russische rijk, enkele gebouwen herinneren nog aan die tijd. Tijdens de Pools-Russische Oorlog (1919-1921) werd het Rode Leger tot staan gebracht voor de poorten van Warschau en tot de terugtocht gedwongen door het Poolse leger (met hulp van Franse adviseurs). Dit ging de geschiedenis in als het "Wonder aan de Weichsel" omdat de rest van Europa behoed zou zijn voor het bolsjewisme. | |
Overzicht |
|
| |
Woiwodschappen |
|
|
De woiwodschappen van Polen vormen de hoogste bestuurlijke eenheden binnen Polen. Polen bestaat sinds de 14e eeuw uit woiwodschappen, ook wel provincies genoemd, maar hun aantal, omvang en bevoegdheden zijn door de eeuwen heen herhaaldelijk gewijzigd. Het huidige aantal van zestien woiwodschappen werd in 1999 vastgesteld, toen de indeling uit 1975 (met 49 woiwodschappen) werd vervangen. 
| |
 Meehelpen |
|
|
Meehelpen aan artikelen over Polen? Project Polen Na het succes van de Themaweek Polen (11 tot 18 november 2013) wordt het "Polenproject" voortgezet. Iedereen kan meehelpen. Gewenste artikelen Een selectie uit de lijst: Gewenste artikelen - Polen Economie van Polen (d:) · Łódź Zoo (pl/en) · Poglish (d:) · Polonia/Poolse diaspora (pl|d:) · Polskie Radio (d:) · Poolse cinema (d:) · Poolse grondwet (d:) · Poolse kathedraalstijl (d:) · Poolse literatuur (d:) · President van Polen (d:) · Toetreding van Polen tot de Europese Unie (d:)
Samuel Hirszenberg (pl/en) · Rafał Trzaskowski (pl/en) · Arkadius (pl) Dit kan beter Bestaande artikelen over Polen | |
 Nieuwe artikelen |
|
|
Mennica Polska · Polen op de Olympische Zomerspelen 2024 · Polen op de Olympische Winterspelen 2022 · OLV en St. Bartolomeüsbasiliek · S61 · Polsat · Blue Café · Disco polo · DK34 · Solidarna Polska · Polonosuchus
Karol Nawrocki · Andrzej Panufnik · Henryk Kasperczak · Paweł Włodkowic · Paulina Buziak · Ryszard Szurkowski · Stanisław Barańczak · Ewa Białołęcka · Biernat van Lublin · Paweł Kryszałowicz · Damian Zieliński · Roman Dmowski · Zofia Stryjeńska · Olga Tokarczuk · Iwo Odrowąż · Leszek Blanik · Tadeusz Krawczyk · Adam Matysek · Ziemovit V van Mazovië · Ziemovit VI · Izrael Poznański · Ivan & Delfin · Kasia Kowalska · Justyna Steczkowska · Zbigniew van Polen · Paweł Fajdek · Janusz Kamiński
| |
| Subportalen van Centraal-Europa | |
|---|---|
Landen: Duitsland · Hongarije · Oostenrijk
· Polen · Slowakije · Tsjechië · Zwitserland |
| Subportalen van Europa |
|---|
 Centraal-Europa · Noord-Europa · Oost-Europa · West-Europa · Zuid-Europa |