Adrien de Gerlache

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Adrien de Gerlache.
De Belgica.

Baron Adrien Victor Joseph de Gerlache de Gomery (Hasselt, 2 augustus 1866Brussel, 4 december 1934) was een Belgische ontdekkingsreiziger en officier in de Belgische Koninklijke Marine. Hij leidde de Belgische Antarctische expeditie van 1897-1899. Zijn gezelschap was het eerste dat overwinterde in het zuidpoolgebied.

Jeugdjaren[bewerken]

De Gerlache werd geboren in Hasselt, en genoot een opleiding in Brussel, waar hij Toegepaste Wetenschappen studeerde aan de ULB te Brussel. De vakanties sleet hij als kajuitjongen aan boord van trans-Atlantische oceaanstomers. Na zijn afstuderen in 1885 ging hij bij de Belgische Marine.

Nadat hij afstudeerde aan de Zeevaartschool te Oostende als eerste luitenant werd hij gelegerd op de Belgique, een hydrografisch schip. Tijdens zijn dienst daar kwam hij met het idee een expeditie naar Antarctica te gaan ondernemen.

De eerste expeditie[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Belgische Antarctische expeditie voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In 1896 kocht de Gerlache het in Noorwegen gebouwde walvisschip Patria, dat na een uitgebreide verbouwing omgedoopt werd tot de Belgica. Met een multinationale bemanning vertrok hij vanuit Antwerpen op 16 augustus 1897. Aan boord was ook Roald Amundsen die als stuurman onbetaald wilde meereizen. De Belgica voer onder de clubwimpel van de RYCB, Royal Yacht Club de Belgique.

In januari 1898 kwam de Belgica aan bij de kust van Grahamland. De Gerlache noemde de straat tussen de Grahamlandkust en westelijker gelegen strook eilanden de Détroit du Belgica, de Belgicastraat. Na het in kaart brengen en naamgeven van enkele eilanden stak de expeditie op 15 februari 1898 de zuidpoolcirkel over.

Op 28 februari 1898 raakte het schip gevangen in het ijs. Hoewel de negentienkoppige bemanning het uit alle macht weer vrij probeerde te krijgen bleef het vastzitten. Tenslotte realiseerden de bemanningsleden zich dat ze de winter op Antarctica zouden moeten doorbrengen. Enkele maanden later, op 17 mei, trad de totale duisternis in, wat zo bleef tot 23 juli. Hierna volgden nog zeven maanden waarin de bemanning vruchteloos probeerde het schip te bevrijden. Verschillende zeelieden werden gek, onder wie een Belgische zeeman die het schip verliet en naar eigen zeggen 'terugkeerde naar België'.

Uiteindelijk, op 15 februari 1899, konden ze het schip een klein kanaal binnentrekken dat ze de weken ervoor hadden gegraven. Het duurde bijna een maand om ongeveer elf kilometer af te leggen. Op 14 maart lieten ze het ijs achter zich en op 5 november keerde het schip in Antwerpen terug.

In 1901 werd De Gerlache's boek, Quinze Mois dans l'Antarctique uitgegeven. Een jaar later werd het bekroond door de Académie française. Ook de kapitein Georges Lecointe en de Amerikaanse scheepsarts Frederick Cook publiceerden een relaas van de expeditie. Het dagboek van de Noorse stuurman Roald Amundsen werd pas later uitgegeven.

De Belgicastraat werd later hernoemd tot Gerlachestraat om de expeditieleider te eren; ook werd er een geslacht van Antarctische draakvissen, de Gerlachea, naar hem genoemd.

Later leven[bewerken]

De Gerlache nam deel aan verschillenden andere expedities, waaronder:

De Gerlache had twee kinderen bij zijn eerste vrouw, Suzanne Poulet, met wie hij in 1904 trouwde: Philippe (1906) en Marie-Louise (1908). Na het einde van zijn huwelijk in 1913 trouwde de Gerlache met Elisabeth Höjer van Zweden. Bij haar had hij een andere zoon, Gaston de Gerlache, in 1919. In de vijftiger jaren van de twintigste eeuw volgde Gaston in de voetsporen van zijn vader, en nam deel aan een wetenschappelijk experiment in een Belgisch onderzoekstation op Antarctica.

Adrien de Gerlache stierf in Brussel op 4 december 1934.

Verder lezen[bewerken]

  • Johan Lambrechts, Antarctica. Het verhaal van de Belgen op de pool (Antwerpen 2007), tweede herziene editie Antarctica. De Belgen op de pool (2011).
  • Johan Lambrechts, De eerste winter op de Zuidpool (Antwerpen 2009).
  • J. Verlinden, Naar Antarctica. Belgen en Nederlanders op expeditie naar de Zuidpool (Tielt 2009).

Externe links[bewerken]