Louis Andriessen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De opmaak van dit artikel is nog niet in overeenstemming met de conventies van Wikipedia. Mogelijk is ook de spelling of het taalgebruik niet in orde. Men wordt uitgenodigd deze pagina aan te passen.
Opgegeven reden: Groot deel van zijn lijst met werken is nog in het Engels

Louis Andriessen
Componist
Louis Andriessen in 1983
Louis Andriessen in 1983
Geboren Utrecht, 6 juni 1939
Land Vlag van Nederland Nederland
Portaal  Portaalicoon   Muziek
Louis Andriessen
fragment uit de documentaire Imperfect Harmony

Louis Joseph Andriessen (Utrecht, 6 juni 1939) is een Nederlands componist.

Biografie[bewerken]

Louis Andriessen komt uit een familie van musici. Zijn vader Hendrik Andriessen (1892-1981) en zijn oudere broer Jurriaan (1925-1996) waren ook componisten. Zijn zus, de pianiste Caecilia Andriessen (1931), met wie hij vaak heeft opgetreden, componeert ook en zijn oudste zus Heleen Andriessen was fluitiste.

Hij studeerde compositie bij zijn vader en bij Kees van Baaren aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. Van 1962 tot 1964 studeerde hij bij Luciano Berio in Milaan en Berlijn.

Andriessen zette zich af tegen het conservatisme in de muziekwereld. Hij was met Reinbert de Leeuw initiatiefnemer van de Aktie Notenkraker. Met Peter Schat, Jan van Vlijmen en Misha Mengelberg schreef hij de opera Reconstructie (1968-1969). In de jaren zeventig schreef hij politieke werken, zoals Volkslied en Workers Union. Voor harmonieorkest schreef hij in opdracht van de gemeente Amsterdam in 1974 het werk Symfonieën der Nederlanden (uitgave: Donemus).

Om zijn onconventionele stukken te laten spelen richtte hij in de jaren zeventig de ensembles De volharding en Hoketus op. Het stuk Hoketus uit 1977 (zie ook hoketus voor de betekenis van de term) was de aanleiding voor het ontstaan van het gelijknamige ensemble voornoemd. Andriessen maakte hier als pianist deel van uit. Zijn vrouw, wijlen Jeanette Yanikian, speelde basgitaar in het ensemble.

Er volgden meer composities voor grote ensembles: Mausoleum, Il Principe, De Staat, De Tijd. Het verschijnen van De staat in 1976 betekende zijn doorbraak.

Vanaf de tweede helft van de jaren tachtig legde Andriessen zich meer en meer toe op toneelmuziek, filmmuziek en muziektheater. Bekend werden zijn opera's De Materie, Rosa (in samenwerking met Peter Greenaway), en Writing to Vermeer. In juni 2008 is La Commedia in première gegaan. In 2013 verscheen het orkestwerk Mysteriën, geschreven ter gelegenheid van het 125-jarig bestaan van het Koninklijk Concertgebouworkest.

Bij uitgeverij Querido verscheen in 2002 het boek Gestolen Tijd, dat artikelen, interviews en lezingen van Andriessen over zijn werk samenbrengt.

Sinds 2008 is Andriessen hoogleraar in de Scheppende Kunsten aan de Universiteit Leiden. In zijn inaugurele rede analyseerde hij zijn compositie Letter from Cathy uit 2003.

Werk[bewerken]

Louis Andriessen geldt als een van de grondleggers van de Haagse School, samen met componisten als Jan van Vlijmen, Diderik Wagenaar en Gilius van Bergeijk, allen eveneens als docent aan het Koninklijk Conservatorium verbonden of verbonden geweest.

Zijn muziek heeft sterke invloed ondergaan van de minimal music van componisten als Terry Riley en Steve Reich. Andriessen heeft herhaaldelijk opgemerkt in zijn werk sterk beïnvloed te zijn geweest door de muziek van Igor Stravinsky - de componist aan wie hij (samen met musicoloog Elmer Schoenberger) het boek Het Apollinisch Uurwerk wijdde.

