Aardstralen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Niet te verwarren met aardse straling, de warmtestraling die wordt uitgezonden door de Aarde, noch met de radius van de Aarde.
Wichelroedeloper, 18e eeuw

Aardstralen zijn een hypothetische straling, afkomstig uit de aarde, die als een soort mystiek krachtveld de aarde bedekt en invloed uitoefent op alles wat er leeft. Er zou volgens het volksgeloof sprake zijn van verschillende soorten aardstralen met elk een verschillende verklaring. Het bestaan van aardstralen wordt in de wetenschap niet aanvaard en derhalve wordt het onderzoeken ervan gezien als pseudowetenschap.[1][2][3]

Deze uit de aarde voortkomende 'stralen' zouden slapeloosheid, zenuwachtigheid, kanker en allerlei andere kwalen veroorzaken. Ze zouden schadelijk zijn voor de gezondheid op bepaalde plaatsen binnen- en buitenshuis.[4]

Geschiedenis en volksgeneeskunde[bewerken]

De aardstralen zouden zijn ontdekt door Becquerel in 1896[5] toen hij radioactiviteit ontdekte; ze hebben echter niets met elkaar te maken. Het idee kwam begin 20e eeuw aanvankelijk op in Duitsland, waar destijds veel aandacht was voor wichelroedelopers die zochten naar onbekende waterbronnen. Vanaf de jaren '30 werden aardstralen in verband gebracht met kanker en andere kwaadaardige ziekten bij mensen, dieren en planten, waardoor pogingen ze op te sporen een hoge vlucht namen bij het angstig geworden publiek.[6]

Onder het volk leven en leefden allerlei middelen als bescherming tegen aardstralen. In de jaren '50 beschermden boeren zich tegen aardstralen in hun akkers. Zo werden afschermkastjes in de grond gedaan, om gewassen te beschermen.[7] Andere remedies tegen aardstralen die onder het volk leefden/leven waren onder meer het leggen van roestige spijkers onder het bed, het bed verplaatsen, of het leggen van een stuk plastic onder de vloer.

Wichelroedelopers werden ingezet om de aardstralen op te sporen. Het uitslaan van de wichelroede bij de roedeloper zou de aardstralen kunnen aantonen.[8] In de jaren 70 en 80 van de 20e eeuw werden in Nederland wel eens wichelroedelopers ingeschakeld bij de bouw van huizen om de positie van aardstralen te bepalen. Het plaatsen van 'ontstoorders' was populair, en ze komen ook tegenwoordig nog voor. In het volksgeloof werkten deze apparaten. In werkelijkheid bleken de apparaten vaak slechts wat metalen plaatjes, zand of kiezelstenen te bevatten.[9]

Ideeën ter verklaring[bewerken]

Eén geopperd idee is dat er 'stralen' diep vanuit de aarde zouden kunnen komen en door ondergrondse water- of gasstromen, die als een soort lens zouden werken, scherp gebundeld zouden kunnen worden.[bron?] Afgezien van de vraag van welke straling hier sprake zou zijn, is deze werking bij geen enkele straling aangetoond. Het verschijnsel is in de geofysica niet beschreven.[10]

Een ander idee voor aardstralen wijst naar de Hartmann-netten en Currynetten die door de naamgevende personen Ernst Hartmann en Manfred Curry zijn beschreven.[bron?] Deze 'netten' zijn in de geologie, met name in de geofysica, nooit beschreven.[10]

Het bestaan van aardstralen is nooit aangetoond, noch met conventionele meetapparatuur noch met wichelroedes of andere opsporingsmethoden.[11] De vermeende werking van wichelroedes berust volgens onderzoek op het reeds honderd jaar bekende Carpenter-effect.[bron?] Het gaat om een ideomotorische beweging veroorzaakt door het verwachtingspatroon van de bediener. Door de voorstelling of de waarneming van bewegingen worden in de spieren tonusveranderingen veroorzaakt die onwillekeurig tot de voleindiging van de beweging voeren. Als een wichelroedeloper een uitslag verwacht dan slaat de roede ook uit en ze zal steeds op dezelfde plaats uitslaan, net daar waar hij of zij een 'waterader' of een 'stoorzone' verwacht. Het Carpenter-effect is ook verantwoordelijk voor gelijkaardige bewegingen zoals bij pendelen, glaasje draaien of het ouijabord. De veronderstelde invloeden van onderaardse water- en gasstromen zijn evenmin ooit aangetoond.[12] Gas is lang geleden ontstaan en zit vaak 'gevangen' onder ondoordringbare aardlagen of is via breuken of doorlaatbare lagen ontsnapt naar de atmosfeer. Grondwater is aanwezig in poreuze (of in ondoorlaatbare lagen waarin zich veel breuken bevinden) watervoerende lagen. Vaak zijn dergelijke watervoerende lagen door volledig ondoorlaatbare lagen van elkaar gescheiden. Grondwater kan zowel stilstaan als bewegen. De stroomsnelheid kan variëren van enkele centimeters tot enkele decimeters per jaar, afhankelijk van het gesteente waar het zich in bevindt. Het begrip 'waterader' kan wellicht vergeleken worden met het begrip aquifer uit de hydrogeologie. Het begrip 'stoorzone' zoals hier bedoeld heeft geen equivalent in de geologie.

Fraude[bewerken]

Consumentenorganisaties en televisieprogramma's hebben verschillende malen verkopers ontmaskerd als oplichters. De verkoper liet dan bijvoorbeeld met de wichelroede zien dat er aardstralen door de slaapkamer liepen. Daarna plaatste hij een ontstoorder (een Poverni, beschermend kastje dat POtentiaalVERschillen NIvelleert) in de kelder. Die ontstoorder werd door de programmamakers verwijderd zonder dat de verkoper het wist. Desondanks constateerde de verkoper bij een tweede 'meting' dat de aardstralen verdwenen waren.

Zie ook[bewerken]

Bronnen[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. (sv) Folkvett issue 3-4 1997 gepubliceerd door Föreningen Vetenskap och Folkbildning
  2. (en) Robinson, Edwin & Coruh, Cahit, Basic Exploration Geophysics (New York 1988). John Wiley & zn. ISBN 0-471-61297-0
  3. (en) Weinberg, Steven, Dreams of a Final Theory', Hutchinson radius (Londen 1993). ISBN 0-09-1773954
  4. Folkloristisch woordenboek van Nederland en Vlaams België/ K. ter Laan, 1949, pp. 4.
  5. Folkloristisch woordenboek, pp. 4
  6. Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993-2002) s.v. "aardstralen". Microsoft Corporation/Het Spectrum.
  7. Vrijdag de dertiende: bijgeloof en wat erachter zit/ S.J. van der Molen, 1997, pp. 25-30 (Primsa; 1886).
  8. 'Aardstralen en wichelroedelopers', in: Dalfser Muggen: volksverhalen uit een Overijsselse gemeente/ R.A. Koman, 2003, pp. 172-173.
  9. http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/archief/article/detail/2596394/1999/03/01/Aardstralen.dhtml
  10. a b (en) Holmes, A., 1966. Principles of physical geology. Nelson, London, 1288 pp. (20e herziene druk).
  11. (en) Onderzoek van de Graz University of Technology over 'geopathogenic zones'
  12. (nl) Dufour, F.C., 1998. Grondwater in Nederland. Onzichtbaar water waarop wij lopen. Geologie van Nederland, 3: 1-264. NITG-TNO, Delft. ISBN 90-6743-536-8.