Abebe Bikila
| Abebe Bikila | ||||
| Afbeelding gewenst | ||||
| Volledige naam | Abebe Bikila | |||
| Geboortedatum | 7 augustus 1932 | |||
| Geboorteplaats | Mout | |||
| Overlijdensdatum | 25 oktober 1973 | |||
| Overlijdensplaats | Addis Abeba | |||
| Lengte | 1,76 m | |||
| Gewicht | 58 kg | |||
| Sportieve informatie | ||||
| Discipline | lange afstand | |||
| Trainer/coach | Onni Niskanen | |||
| Eerste titel | Olympisch marathonkampioen 1960 | |||
| OS | 1960, 1964, 1968 | |||
| Extra | Wereldrecordhouder marathon 1960-1963 en 1964-1965 | |||
|
||||
Abebe Bikila (Mout, 7 augustus 1932 – Addis Abeba, 25 oktober 1973) was een Ethiopische marathonloper en de eerste olympische medaillewinnaar van een zwart-Afrikaans land. Hij nam driemaal deel aan de Olympische Spelen en won hierbij twee gouden medailles. In totaal liep hij in zijn carrière 26 marathons.
Inhoud |
[bewerken] Biografie
Bikila werd geboren als zoon van een herder. In 1944 sloot hij de traditionele "Gez"-school af, en op 20-jarige leeftijd kwam hij in dienst als lijfwacht van de keizer van Ethiopië, Haile Selassie. Toen hij 22 jaar oud was trouwde hij Yewibdar Giorghis, met wie hij vier kinderen kreeg.
Zijn sportieve talent werd om militaire redenen ontdekt, toen hij een parade bijwoonde met Ethiopische atleten, die in 1956 zouden meedoen aan de Olympische Spelen van Melbourne. Op de nationale militaire kampioenschappen in 1956 brak hij onverwachts de Ethiopische records van Wami Biratu op zowel de 5000 m als de 10.000 m. Met deze indrukwekkende resultaten kwalificeerde hij zich voor de Olympische Zomerspelen 1960 die in Rome werden gehouden.
Bikila werd wereldberoemd door tijdens deze Spelen op blote voeten het wereldrecord marathon te verbeteren (2:15.16), waarmee hij winnaar werd. In 1961 won hij de marathon op de Japanse kampioenschappen in 2:29.27.
Zes weken voor de Olympische Spelen van 1964 in Tokio moest Bikila aan zijn blindedarm worden geopereerd. Desondanks wist hij opnieuw het wereldrecord te verbeteren (2:12.12) en daarmee zijn olympische titel te prolongeren.
Zijn poging om op de Olympische Spelen van 1968 in Mexico-Stad een derde gouden medaille te winnen mislukte, omdat hij op het 15 km-punt wegens een vermoeidheidsbreuk[1] in een middenvoetsbeentje moest opgeven.
Tijdens ongeregeldheden in Addis Abeba in de herfst van 1968, moest Bikila in zijn Volkswagen Kever uitwijken voor een groep protesterende studenten.[2] Hij verloor de macht over het stuur, belandde in een greppel en raakte vanaf zijn middel verlamd. Negen maanden lang volgde hij revalidatie. Hoewel hij in een rolstoel zat, verloor hij nimmer zijn sportieve geest. In 1970 nam hij deel aan een wedstrijd sleerijden waarvoor hij eigenlijk alleen als toeschouwer was uitgenodigd. Daar haalde hij goud op de 25 km en de 10 km. Zijn Zweedse coach Onni Niskanen overtuigde hem ervan dat hij moest mee doen aan de Olympische Spelen op het onderdeel boogschieten. Abebe maakte een grap dat hij de volgende keer de Olympische Spelen zou winnen in een rolstoel. Hij nam deel aan het wereldkampioenschap boogschieten voor gehandicapten in 1970 en behaalde een negende plaats.
In 1972 werd hij uitgenodigd als eregast op de Olympische Spelen in München. Daar zag hij hoe de Amerikaan Frank Shorter de marathon won. Shorter ontving zijn medaille en ging naar Bikila om deze de hand te schudden.
Abebe Bikila overleed in 1973 op 41-jarige leeftijd in Addis Abeba aan een intracerebraal hematoom, een ziekte waar hij meerdere maanden tegen gevochten had. Hij werd op de begraafplaats in de St. Joseph-kerk in Addis Abeba begraven. Het nationale stadion is naar hem vernoemd. Tevens heeft het schoenenmerk Vibram een schoen naar Bikila vernoemd.
[bewerken] Titels
- Olympisch kampioen marathon in 1960 en 1964
[bewerken] Persoonlijk record
| Onderdeel | Prestatie | Datum | Plaats |
|---|---|---|---|
| marathon | 2:12.12 (ex-WR) | 21 oktober 1964 | Tokio |
[bewerken] Wereldrecords
| Datum | Tijd | Plaats |
|---|---|---|
| 10 september 1960 | 2:15.16,2 | Rome |
| 21 oktober 1964 | 2:12.12 | Tokio |
[bewerken] Palmares
[bewerken] 10 Eng. mijl
- 1962:
10 EM van Kopenhagen 48.20,6
[bewerken] marathon
- 1960: Marathon van Addis Ababa - 2:21.23
- 1960: OS van Rome - 2:15.16,2
- 1961: Marathon van Kosice - 2:20.12
- 1961: marathon van Athene - 2:23.44,6
- 1961: Japanse kampioenschappen in Osaka - 2:29.27
- 1963: 5e Boston Marathon - 2:24.43
- 1964: Marathon van Addis Ababa - 2:23.14,8
- 1964: Marathon van Addis Ababa - 2:16.18,8
- 1964: OS van Tokio - 2:12.11,2
- 1965: Marathon van Tokio - 2:22.55,8
- 1966: Marathon van Zarauz - 2:20.28,8
- 1966: Marathon van Seoel - 2:17.04
- 1968: DNF OS van Mexico-stad
Bronnen, noten en/of referenties:
- Clare, M. (1960) Het grote avontuur van Abebe Bikila, gepubliceerd in De Olympische Spelen van Athene tot Athene 1896-2004, in 2004 samengesteld o.l.v. Gérard Ejnès: Uitgeverij Lannoo nv, Tielt ISBN 90 209 5647 7
[bewerken] Externe links
| Olympisch kampioen |  |
|---|---|
|
1896 Spiridon Louis · 1900 Michel Théato · 1904 Thomas J. Hicks · 1906 William Sherring · 1908 Johnny Hayes · 1912 Kenneth McArthur · 1920 Hannes Kolehmainen · 1924 Albin Stenroos · 1928 Ahmed Boughéra El Ouafi · 1932 Juan Carlos Zabala · 1936 Sohn Kee-chung · 1948 Delfo Cabrera · 1952 Emil Zátopek · 1956 Alain Mimoun · 1960 Abebe Bikila · 1964 Abebe Bikila · 1968 Mamo Wolde · 1972 Frank Shorter · 1976 Waldemar Cierpinski · 1980 Waldemar Cierpinski · 1984 Carlos Lopes · 1988 Gelindo Bordin · 1992 Hwang Young-cho · 1996 Josia Thugwane · 2000 Gezahegne Abera · 2004 Stefano Baldini · 2008 Samuel Wanjiru |
|