Louis Andriessen integreert verschillende muziekgenres, en voornamelijk de podiumkunsten: theater, literatuur, dans en film in zijn composities, die hij verwerkt in zijn compositielessen. Die lessen en zijn composities zelf hebben deels de Nederlandse ensemblecultuur doen ontstaan.[1]

Belangrijk in Andriessens muziek zijn de complexe akkoorden, gespeeld op (veel) blaasinstrumenten en slagwerk. Strijkinstrumenten worden door hem zelden benut.

De Amerikaanse muziekuitgeverij Boosey & Hawkes sloot met Louis Andriessen een exclusief uitgaveverdrag dat zijn gehele oeuvre betreft.

  • Rondo Barbaro (1954) voor piano
  • Sonata (1956) voor dwarsfluit en piano (opgedragen aan Lucas van Regteren Altena)
  • Elegy (1957) voor cello en piano
  • Elegy (1957) voor contrabas en piano (bewerking door Quirijn van Regteren Altena)
  • Nuit d'été (1957) voor piano-vierhandig
  • Quartet in two movements (1957) voor strijkkwartet
  • Séries (1958) voor twee piano's
  • Nocturnen (1959) (tekst van de componist) voor twee sopranen en orkest (opgedragen aan Jeanette Yanikian)
  • Percosse (1959) voor dwarsfluit, trompet, fagot en slagwerk
  • Prospettive e Retrospettive (1959) voor piano
  • Trois Pièces (1961) voor piano linker hand
  • Aanloop en sprongen (1961) (Rincorsa e salti) voor dwarsfluit, hobo en klarinet
  • Ittrospezione I (1961) voor piano vier handen
  • Joli commentaire (1961) voor piano vier handen
  • Paintings (1961) voor een dwarsfluitist (of blokfluitspeler) en een pianist
  • Étude pour les timbres (1962) voor piano
  • Triplum (1962) voor klassiek gitaar (opgedragen aan Jeanette Yanikian)
  • Canzone 3 (Utinam) (1962) voor zangstem en piano
  • Constructions for a Ballet (1962, herziening in 2009) voor orkest, hierbij inbegrepen Ondine, timbres voor orkest
  • Plain-chant (1963) voor dwarsfluit en harp (opgedragen aan Eugenie van des Grinten en Veronica Reyns)
  • Ittrospezione II (1963) voor groot orkest
  • Sweet (1964) voor altblokfluit (opgedragen aan Frans Brüggen)
  • Registers (1963) voor piano
  • A flower song II (1964) voor hobo-solo
  • A flower song III (1964) voor violoncello-solo
  • Ittrospezione III (concept I) (1964) voor 2 piano's en 3 instrumentale groepen
  • Double (1965) voor klarinet en piano (opgedragen aan George Pieterson and Tan Crone)
  • Ittrospezione III (Concept II) – Fragment (1965) tenorsaxofoon ad libitum, 2 piano's (onderdeel van Ittrospezione III [Concept II]; kan apart worden uitgevoerd)
  • Beatles Songs (1966) (satirische bewerkingen van vier Beatlesongs) voor vrouwenstem en piano
  • Souvenirs d'enfance (1954–1966) voor piano. Met onder andere: Nocturne, Ricercare, Allegro Marcato, 'As you like it', Blokken, Strawinsky, Rondo opus 1, Étude pour les timbres, dotted quarter note = 70
  • Rage, rage against the dying of the light (1966) voor 4 trombones
  • Anachronie I (1966–67) voor groot orkest
  • The Garden of Ryoan-gi (1967) voor 3 elektronische orgels
  • Worum es ging und worum es geht (1967) (met Misha Mengelberg gecomponeerd) voor orkest
  • Contra tempus (1967–1968) voor groot ensemble
  • Choralvorspiele (1969) voor draaiorgel
  • Anachronie II (1969) voor hobo, klein orkest 4 Franse hoorns, harp, piano, strijkers
  • Hoe het is (1969) voor 52 strijkers en live electronics
  • Sonate op.2 nr.1 (1969) for piano with interruptions from string quartet (based on Piano Sonata No. 1 by Ludwig van Beethoven)
