PFOS-schandaal

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Actuele gebeurtenis In dit artikel wordt een actuele gebeurtenis beschreven.
De informatie op deze pagina kan daardoor snel veranderen of inmiddels verouderd zijn.

Het PFOS-schandaal is een milieuschandaal in België dat in 2021 aan het licht kwam toen bij werken aan de Oosterweelverbinding een vervuiling ontdekt werd met grote hoeveelheden van de giftige stof PFOS 15 km rond Zwijndrecht, veroorzaakt door het bedrijf 3M.[1][2][3] Hoewel het giftige effect van PFOS bij deskundigen en bij het bedrijf reeds sedert de jaren 1970 bekend was,[4][5][6] en de Belgische bevoegde diensten minstens sedert 2017 op de hoogte waren, kwam de zaak pas breed in de pers naar aanleiding van de graafwerken aan de Oosterweeltunnel.

Chemische producten[bewerken | brontekst bewerken]

PFOS (perfluoroctaansulfonzuur) en PFOA (perfluoroctaanzuur) behoren tot de familie van PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen). Verschillende rapporten, intern en extern aan 3M, hebben als sinds de jaren 1960 gemeld dat deze stoffen giftig zijn voor mens en dier.[7] 3M stopte in 2000 met de productie in Zwijndrecht. Het gebruik in blusschuim werd sinds 2011 verboden.[8] Helaas werden er op diverse plaatsen opslagtanks gevonden met historische contaminatie (General Motors-fabriek[9], brandweer van Mechelen). De vervuilingsnormen werden sinds 2010 gevoelig verlaagd.[10] Een algemene eigenschap van deze producten is dat ze niet afbreken in de natuur en dus de naam van eeuwige chemicaliën krijgen.[9]

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Diverse instellingen en ministers spelen een rol in deze zaak.

Lantis en 3M hebben een dading afgesloten die elke rechtszaak uitsluit op de gronden van de Oosterweelwerf.[11] 3M zou gedreigd hebben om de fabriek te sluiten.[12] De vorige intendant van de Oosterweel werf schat dat 3M 500 tot 600 miljoen euro zou moeten betalen voor sanering.[13]

Vlaams Minister Zuhal Demir heeft prof. Karl Vrancken van VITO en de Universiteit Antwerpen aangesteld om het probleem gedurende een jaar te onderzoeken met een eerste verslag na drie maanden[14][15] en stelde het Vlaams Parlement voor een parlementaire onderzoekscommissie op te richten.[16] De Vlaamse regering was in 2017 op de hoogte[17], de burgemeester van Zwijndrecht was niet op de hoogte.[18] Een speciale gemeenteraad ondervraagt of de burgemeester van Antwerpen Bart De Wever op de hoogte was.[19] OVAM had in 2017 een persbericht voorbereid over de gevaren en de mogelijke gevolgen van de vervuiling, maar toenmalig Vlaams Minister Joke Schauvlieghe stuurde dit niet uit[20], op advies van OVAM omdat er nog te weinig inzicht was in de risico's.[21] Toenmalig Vlaams Minister Ben Weyts raamde in 2017 de kosten van sanering op 30 tot 50 miljoen euro.[22][23]

In 2021 werd in bodemmonsters tot 17 µg PFOS per kg droge aarde gemeten.[24] Stemmen gaan op om de werken ondanks de vervuiling voort te zetten.[25] Maar volgens milieujuriste Isabelle Larmuseau is de opslag van met PFOS vervuilde grond in een veiligheidsberm in strijd met de Europese POP-richtlijn inzake persistente organische verontreinigende stoffen.[26]

De Palingbeek in de buurt van de 3M fabriek blijkt besmet,[27] evenals andere waterlopen.[28] Ook het water van de Schelde zou meer PFOS bevatten dan toegelaten, maar hier is het onduidelijk vanwaar die vervuiling komt.[29]

Medio juni 2021 heeft de Vlaamse Regering beperkingen opgelegd aan de consumptie van eieren en groenten van 1,5, 5 en 10 km rond de site.[30][31] Een grootschalig bloedonderzoek bij de bevolking werd aangekondigd[32] op advies van toxicoloog Jan Tytgat.[33]

Op 25 juni 2021 ging in het Vlaams Parlement een commissie van start die het schandaal moet onderzoeken.[34]

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]