Keizer Hendrik II de Heilige

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hendrik II de Heilige
Kroning van Hendrik II (sacramentarium van Hendrik II).
Kroning van Hendrik II (sacramentarium van Hendrik II).
Rooms-Duits keizer
Regeerperiode 1014-1024
Voorganger Keizer Otto III
Opvolger Keizer Koenraad II
Koning van Duitsland
Regeerperiode 1002-1024
Voorganger Keizer Otto III
Opvolger Keizer Koenraad II
Hertog van Beieren
Regeerperiode 1e 995-1004 en opnieuw van
2e 1009-1017
Voorganger 1e Hendrik II van Beieren
2e Hendrik I van Luxemburg
Opvolger 1e Hendrik I van Luxemburg
2e Hendrik I van Luxemburg
Koning van Italië
Regeerperiode 1004-1024
Voorganger Arduin van Ivrea
Opvolger Keizer Koenraad II
Huis Ottonen
Vader Hendrik II van Beieren
Moeder Gisela van Bourgondië
Geboren 6 mei 973 of 978
Bad Abbach of Hildesheim
Gestorven 13 juli 1024
Grone
Partner Cunegonde van Luxemburg
Religie Rooms-katholiek

Keizer Hendrik II (Bad Abbach of Hildesheim, 6 mei 973 of 978 - Grone, 13 juli 1024), later bijgenaamd de Heilige (sinds 1146), was een lid van de adellijke familie van de Ottonen. Hij was als Hendrik IV van 995 tot 1004 en van 1009 tot 1017 hertog van Beieren; van 1002 tot 1024 was hij koning van het Oost-Frankische Rijk (regnum Francorum Orientalium) en van 1004 tot 1024 koning van Italië en Rooms-Duits keizer.

Hij was de zoon van hertog Hendrik II van Beieren en Gisela van Bourgondië. Hij was een achterkleinzoon van Hendrik de Vogelaar en behoorde aldus tot de Beierse tak van de Ottonen. Op 7 juni 1002 werd hij tot Oost-Frankisch koning gekroond en op 14 februari 1014 kroonde paus Benedictus VIII Hendrik tot keizer van het Heilige Roomse Rijk ( "Romanorum Imperator") te Rome.. Hendrik II was getrouwd met Cunegonde van Luxemburg. Het paar zou geen kinderen nalaten. Hendrik II was de laatste keizer van de dynastie van de Ottonen. Paus Eugenius III verklaarde hem in 1146 heilig. Zijn feestdag (protestants en rooms-katholiek) is de dag van zijn overlijden: 13 juli.

In 1002 wilde hij als hertog zijn achterneef, keizer Otto III, bijstaan in het onderdrukken van een opstand in Italië. Voordat Hendrik aankwam in Italie, stierf echter Otto III aan koorts. Otto liet geen directe erfgenamen na. Na het verslaan van een aantal andere rechthebbenden op de troon, werd Hendrik II gekroond tot koning van Duitsland ( "Rex Romanorum") op 9 juli 1002 en als koning van Italië ( "Rex Italiae") op 15 mei 1004.

In 1004 helpt Hendrik II Jaromír, hertog van Bohemen, in zijn strijd tegen de Polen en zorgt hiermee dat het Hertogdom Bohemen een deel wordt van het Heilige Roomse Rijk. In tegenstelling tot zijn voorganger, die zijn aandacht richtte op Italië, was Hendrik het grootste deel van zijn regeerperiode bezig met het grondgebied ten noorden van de Alpen. Zijn belangrijkste focus lag op een reeks oorlogen tegen de Poolse hertog Bolesław I van Polen, die al een aantal landen om hem heen had veroverd. Hendrik leiden ook drie expedities naar Italië om de keizerlijke heerschappij over het schiereiland te waarborgen: tweemaal om separatistische opstanden te onderdrukken en een keer tegen het Byzantijnse Rijk om de dominantie over het zuiden van Italië te verkrijgen.

De heerschappij van Hendrik II wordt gezien als een periode van sterk centrale gezag over het hele Rijk. Hij consolideerd zijn macht door het ontwikkelen en onderhouden van persoonlijke en politieke banden met de katholieke kerk. Hij breidde de gewoonte van de Ottonen uit om geestelijken als tegengewicht te gebruiken tegenover de seculiere edelen sterk uit. Door middel van donaties aan de kerk en de oprichting van nieuwe bisdommen, versterkte hij het keizerlijke gezag over het Rijk en kreeg hij als keizer meer controle over kerkelijke zaken. Hij benadrukte dienstbaarheid aan de Kerk en bevorderde monastieke hervormingen.