  • Reconstructie (1969) (with Reinbert de Leeuw, Misha Mengelberg, Peter Schat, Jan van Vlijmen, libretto by Hugo Claus, Harry Mulisch) Morality opera for soloists, 3 mixed choruses (4 voices each), orchestra (11 winds, 7 brass, 2 guitars, 11 keyboards, 10 strings), live electronics
  • De negen symfonieën van Beethoven (1970) for ice cream bell, orchestra
  • Spektakel (1970) voor improvisational ensemble (saxophone [+ bass clarinet], viola, bas gitaar, electronic organ [+ piano], percussion [or other instruments]), small orchestra (12 winds, 4 horns, 6 percussion)
  • Vergeet mij niet (1970) (Forget me not) voor oboe
  • La voile du bonheur (1966–1971) voor viool en piano
  • een, twee (1971) voor orgel, 10 instrumentalisten en piano
  • In Memoriam (1971) voor tape
  • Volkslied (1971) for an unlimited amount and kinds of instruments (in all octaves) (based on the Dutch national anthem Wilhelmus van Nassouwe and on The Internationale)
  • De Volharding (1972) (Perseverance) for piano and wind instruments (written for Orkest de Volharding)
  • Dat gebeurt in Vietnam (1972) (That's going on in Vietnam) for wind ensemble
  • Arrangement of Solidaritätslied by Hanns Eisler (1972) for wind ensemble
  • Arrangement of Streikslied by Hanns Eisler (1972) for wind ensemble
  • Arrangement of In C by Terry Riley (1972) for wind ensemble
  • Arrangement of Bereits sprach der Welt by Hanns Eisler (1972) for wind ensemble
  • Arrangement of Tango by Igor Stravinsky (1972) for wind ensemble
  • Arrangement of La création du monde by Darius Milhaud (1972) for wind ensemble
  • Thanh Hoa (1972) (text by Nguyen Thai Mao) for voice and piano
  • Canzone 3.Utinam (1972) (text from the Book of Job) for soprano, piano, 1962; Thanh Hoa (text by Nguyen Thay Mao), voice, piano
  • On Jimmy Yancey (1973) for 9 winds, piano and double bass (written for Orkest de Volharding)
  • Voor Sater (1973) for wind ensemble
  • Amsterdam Vrij (1973) for wind ensemble
  • Il Duce (1973) for tape
  • The family (1973) for ensemble (film music)
  • Melodie (1972–1974) for alto recorder (or other flute) and piano
  • Arrangement of Ipanema and Gavea from Saudades do Brasil by Darius Milhaud (1974) for wind ensemble
  • Il Principe (1974) (text by Niccolò Machiavelli) for 2 mixed choruses, 8 winds, 3 horns, tuba, bass guitar, piano
  • Wals (1974) for piano
  • Symfonieën der Nederlanden (1974) for 2 or more symphonic bands (minimum 32 players)
  • Nederland, let op uw schoonheyt (1975) for symphonic band
  • Workers Union (1975) for any loud-sounding group of instruments
  • De Staat (1972–76) (text by Plato) for 2 sopranos, 2 mezzo-sopranos, 4 oboes (3rd, 4th + English horn), 4 horns, 4 trumpets, 3 trombones, bass trombone, 2 harps, 2 electric guitars, 4 violas, bass guitar, 2 pianos (also transcribed for two pianos in 1992 by Cees van Zeeland and Gerard Bouwhuis)
  • Mattheus passie (1976) (text by Louis Ferron) Music theatre work for 8 mixed voices, 2 oboes (both + English horn), Hammond organ, string quartet, double bass
  • Hoketus (1975–76) for 2 panpipes, 2 alto saxophones ad libitum, 2 bass guitars, 2 pianos, 2 electric pianos, 2 congas
  • Orpheus (1977) (text by Lodewijk de Boer) Music theatre work for 8 mixed voices, lyricon, electric guitar, bass guitar, synthesizer, percussion
  • Symphonie voor losse snaren (1978) for 12 strings
  • Laat toch vrij die straat (1978) (text by Jaap van der Merwe) for voice and piano
  • Hymne to the Memory of Darius Milhaud (1978) (version of chamber work)
  • Felicitatie (1979) for 3 trumpets
  • Toespraak (1979) for speaker who also plays trombone
