Nervus facialis
| Aangezichtszenuw | ||||
|---|---|---|---|---|
| Nervus facialis | ||||
| Zenuw | ||||
 | ||||
Verloop en verbindingen van de nervus facialis in het rotsbeen | ||||
 | ||||
Enkele belangrijke motorische takken van de nervus facialis | ||||
| Synoniemen | ||||
| Latijn | nervus communicans faciei[1] | |||
| Nederlands | zevende hersenzenuw[2]
gelaatszenuw[3] | |||
| Naslagwerken | ||||
| Gray's Anatomy | 202,901 | |||
| MeSH | A08.800.800.120.250 | |||
| Dorlands/Elsevier | n_05/12565770 | |||
| ||||
De nervus facialis[4] of aangezichtszenuw[2] is de zevende van de twaalf hersenzenuwen. De zenuw innerveert de spieren die voor de gezichtsuitdrukkingen zorgen. De zenuw geeft ook de smaakwaarneming van de mondholte en van het voorste tweederde deel van de tong door. De zenuw maakt deel uit van het parasympathische zenuwstelsel.[5]
De nervus facialis heeft zich uit de kieuwboogzenuwen van lagere gewervelden ontwikkeld.
Verloop
[bewerken | brontekst bewerken]De innervatie van de onderkaakspeekselklier en de smaakgewaarwording van het voorste tweederde deel van de tong gaan via de chorda tympani, die zich al vroeg van de aangezichtszenuw afsplitst, door het middenoor loopt en zich bij de n. mandibularis, de derde tak van n. trigeminus voegt.
De nervus facialis bevat zenuwvezels uit de motorische tak van de nucleus nervi facialis, de parasympathische tak van de nucleus salivatorius superior en de nucleus tractus solitarii en ontspringt aan de achterkant van de pons uit de hersenstam. De nervus facialis komt daarna in de brughoek naar buiten en komt via de meatus acusticus internus in het rotsbeen uit. De zenuw splitst zich daar in twee groepen. De eerste groep bestaat uit smaakvezels en vezels voor de secretie van speeksel- en traanklieren. Deze groep loopt binnen de canalis facialis van het rotsbeen. De tweede en grootste groep bestaat uit motorische vezels voor de mimische musculatuur van het gezicht en verlaat de schedel via het foramen stylomastoideum.[6]
Innervatie
[bewerken | brontekst bewerken]Eerste Groep
[bewerken | brontekst bewerken]De nervus facialis splitst zich in het rotsbeen in drie takken af: achtereenvolgens de nervus petrosus major, de nervus stapedius en de chorda tympani. De nervus petrosus major innerveert de traanklier en de neusklieren. De nervus stapedius innerveert de musculus stapedius of stijgbeugelspier in het oor en de chorda tympani zorgt voor de speekselklieren glandulae mandibularis en sublingualis, behalve de oorspeekselklier, voor de traanklier, en de smaak in het voorste tweederde deel van de tong.
Tweede groep
[bewerken | brontekst bewerken]Via het foramen stylomastoidicum verlopen twee takken door de oorspeekselklier naar de gelaatsspieren.
- Het cellichaam van de de nervus auricularis posterior[7] ligt in het ganglion geniculi. De zenuw zorgt voor de gevoeligheid van de oorschelp, een deel van de meatus acusticus externus en het trommelvlies.
- De laatste tak bestaat uit verscheidene motorische eindtakken, behalve de nervus stapedius die al voor het foramen stylomastoideum is afgetakt. Deze zijtakken (Latijn: rami) zijn: de rami temporales naar de slaap, musculus frontalis, rami zygomatici naar mondhoeken en ogen, musculus orbicularis oculi, rami buccales naar de mond, periorale spieren, ramus marginalis mandibulae naar spieren in de buurt van de kin en de ramus cervicalis naar de hals, naar de platysma.
Klinische evaluatie
[bewerken | brontekst bewerken]Bij perifere beschadiging van de nervus facialis ontstaat er een verlamming van alle spieren van de aangedane gezichtshelft. Een veelvoorkomende en vaak tijdelijke variant hiervan is de aangezichtsverlamming van Bell, waarbij de ipsilaterale spieren voor de gezichtsuitdrukking worden aangetast. De wenkbrauw wordt opgetrokken en er ontstaan groeven in de huid van het voorhoofd. Daarnaast hebben de patiënten vaak last van een hangende mondhoek aan de kant waar de laesie is opgetreden en kunnen vaak ook niet goed kauwen doordat de wangspier wordt aangetast.
Bij een verlamming van de nervus facialis valt de musculus stapedius uit en daarmee ook de demping van het geluid.
Centrale beschadiging van de nervus facialis heeft alleen verlamming van het onderste deel om de mond van het gezicht tot gevolg, aangezien de zenuwen van het bovenste deel bij het oog en het voorhoofd vanuit twee kanten van de hersenen worden aangestuurd. Dat is een gedeeltelijk gekruiste innervatie.
Aangezien de nervus facialis door de oorspeekselklier heenloopt, kan een tumor in de speekselklier leiden tot uitvalverschijnselen.
- ↑ Bock, C.E. & Pool, P.H. (1842). Hand-atlas der ontleedkunde van den mensch, benevens een tabelsgewijs handboek der ontleedkunde. Hendrik Frijlink, Amsterdam.
- 1 2 Everdingen, J.J.E. van, Eerenbeemt, A.M.M. van den (2012). Pinkhof Geneeskundig woordenboek, 12de druk. Bohn Stafleu Van Loghum, Houten.
- ↑ Boon, T. den & Geeraerts, D. (Red.) (2005). Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse Taal, 14e editie. Van Dale Lexicografie BV, Utrecht/Antwerpen.
- ↑ Federative Committee on Anatomical Terminology (FCAT) (1998). Terminologia Anatomica. Thieme, Stuttgart.
- ↑ Blumenfeld, H. (2010). Neuroanatomy through Clinical Cases, 2e druk. Sinauer Associates, Inc. Publishers, Sunderland, MA, Verenigde Staten.
- ↑ Agur, A. and Grant, J. (2013). Grant's atlas of anatomy, 13e editie. Wolters Kluwer Health/Lippincott Williams & Wilkins, Philadelphia, pp. 821.
- ↑ Van Loon, J. (2017). Neuroanatomie, 14e editie. KU Leuven Faculteit Geneeskunde, Leuven.
· 
· 