Voorouders[bewerken]

Voorouders van Hendrik II de Heilige (973/78-1024)
Overgrootouders Hendrik de Vogelaar (876-936)
∞ 909
Mathilde van Ringelheim (895-968)
Arnulf I van Beieren (880-937)
∞ ca 890
Judith van Sülichgau (ca 870-?)
Rudolf II van Bourgondië (890-937)
∞ 922
Bertha van Zwaben (907-voor 966)
? (–)

? (-)
Grootouders Hendrik I van Beieren (919/921-955)
∞ 909
Judith van Beieren (925-985)
Koenraad van Bourgondië (922/925-993)

Adelaide van Bellay (935/40-963/64)
Ouders Hendrik II van Beieren (951-995)
∞ 972
Gisela van Bourgondië (950-1006)

Bronnen[bewerken]

  • Adelbold II van Utrecht, Vita Heinrici II. imperatoris, ed. G. Waitz, in Monumenta Germaniae Historica, Scriptores (in folio), IV, Hannover, 1841 (= 1982), pp. 679–695.
  • Die Urkunden Heinrichs II. und Arduins (Heinrici II. et Arduini Diplomata), edd. H. Bresslau - H. Bloch - R. Holtzmann - e.a. (MGH Diplomata regum et imperatorum Germaniae, III), Hannover, 1900–1903 (= 2001) (online versie).
  • Die Tegernseer Briefsammlung, ed. K. Strecker (MGH Epistolae selectae, III), Berlijn 1925 (= 1964) (online versie).
  • J.F. Böhmer, Regesta Imperii II, 4. Die Regesten des Kaiserreiches unter Heinrich II., red. T. Graff, Wenen - e.a., 1971 (online versie).
  • Thietmar von Merseburg, Chronik, trad. com. W. Trillmich - post. S. Patzold (= Freiherr vom Stein-Gedächtnisausgabe, IX), Darmstadt, 2011. ISBN 9783534246694

Referenties[bewerken]

Karolingen (800–911): Karel de Grote · Lodewijk I de Vrome · Lotharius I · Lodewijk II · Lodewijk III de Duitser · Karel II de Kale · Lotharius II · Karloman van Beieren1 · Lodewijk III de Jonge1 · Karel III de Dikke · Arnulf van Karinthië · Lodewijk IV het Kind
Italiaanse keizers (891–928): Guido van Spoleto · Lambert van Spoleto · Lodewijk de Blinde · Berengarius van Friuli
Ottonen (911–1024): Koenraad I van Franken2 · Hendrik I de Vogelaar · Otto I de Grote · Otto II · Otto III · Hendrik II de Heilige
Saliërs (1024–1125): Koenraad II · Hendrik III · Hendrik IV · Rudolf van Rheinfelden · Herman van Salm · Koenraad (III)1 · Hendrik V
Hohenstaufen (1125–1254): Lotharius III2 · Koenraad III · Hendrik (VI) Berengarius1 · Frederik I Barbarossa · Hendrik VI · Filips van Zwaben · Otto IV2 · Frederik II · Hendrik VII1 · Koenraad IV · Hendrik Raspe
Interregnum (1254–1273): Willem van Holland · Richard van Cornwall · Alfons van Castilië
dynastieën (1273–1437): Rudolf I · Adolf van Nassau · Albrecht I · Hendrik VII · Lodewijk V de Beier · Frederik de Schone1 · Karel IV · Günther van Schwarzburg · Wenceslaus · Ruprecht van de Palts · Jobst van Moravië · Sigismund
Habsburgers (1437–1806): Albrecht II · Frederik III · Maximiliaan I · Karel V · Ferdinand I · Maximiliaan II · Rudolf II · Matthias · Ferdinand II · Ferdinand III · Ferdinand IV1 · Leopold I · Jozef I · Karel VI · Karel VII Albrecht2 · Frans I Stefan · Jozef II · Leopold II · Frans II

Vetgedrukt: keizer · Cursief: tegenkoning · 1 medekoning (in een deelrijk)· 2 afkomstig uit een andere dynastie