  • Mausoleum (1979 rev. 1981) (texts by Mikhail Bakunin, Arthur Arnould) for 2 high baritones, orchestra (12 brass, 2 harps, cimbalom, 2 pianos, 2 percussion, minimum 10 strings, bass guitar)
  • Music for the film The Alien (1980) (Rudolf van den Berg)
  • George Sand (1980) (text by Mia Meyer) Music theatre work for 8 mixed voices, 4 pianos
  • Un beau baiser (1980) for mixed chorus
  • Messe des pauvres by Erik Satie, arrangement by Louis Andriessen for choir, 15 solo strings, accordion, contrabass clarinet and harp (1980)[2]
  • Ende (1981) for 2 alto recorders (1 player) (dedicated to Frans Brüggen)
  • Anfang (1981) for sopranino recorder and piano
  • De Tijd (1979–81) (text by St. Augustine of Hippo) for female chorus, percussion ensemble, orchestra (6 flutes, 2 alto flutes, 3 clarinets, contrabass clarinet, 6 trumpets, 2 harps, 2 pianos, Hammond organ, strings, 2 bass guitars)
  • Commentaar (1981) (text by Wilhelm Schön) for voice and piano
  • La voce (1981) (to a text by Cesare Pavese) for cello and voice
  • Disco (1982) for violin and piano
  • Overture to Orpheus (1982) for harpsichord
  • De Snelheid (1982–83 rev. 1984) for 3 amplified ensembles
  • Y después (1983) (text by Federico García Lorca) for voice and piano
  • Menuet voor Marianne (1983) for piano
  • Trepidus (1983) for piano
  • Doctor Nero (1984) Music theatre work
  • Berceuse voor Annie van Os (1985) for piano
  • De Lijn (1986) for 3 flutes
  • Dubbelspoor (1986 rev. 1994) Ballet music for piano, harpsichord, celesta, glockenspiel
  • De Materie (1984–88) (texts from the Plakkaat van Verlatinge, Nicolaes Witsen, David Gorlaeus, Hadewijch, M.H.J. Schoenmaekers, Madame van Domselaer-Middelkoop, Willem Kloos, Marie Curie, Françoise Giroud). Music theatre work for soprano, tenor, 2 female speakers, 8 amplified mixed voices, amplified orchestra (15 winds, 13 brass, harp, 2 electric guitars, 2 pianos [one + electric piano], off-stage upright piano, celesta, 2 synthesizers, 6 percussion, minimum 9 strings, bass guitar. Two of its four sections may be performed separately as concert works: [2] Hadewijch, [3] De Stijl
  • De Toren (1988, rev. 2000) for carillon
  • Nietzsche redet (1989) (text by Friedrich Nietzsche) for speaker, alto flute, English horn, clarinet, bass clarinet, bassoon, 2 violins, viola, 2 celli, double bass, 2 pianos
  • Flora Tristan (1990) for mixed choir a cappella (text by Fleur Bourgonje)
  • Facing Death (1990) for amplified string quartet
  • Facing Death (1990) for saxophone quartet (arrangement by Aurelia Saxophone Quartet)
  • Dances (1991) (text by Joan Grant, choreography by Bianca van Dillen) For soprano, small orchestra (amplified harp, amplified piano, percussion, strings). May be performed as a concert work.
  • M is for Man, Music, Mozart (1991) (texts by the composer, Jeroen van der Linden, Peter Greenaway) for female jazz voice, flute (+ piccolo), soprano saxophone, alto saxophone, tenor saxophone, horn, 3 trumpets, 2 trombones, bass trombone, double bass, piano (TV score; may be performed as a concert work with one additional song)
  • Lacrimosa (1991) for 2 bassoons
  • Lacrimosa (1991) for 2 flutes (arrangement by Manuel Zurria)
  • Hout (1991) for tenor saxophone, electric guitar, piano and marimba (+ woodblocks)
  • Romance voor Caecilia (1991) for piano
  • Nadir en Zenit (1992) improvisations on poems by Sybren Polet for voice and piano (+ synthesizer)
  • ...not being sundered (1992) (text by Rainer Maria Rilke) for soprano, flute, cello
