Kroatisch

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kroatisch (hrvatski)
Gesproken in Kroatië, Bosnië en Herzegovina. Grote gemeenschappen in Oostenrijk, Duitsland, Zwitserland en andere westerse landen.
Sprekers 5,5 miljoen moedertaalsprekers
Rang 89
Taalfamilie

Indo-Europees

Alfabet Latijns
Officiële status
Officieel in
Taalorganisatie Vijeće za normu hrvatskoga standardnog jezika (Raad voor de norm van de Kroatische standaardtaal)
Taalcodes
ISO 639-1 hr
ISO 639-2 hrv
ISO 639-3 hrv
Portaal  Portaalicoon   Taal

Het Kroatisch (Hrvatski) is een van de standaardvarianten van het Servo-Kroatisch. Het is de officiële taal van Kroatië en wordt ook gebruikt door Kroaten in Bosnië en Herzegovina.

Enkele specifieke kenmerken van het Kroatisch binnen het Servo-Kroatisch:

  • "Ijekavisch": de Proto-Slavische ě is ije (lang), je (kort) of i (voor o) geworden (vrijeme (tijd) , djevojka (meisje), htio ([hij] wilde) vs. Servisch vreme, devojka, hteo).
  • De maanden van het jaar hebben afwijkende namen: in plaats van de internationale namen die in Servië en Bosnië gebruikelijk zijn (januar, novembar e.d.) treft men namen van het type "grasmaand" (travanj=april) of (sječanj=januari) e.d. aan.
  • Afwijkende woordenschat op een aantal andere punten, enkele in het oog springende voorbeelden zijn zrak (lucht) vs. vazduh, kruh (brood) vs. hleb, tjedan (week) vs. nedelja, vlak (trein) vs. voz en kolodvor (station) vs. stanica. In deze gevallen is het Kroatisch vaak "de vreemde eend in de bijt": in Bosnië, Montenegro en Servië worden typisch Kroatische woorden niet gebruikt en zijn meestal meer algemeen-Slavische of internationale woorden in gebruik. Sinds de onafhankelijkheid van Kroatië en de versterking van het Kroatisch als standaardtaal zijn er veel nieuwe "Kroatische" woorden bijgekomen, maar deze hebben lang niet allemaal ingang gevonden onder de Kroatische bevolking.
  • Enkele woorden onderscheiden zich in geslacht en daardoor in verbuiging, zoals Kroatisch minuta (v) (minuut) vs. Servisch minut (m), osnova (v) (basis) vs. osnov (m) en večer (v) (avond) vs. veče (o).
  • In het Kroatisch krijgen nieuwe leenwoorden met een Latijnse stam meestal het achtervoegsel -irati, in het Servisch komen ook -ovati en -isati voor: Kroatisch identificirati (identificeren) vs. Servisch identifikovati, informirati (informeren) vs. informisati.

Kroatisch (Misal kneza Novaka, 1368).

Kroatische dialecten
Kroatisch, Baška (1100)
Kroatisch (1380-1400)
  • Enkele specifieke spellingsregels, waaronder de spelling van werkwoorden in de toekomende tijd: "ik zal spreken"="govorit ću", terwijl in Servië "govoriću", als één woord, wordt gespeld (de uitspraak verschilt niet).
  • Afwijkende klemtoon, toon of klinkerlengte, hierbij moet worden opgemerkt dat voor alle varianten van het Servo-Kroatisch geldt dat de voorgeschreven standaard niet altijd met de werkelijkheid overeenkomt en de accentuatie per dialect behoorlijk kan verschillen.
  • Het Latijnse alfabet wordt gebruikt.
A a B b C c Č č Ć ć D d Đ đ
Dž dž E e F f G g H h I i J j
K k L l Lj lj M m N n Nj nj O o
P p R r S s Š š T t U u V v
Z z Ž ž (i+e=ije) (r+r=ŕ)

Voorbeeldwoorden[bewerken]

Nederlands Kroatisch
één jedan
twee dva
drie tri
vier četiri
vijf pet
zes šest
zeven sedam
acht osam
negen devet
tien deset
ja da
nee ne
alstublieft molim
dankuwel hvala
vandaag danas
vanochtend jutros
vanmiddag poslijepodne
vanavond večeras
geen nema
hoi zdravo
waarom? zašto?
wat? što?
Wikipedia-logo-v2.svg Zie de Kroatische uitgave van Wikipedia.