Penicillium

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Penseelschimmel
Penicillium op mandarijn
Taxonomische indeling
Rijk:Fungi
Stam:Ascomycota
Klasse:Eurotiomycetes
Onderklasse:Eurotiomycetidae
Orde:Eurotiales
Familie:Trichocomaceae
Geslacht
Penicillium
Link (1809)
Conidiofoor Penicillium sp.
Afbeeldingen op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Penseelschimmel op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Penicillium of penseelschimmel is een geslacht van zakschimmels uit de Trichocomaceae-familie. De schimmels staan bekend als borstelvorm omdat hun conidia op borstels lijken. Soorten in dit geslacht zijn belangrijk bij de productie van zowel penicilline als voedingsmiddelen zoals schimmelkaas.

Kenmerken[bewerken | brontekst bewerken]

De thallus, het mycelium van de borstelzwam, bestaat uit een sterk vertakt netwerk van meerkernige hyfen, die zijn gescheiden door septa en meestal kleurloos zijn. Op dit hyphae-mycelium vormen zich de typische vertakte conidiëndragers met de individueel ingesnoerde conidiosporen, die meestal groen van kleur zijn en de belangrijkste vorm van verspreiding van de schimmels vertegenwoordigen.

Voortplanting[bewerken | brontekst bewerken]

Door seksuele voortplanting vormen de paddenstoelen ook typische vruchtlichamen die de ascospore bevatten. Het proces van seksuele voortplanting begint met het inpakken van een ascogonium en een antheridium, waarbij de celkernen worden uitgewisseld. Vervolgens worden door de verbinding van hyfen de vruchtlichamen met de willekeurig verdeelde asci gevormd. Elke ascus bevat acht eencellige ascosporen.

Leefwijze[bewerken | brontekst bewerken]

Penseelschimmels leven voornamelijk in de koele en gematigde klimaten als wijdverspreide bodemschimmels en zijn daarom bijna overal aanwezig waar organisch materiaal wordt geproduceerd voor afbraak. De saprofyten onder de penseelschimmels en Aspergillus-soorten behoren tot de bekendste vertegenwoordigers van de Eurotiales en leven voornamelijk van organische, afbreekbare stoffen. Ze vertegenwoordigen de klassieke vormen en behoren tot de belangrijkste voedselbedervers. Veel soorten scheiden mycotoxinen af, die zeer giftig zijn.

Economische betekenis[bewerken | brontekst bewerken]

Bij de productie van kaas en diverse vleesproducten speelt een aantal penseelvormen een centrale rol. Zo worden Penicillium camemberti en Penicillium roqueforti gebruikt als edele schimmel bij de productie van camembert, brie, roquefort en vele andere kaassoorten. Bij de productie van rauwe worst en ham worden paddenstoelen zoals Penicillium nalgiovense gebruikt, die enerzijds de smaak verbeteren en anderzijds de houdbaarheid verlengen door kolonisatie met andere soorten schimmels te voorkomen. Naast de soorten die in de voedingsindustrie worden gebruikt, zijn penseelschimmels een bron voor de biotechnologische productie van enzymen zoals pectinasen, lipasen, amylasen, cellulasen en proteasen, evenals schimmels van het geslacht Aspergillus. Ze worden ook gebruikt om belangrijke organische zuren te produceren, met name citroenzuur, gluconzuur en wijnsteenzuur. Daarnaast worden belangrijke antibiotica verkregen, waarvan met name penicilline en griseofulvine een economische rol spelen.

Soorten[bewerken | brontekst bewerken]

Literatuur[bewerken | brontekst bewerken]

  • Martin Schmiedeknecht: Eurotiales in: Urania Pflanzenreich. Viren, Bakterien, Algen, Pilze. Urania-Verlag, Berlin 2000; Seiten 417–418. ISBN 3-332-01167-7.
  • Wolfgang Mücke, Christa Lemmen: Schimmelpilze. Vorkommen, Gesundheitsgefahren, Schutzmaßnahmen. ecomed MEDIZIN, Landsberg am Lech 2004

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]

  • soortenBank.nl beschrijving en afbeeldingen van Penicillium digitatum
  • cbs.knaw.nl: beschrijving en afbeeldingen van diverse Penicillium soorten
Zie de categorie Penicillium van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.