  • Song Lines (1992) for 3–6 saxophones
  • Deuxième chorale (1992) for music box
  • The Memory of Roses (1992) for piano (+ toy piano)
  • Chorale (1992) for piano
  • M is Muziek, Monoloog en Moord (1993) (text by Lodewijk de Boer) Music theatre work
  • Lied (1993) for piano
  • Rosa - A Horse Drama: The Death of a Composer (1993–94) (libretto by Peter Greenaway) Opera for 2 sopranos, tenor, 2 baritones, female speaker, 8 mixed voices, orchestra.
  • Een lied van de zee (1994) (text by Hélène Swarth) for female voice
  • Zilver (1994) for flute, clarinet, violin, cello, piano, vibraphone and marimba
  • Base (1994) for piano left hand
  • Odysseus' Women (1995) (text by Homer, choreography by Beppie Blankert) for 2 sopranos, 2 altos, sampler
  • De komst van Willibrord (1995) for carillon
  • To Pauline O (1995) for oboe
  • Machmes Wos (1996) for voice, piano
  • Trilogie van de Laatste Dag (1996–97) (each of its three sections may be performed separately: (i) The Last Day (texts by Lucebert, folksong A Woman and Her Lass) for boy soprano, 4 male voices, orchestra; (ii) TAO (texts by Laozi, Kotaro Takamura) for 4 female voices, piano [+ voice, koto], small orchestra [5 winds, 2 horns, harp, piano (+ celesta), 2 percussion, minimum 14 strings]; (iii) Dancing on the Bones (text by the composer) for children's chorus, orchestra, 1997)
  • De herauten (1997) for 3 horns, 3 trumpets, 3 trombones, tuba, timpani
  • Not an Anfang (1997) for piano
  • De eerste minnaar (1998) (text by Ton Tellegen) for boy soprano, organ, 1998 (section of music theatre work Oldenbarneveldt; may be performed as a concert work)
  • Tuin van Zink (1998) for viola and live electronics
  • Writing to Vermeer (1997–99) (libretto by Peter Greenaway) Opera for 2 children's voices, 2 sopranos, mezzo-soprano, female chorus, orchestra (7 winds, 2 horns, 2 trumpets [2nd + bass trumpet], 2 harps, 2 electric guitars, cimbalom, 2 pianos, on-stage harpsichord, 2 percussion, minimum 22 strings), CD (music by Michel van der Aa)
  • Woodpecker (1999) for percussion
  • Image de Moreau (1999) for piano
  • Dirck Sweelinck Missed the Prince (1999) for harpsichord
  • Passeggiata in tram in America e ritorno (1999) (text by Dino Campana) for female Italian voice, violin and piano
  • What Shall I Buy You, Son? (2000) for voice, piano
  • Boodschappenlijstje van een gifmengster (2000) (text by the composer) for vocalist (also writes), voice (may be performed as Shopping List of a Poisoner [translated by Nicoline Gatehouse]
  • Inanna's Descent (2000) for mezzo-soprano, piccolo, oboe, violin, piano, 2 percussion ensembles (4–12 total players)
  • The New Math(s) (2000) (text by Hal Hartley) for soprano, transverse flute, violin, marimba, CD (music by Michel van der Aa), 2000 (film score; may be performed as a concert work)
  • Feli-citazione (2000) for piano
  • Passeggiata in tram in America e ritorno (2001) (text by Dino Campana) for female Italian voice, 3 trumpets, 3 trombones, electric guitar, electric violin, double bass, piano, percussion, 1998 (also version for voice, flute, horn, 3 trumpets, 3 trombones, amplified violin, double bass, piano
  • De vleugels van de herinnering (2001) (text by Larissa Tiginachvili [Dutch translation]) for voice, piano
  • Fanfare om te beginnen (2001) for 6 groups of horns
  • La Passione (2000–02) (text by Dino Campana) for female jazz voice, violin, small orchestra (7 winds, 7 brass, electric guitar, cimbalom, 2 pianos, synthesizer, 2 percussion, 3 violins, bass guitar)
