Sint-Walburgiskerk (Zutphen)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Sint Walburgiskerk (Zutphen))
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Walburgiskerk
Walburgiskerk
Plaats Zutphen
Gewijd aan Walburga
Gebouwd in 13e-16e eeuw
Monumentnummer  41195
Architectuur
Toren Hoogte 76 m
Portaal  Portaalicoon   Christendom
Toren van de Walburgiskerk met stadsmuur

De Walburgiskerk, plaatselijk bekend als Walburgkerk of ook Walburgskerk, is een kerk aan het 's-Gravenhof in Zutphen waarvan het oudste deel uit de 11e eeuw dateert. De huidige kerk dateert voor het grootste deel uit de eerste helft van 13e eeuw; sinds de 16e eeuw is het exterieur weinig veranderd.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Middeleeuwen[bewerken | brontekst bewerken]

Het elfde-eeuwse oudste deel van de kerk was eerst gewijd aan zowel Petrus als Walburga, maar de eerste verdween in de loop van de 12e eeuw uit beeld. Tot ca. 1250 was de Walburgiskerk de enige parochiekerk van Zutphen tot de Nieuwstadskerk werd gesticht.

Renaissance[bewerken | brontekst bewerken]

De toren heeft een hoogte van 76 meter, maar was tot 1600 117 meter hoog. Hiermee was de toren hoger dan de Dom van Utrecht. Bij de kerk is de Librije, een kettingbibliotheek uit 1561 gevestigd. Het is een van de drie overgebleven bibliotheken van dit type in Europa.

Sinds 1591 is de Sint Walburgiskerk een protestantse kerk. Na de overname van de kerk door de protestanten sloopte men in 1595 het gewelf van de crypte, waarna de vloer werd geëgaliseerd.

Achttiende tot en met twintigste eeuw[bewerken | brontekst bewerken]

De dakruiter op het hoogkoor werd in 1729 geplaatst en is in 1981 vernieuwd. Het Zuiderportaal werd in 1888-1892 hersteld en gedeeltelijk vernieuwd.

De kerk onderging tussen 1890 en 1919 een eerste grote restauratie. B. Peteri had de leiding er van en na 1894 architect H.A. Ezerman. P.J.H. Cuypers was adviseur. In 1945 liep de kerk zware schade op die werd hersteld bij de restauratie van 1948-1962. Op 30 maart 1948 brandde de torenspits, de peperbus uit 1633, af. Na decennia van discussie over de nieuwe bekroning van de toren werd in 1970 een spits in dezelfde vorm geplaatst.[1] In de jaren 1979-1998 volgde een op het interieur gerichte restauratie. Het Noorderportaal (Mariaportaal) is in 1992 opnieuw hersteld.[2]

De Walburgiskerk was eigendom van de Protestantse Gemeente Zutphen, in 2016 werd ze overgedragen aan de Stichting Oude Gelderse Kerken (SOGK). De stichting Walburgiskerk Zutphen is verantwoordelijk voor de exploitatie. In de zomer wordt tijdens de dienst op zondag en bij veel concerten het Baderorgel bespeeld.

Inventaris[bewerken | brontekst bewerken]

Hoofdorgel[bewerken | brontekst bewerken]

Het Baderorgel

De kerk heeft drie orgels. Het hoofdorgel is in 1639 gebouwd door Hans Henrick Bader. Het geldt als grootste Nederlandse orgel uit de late renaissance/vroege barok. Het instrument is in de loop der jaren aanzienlijk gewijzigd en uitgebreid door de orgelbouwers Johannes Wilhelmus Timpe (1813) en Nicolaus Anthony Lohman (1824). In 1976 en 1996 werd het orgel door orgelmakerij Reil gerestaureerd en in de historische toestand van de zeventiende eeuw teruggebracht.[3] In 2016 werd het orgel als virtuele versie (sample-set) voor Hauptwerk beschikbaar gemaakt. Het instrument heeft 38 registers verdeeld over drie manualen en zelfstandig pedaal. De tractuur is mechanisch.[4]

Rugwerk C–f3
Prestant 4′
Holpijp 8′
Quintadeen 8′
Fluit 4′
Quint 3′
Octaaf 2′
Quintfluit 11/2
Terts 13/5
Mixtuur IV–V
Kromhoorn 8′
Hoofdwerk C–f3
Prestant 8′
Quintadeen 16′
Holpijp 8′
Octaaf 4′
Gemshoorn 4′
Quintfluit 3′
Octaaf 2′
Mixtuur IV–VI 2′
Fagot 16′
Trompet B/D 8′
Bovenwerk C–f3
Prestant 8′
Roerfluit 8′
Baarpijp 8′
Fluit-Travers D 8′
Octaaf 4′
Fluit d'Amour 4′
Woudfluit 2′
Flageolet 1′
Carillon III D
Vox Humana 8′
Tremulant
Pedaal C–d1
Prestant 16′
Subbas 16′
Octaaf 8′
Gedekt 8′
Octaaf 4′
Bazuin 16′
Trompet 8′
Trompet 4′

Werktuiglijke registers

  • Koppel hoofdwerk-bovenwerk
  • Koppel hoofdwerk-rugwerk
  • Koppel rugwerk-hoofdwerk
  • Koppel pedaal-hoofdwerk
  • Koppel pedaal-rugwerk
  • Koppel pedaal-bovenwerk
  • Tremulant gehele werk
  • Tremulant bovenwerk
  • Afsluiters op alle werken

Literatuur[bewerken | brontekst bewerken]

  • Groothedde, M. (red.) (1999). De Sint-Walburgiskerk in Zutphen. Momenten uit de geschiedenis van een middeleeuwse kerk. Zutphen: Walburg Pers

Externe links[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie St Walburgis Church (Zutphen) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.