Kornelis ter Laan
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Kornelis (Kees, later Klaas) ter Laan (beter bekend als K. ter Laan) (Slochteren, 8 juli 1871 - Utrecht, 6 maart 1963) was een Nederlands taalkundige en politicus.
Hij was een bekend pleitbezorger van de Groninger taal en cultuur. Daarnaast was hij Tweede Kamerlid voor de Sociaal Democratische Arbeiders Partij (SDAP) en burgemeester van Zaandam.
Naar hem is de K. ter Laan prijs vernoemd, die sinds 1983 jaarlijks wordt uitgereikt door de Stichting 't Grunneger Bouk.
Inhoud |
[bewerk] Levensloop
Zijn vader was oorspronkelijk dagloner, maar was er in geslaagd een eigen boerderij te krijgen. Vader zag voor Kees en zijn jongere broer Jan weinig toekomst in de landbouw. Het inkomen uit het boerenbedrijf was net genoeg om voor Kees enige opleiding te betalen. Hij kon daardoor de hbs in Sappemeer volgen, meer zat er financieel niet in. Door het volgen van extra lessen slaagde hij er in om een betrekking als onderwijzer te krijgen in Noordbroek.
Op jonge leeftijd raakte hij geïnteresseerd in het socialisme. Hij werd lid van de Sociaal-Democratische Bond, maar verliet deze toen men voor de antiparlementaire weg koos. Hij trad toe tot de SDAP en werd in 1901 tot lid van de Tweede Kamer gekozen voor het kiesdistrict Hoogezand. Hij zou tot 1937 lid van de Kamer blijven. Van 1905 tot 1914 was hij tevens gemeenteraadslid te Den Haag en daarmee de eerste socialist in de Haagse gemeenteraad.
Zijn werk in het onderwijs had hem ondertussen naar Delft gebracht waar hij hoofdmeester werd. In 1914 werd hij door Cort van der Linden eveneens als eerste socialist tot burgemeester benoemd in Zaandam. Hij zou dat tot 1937 blijven.
Hij was getrouwd met Ida Groen. Zij kregen twee zoons en een dochter. Ter Laan overleed op 92-jarige leeftijd.
[bewerk] Schrijverschap
Hoewel Ter Laan op betrekkelijk jonge leeftijd uit Groningen was vertrokken bleef hij een sterke band met zijn geboortegrond voelen. Die band komt tot uitdrukking in veel van zijn geschreven werk. Hij is daarin meer verteller dan schrijver.
Zijn woordenboek van het Gronings geldt nog steeds als de standaard.
[bewerk] Publicaties
Zijn belangrijkste publicaties zijn:
- De riekdom van de Grunneger toal (1924)
- Groninger overleveringen (2 delen, 1928, 1930)
- Nederlandse overleveringen (2 delen, 1930)
- Nieuw Groninger Woordenboek (1929)
- Encyclopedisch woordenboek voor Groot-Nederland (1937)
- Groningen voor honderd jaar (1937)
- Joodse overleveringen (1937)
- Woordenboek van de vaderlandse geschiedenis (1939)
- Beknopte Nederlandse Encyclopedie (1941, 1947, 1949)
- Letterkundig woordenboek (1941)
- Aardrijkskundig woordenboek van Nederland (1942, 1948)
- Folkloristisch woordenboek (1949)
- Nederlandse spreekwoorden, spreuken en zegswijzen (1950)
