Nederrijn

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Voor de Duitse regio, zie Nederrijn (Duitse regio).
Nederrijn
Location Nederrijn.PNG
Debiet 435 m³/s
Van Rijn en Pannerdensch Kanaal bij Arnhem
Naar Lek en Kromme Rijn bij Wijk bij Duurstede
Portaal  Portaalicoon   Geografie
Nederrijn bij Wageningen

De Nederrijn is een Nederlandse rivier en de tak van de Rijn die vanaf Angeren, net voor de afsplitsing van de IJssel bij Arnhem de voortzetting vormt van het Pannerdensch Kanaal. Soms wordt dit kanaal eveneens tot de Nederrijn gerekend; de rivier begint dan bij de afsplitsing van de Waal, kort voor Pannerden. Vanaf Wijk bij Duurstede wordt de hoofdstroom Lek genoemd en de oude stroom Kromme Rijn.

Historie[bewerken]

In 1530 werd onder heerschappij van Karel van Gelre de Rijn bij Arnhem verlegd tot vlak langs de stad; een project dat in 1536 werd afgerond. De stad, die zijn ontstaan dankt aan de St. Jansbeek en de andere 6 sprengbeken die Arnhem rijk is, kon zich aan de Rijnoever nog beter ontwikkelen maar wist zich door een ligging direct aan de rivier ook beter te verdedigen tegen de Spaanse dreiging.

Vroeger begon de Nederrijn enkele kilometers verder stroomopwaarts dan tegenwoordig het geval is, en vormde de toenmalige splitsing tussen Nederrijn en Waal een bron van overstromingen en ellende. Het probleem is opgelost door het graven van het Pannerdensch Kanaal en het afdammen van de bovenloop van de Nederrijn (de tegenwoordige Oude Rijnstrangen).

Waterhuishouding[bewerken]

Om de verdeling van waterafvoer tussen de verschillende takken van de Rijn te regelen zijn er in de Nederrijn en Lek drie stuwen gebouwd, namelijk de sluis- en stuwcomplexen van Driel, Amerongen en Hagestein. Als de stuwen dicht staan is de stroomsnelheid in de Nederrijn vrij laag en wordt het meeste water door de IJssel afgevoerd. Toch wordt ook in dit geval een debiet van 25 m³/s gehandhaafd, voor de nodige verversing van de Nederrijn/Lek benedenstrooms. Als de stuwen open staan, kan het debiet van de Nederrijn stijgen tot ongeveer 500 m³/s.

Natuurontwikkeling[bewerken]

In de laatste vijftien jaar zijn initiatieven ontplooid voor herstel van de karakteristieke riviernatuur langs de Rijntakken. Eén van die projecten is het project Noordoever Nederrijn. Dit project omvat de noordelijke oevers van de Nederrijn van Arnhem tot aan de stuw bij Amerongen, een afstand van circa 40 kilometer. Door natuurontwikkeling in de uiterwaarden ontstaat een gevarieerd landschap met moerassen, bloemrijke graslanden, geulen, plassen en ooibossen en de planten en dieren die daarbij horen. Een ander belangrijk aspect van het project is het herstel van de ecologische relatie tussen de droge natuur van de stuwwallen (Veluwe en Utrechtse Heuvelrug) en de natte natuur langs de Nederrijn. Een voorbeeldgebied van het project Noordoever Nederrijn is de Blauwe Kamer.

Oeververbindingen[bewerken]

Bruggen over de Nederrijn zijn er bij Arnhem (spoorbrug en drie verkeersbruggen), bij Heteren (A50) en bij Rhenen. Veerponten zijn er bij Huissen, Doorwerth, Wageningen (Lexkesveer), Opheusden, Elst en Amerongen.

Andere betekenissen[bewerken]

De benaming Nederrijn (Duits:Niederrhein) heeft in Duitsland meerdere betekenissen.

  • Enerzijds wordt de benedenloop van de rivier de Rijn in de laagvlakte vanaf Bonn tot aan de Nederlandse grens bij Emmerik bedoeld.
  • De term wordt daarnaast algemeen gebruikt om daar de betreffende regio mee aan te duiden, zoals in: luchthaven Niederrhein. Men noemt dit 'het Nederrijngebied' of ook 'de regio Nederrijn'.