SMER - sociálna demokracia

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Richting – Sociaaldemocratie
Logo
Personen
Partijleider Robert Fico
Algemene gegevens
Actief in Slowakije
Richting Centrumlinks
Ideologie Sociaaldemocratie
Europese fractie Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten
Europese organisatie Partij van Europese Socialisten
Website www.strana-smer.sk
Portaal  Portaalicoon   Politiek

SMER – Sociálna Demokracia is de grootste sociaaldemocratische partij van Slowakije. De naam betekent letterlijk Richting - Sociaaldemocratie. Vóór 1 januari 2005 was de naam SMER (tretia cesta), hetgeen Richting (Derde Weg) betekent. De naam wordt dikwijls afgekort als Smer. Partijvoorzitter is Robert Fico.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Ontstaan[bewerken | brontekst bewerken]

De partij ontstond in 1999 als afsplitsing van de Partij van de democratische linksen ("Strana demokratickej ľavice", SDĽ), die als opvolgster van de Communistische Partij van Slowakije was ontstaan. Onder het leiderschap van Robert Fico groeide de SMER snel uit tot de populairste partij van Slowakije, terwijl de aanhang van de SDĽ gestaag achteruitging. In 2002 deed de SMER voor het eerst mee aan de verkiezingen voor de Nationale Raad (het Slowaakse parlement).

Fusie[bewerken | brontekst bewerken]

Op januari 2005 kwam het tot een samensmelting van de SMER met de volgende kleine sociaaldemocratische partijen:

  • Strana demokratickej ľavice
  • Sociálnodemokratická alternatíva (Sociaal-Democratisch Alternatief) – een kleine moderne sociaaldemocratische partij, die was ontstaan door een latere afsplitsing van de SDĽ
  • Sociálnodemokratická strana Slovenska (Sociaal-Democratische Partij van Slowakije) – een in 1990 opgerichte partij, die bekend raakte onder het voorzitterschap van Alexander Dubček

De aldus ontstane partij werd hernoemd tot SMER – Sociálna demokracia.

Macht[bewerken | brontekst bewerken]

Bij de parlementsverkiezingen van 2006 werd SMER voor het eerst de grootste partij van Slowakije, een status die zij ook bij de volgende drie verkiezingen behield. Partijleider Robert Fico was meermaals premier van Slowakije en tussen 2012 en 2016 beschikte SMER zelfs over een absolute meerderheid, waardoor de partij alleen kon regeren.

Toen premier Fico in maart 2018 aftrad na de moord op de journalist Ján Kuciak, werd Peter Pellegrini binnen de partij naar voren geschoven als premier. Hij fungeerde tijdens de parlementsverkiezingen van februari 2020 tevens als lijsttrekker. SMER leed echter een forse nederlaag en verloor daarbij na 14 jaar haar dominantie als grootste partij. Kort na de verloren verkiezingen stapte Pellegrini na een conflict met Fico uit de partij om een eigen partij op te richten: HLAS – sociálna demokracia. Een deel van de SMER-leden volgde hem, maar Fico's populariteit bleef onder kiezers onverminderd groot.

Verkiezingsresultaten[bewerken | brontekst bewerken]

Nationale Raad[bewerken | brontekst bewerken]

SMER behaalde de volgende resultaten bij de Slowaakse parlementsverkiezingen:

Jaar Lijsttrekker Zetels Percentage Positie
2002 Robert Fico 25 / 150 13,5% oppositie
2006 50 / 150 29,1% coalitieregering
(SMER, SNS, ĽS-HZDS)
2010 62 / 150 34,8% oppositie
2012 83 / 150 44,4% eenpartijregering
2016 49 / 150 28,3% coalitieregering
(SMER, SNS, Most-Híd)
2020 Peter Pellegrini 38 / 150 18,3% oppositie
2023 Robert Fico 42 / 150 22,9% coalitieregering
(SMER, HLAS-SD, SNS)

Slechts bij de verkiezingen van 2002 en 2020 kwam SMER niet als de grootste partij uit de bus.

Europees Parlement[bewerken | brontekst bewerken]

SMER behaalde de volgende resultaten bij de Europese Parlementsverkiezingen:

Jaar Lijsttrekker Zetels Percentage
2004 Monika Beňová 3 / 14 16,9%
2009 Boris Zala 5 / 13 32%
2014 Maroš Šefčovič 4 / 13 24,1%
2019 Monika Beňová 3 / 14 15,7%

Normaalgesproken behoort SMER op Europees niveau tot de Partij van Europese Socialisten (PES) en maakt het in het Europees Parlement deel uit van de Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten (S&D). In oktober 2023 werd SMER door beide groepen echter geschorst nadat het op nationaal niveau een regering had gesmeed met de nationalistische Slowaakse Nationale Partij.[1] Eerder werd het lidmaatschap van de partij om dezelfde reden ook al opgeschort (2006–2008) of werd daarvoor gepleit (2015). De populistische en pro-Russische standpunten die partijleider Fico inneemt lagen hieraan ten grondslag.

Referenties[bewerken | brontekst bewerken]

Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Smer – sociálna demokracia op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.