  • Very Sharp Trumpet Sonata (2002) for trumpet
  • Tuin van Eros (Garden of Eros) (2002) for string quartet
  • Klokken voor Haarlem (Bells for Haarlem) (2002) for piano, celesta, synthesizer, vibraphone (+ glockenspiel)
  • Pupazzetti by Alfredo Casella, arranged by Louis Andriessen for ensemble in 2002–2003
  • Inanna (2003) texts by Hal Hartley, Theo J.H. Krispijn) for 4 voices, 3 actors, mixed chorus, contrabass clarinet, 4 saxophones, violin, film (by Hal Hartley)
  • Letter from Cathy (2003) (text from a letter by Cathy Berberian to the composer) for female jazz voice, harp, violin, double bass, piano, percussion
  • Tuin van Eros (2003) for violin and piano
  • RUTTMANN Opus II, III, IV (2003) for flute, 3 saxophones, horn, 3 trumpets, 3 trombones, double bass, piano (film music for a film of Walter Ruttman, written for the Filmmuseum Biennale 2003)[2]
  • Haags Hakkûh (The Hague Hacking) (2003) for 2 pianos. Renamed to Haags Hakkûh Stukje (The Hague Hacking Scrap) in 2008.
  • Racconto dall'inferno (2004) (text by Dante Alighieri) for female jazz voice, small orchestra (8 winds, 6 brass, guitar, cimbalom, 2 pianos, 2 percussion, minimum 8 strings, bass guitar). Part II of La Commedia (2004–08).
  • De Opening (2005) for ensemble (combined Orkest De Volharding, ASKO Ensemble, Schoenberg Ensemble)
  • Vermeer Pictures (2005) concert suite for orchestra from Writing to Vermeer (arrangement by Clark Rundell)
  • XENIA (2005) for violin
  • Hymne to the memory of Darius Milhaud for ensemble (1974/2006)[2]
  • Hellende Fanfare (Inclined fanfare; Fanfara inclinata) (2006) for voice and ensemble (Text by Dino Campana)
  • Raadsels (Riddle) (2006) for solo violin
  • Johann Sebastian Bach's Prelude in b minor from the Well-Tempered Clavier BWV 866, arranged for string quartet with the first six bars augmented with a viola part by Igor Stravinsky, completed by Louis Andriessen (2006)
  • ..miserere... (2006–07) for string quartet
  • The City of Dis or: The Ship of Fools (2007) for voices and ensemble. Part I of La Commedia (2004–08).
  • La Commedia (2004–08). Film opera in five parts (texts by Dante and Vondel and from the Old Testament)
  • Haags Hakkûh (The Hague Hacking) (2008) for two pianos and large ensemble
  • Christiaan Andriessens uitzicht op de Amstel (Christiaan Andriessen's view on the river Amstel) (2009) for ensemble
  • Life (2009) for ensemble, with film by Marijke van Warmerdam
  • Anaïs Nin (2009/10) for singer, ensemble and film
  • La Girò (2011), for violin solo and ensemble
  • Mysteriën (2013), for orchestra
  • Tapdance (2013), concerto for percussion and large ensemble
  • Two way ticket (2014), for piano
  • Theatre of the World (2013–15), a 'grotesque stagework' in nine scenes (Libretto by Helmut Krausser)
  • Signs and Symbols (2016), for wind ensemble

Literatuur[bewerken]

  • Louis Andriessen: Gestolen tijd. Querido, Amsterdam, 2002. ISBN 90 214 5062 3
  • Agnes van der Horst: De Andriessens. Een kleurrijke familie van muzikanten en kunstenaars. Lias, Hilversum, 2013. ISBN 978 90 8803 020 8

Selecte discografie[bewerken]

Dvd's[bewerken]

Dvd's met hitnoteringen in de Nederlandse DVD Music Top 30 Datum van
verschijnen
Datum van
binnenkomst
 Hoogste 
positie
 Aantal 
weken
 Opmerkingen 
La commedia 2014 09-08-2014 12 6 Operafilm met o.m. Claron McFadden, Jeroen Willems en Asko/Schönberg Ensemble o.l.v. Reinbert de Leeuw.
Regisseur Hal Hartley, productie De Nationale Opera.

Externe link[bewerken]