Agatha Christie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
Agatha Christie
Afbeelding gewenst
Volledige naam Agatha Mary Clarissa Miller
Geboren 15 september 1890
Overleden 12 januari 1976
Land Groot-Brittannië
Website
Portaal  Portaalicoon   Literatuur

Agatha Mary Clarissa Miller DBE (Torquay (Devon), 15 september 1890 - Wallingford (Oxfordshire), 12 januari 1976) was een Britse schrijfster, die uitgroeide tot de meest succesvolle auteur aller tijden. Haar werken werden niet alleen in de meeste talen vertaald (56); ook rolden niet minder dan ruim 4 miljard exemplaren van de drukpersen.

Agatha Christies oeuvre omvat 80 detectiveromans, 20 toneelstukken, 4 non-fictiewerken, 6 romans (onder het pseudoniem Mary Westmacott) en ongeveer 150 korte verhalen. Er zijn bijna 200 verfilmingen van/over Christies werk en over het leven van de auteur op het witte doek en de beeldbuis verschenen (de Japanse animatieserie over Hercule Poirot en Miss Marple uitgezonderd).

Inhoud

[bewerken] Awards/prijzen/toekenningen

  • 1955 - Grand Master Award - (Edgar Allan Poe Awards)
  • 1956 - Commander of the Order of the British Empire
  • 1957 of 1961 - Honourary Doctorate of the Exeter University
  • 1971 - Dame Commander of the British Empire
  • 1990 - The Top 100 Crime Novels of All Time - (Crime Writer's Association - UK) / 5. The Murder of Roger Ackroyd, 19. And Then There Were None, 83. Death Comes as the End
  • 1995 - The Top 100 Crime Novels of All Time - (Mystery Writer's of America - USA) / 10. And Then There Were None, 12. The Murder of Roger Ackroyd, 19. Witness for the Prosecution, 41. Murder on the Orient Express
  • 2000 - Best Writer of the Century - (Anthony Awards)
  • 2000 - Best Series of the Century - (Agatha Christie's Hercule Poirot Anthony Awards)
  •  ???? - Favourite Mysteries of the Century - (Poisoned Pen Awards) / 3. The Murder of Roger Ackroyd, 4. And Then There Were None

[bewerken] Levensloop

[bewerken] Jeugd

Agatha Mary Clarissa Miller wordt op 15 september 1890 geboren in Torquay. Ze is de tweede dochter van de Amerikaan Frederick Alvah Miller en Clarissa Boehmer. Voor haar worden in het gezin nog zus Marjorie (Madge) en broer Louis (Monty) geboren.

In 1896 vertrekt het gezin vertrekt naar het zuiden van Frankrijk, vanwege de gezondheidsproblemen van vader Frederick. De Millers blijven er zes maanden wonen. Agatha leert hier een paar Franse woordjes. In 1901 sterft haar vader aan een acute longaandoening.

Op 12-jarige leeftijd schrijft Agatha haar eerste gedichten en korte verhalen. Enkele daarvan worden gepubliceerd in regionale bladen. Als ze 15 is, volgt ze les aan een internaat in Parijs. Het jaar daarna porbeert Agatha door te breken als professioneel pianiste en zangeres, hetgeen niet lukt. Agatha's moeder kampt met gezondheidsproblemen; de twee reizen af naar Caïro (Egypte). Agatha legt haar eerste lange verhaal - Snow Upon the Desert - voor aan de bekende auteur Eden Phillpotts (die bij de Millers in de buurt woont). Phillpotts vindt dat Agatha 'talent voor dialoog' heeft maar adviseert haar het werk opzij te leggen maar vooral verder te gaan in de edele schrijfkunst. In 1907 daagt haar zus Madge Agatha uit een volwaardige misdaadroman te schrijven. Zij sluiten daarover een weddenschap.

[bewerken] Eerste huwelijk en debuut

Agatha, die op dat moment verloofd is met een zekere Reggie Lucy, wordt in 1912 op slag verliefd op Archibald 'Archie' Christie, die ze op een dansfeest ontmoet. Agatha is op dat moment een pril schrijfster. De verloving met Reggie Lucy wordt onmiddellijk verbroken. De Eerste Wereldoorlog breekt uit en vlak voor Kerstmis trouwt Agatha met Archie. Vanaf dat moment voert Agatha de achternaam Christie. Archie vertrekt - voor de RAF - naar Frankrijk en Agatha gaat als vrijwilligster in de apotheek van een ziekenhuis werken. Hier maakt ze voor het eerst kennis met diverse soorten vergiften. In 1916 schrijft ze haar eerste boek: The Mysterious Affair at Styles. Het manuscript wordt diverse malen afgewezen en pas in 1920 is een uitgever bereid het werk te publiceren.

Agatha en Archie verhuizen naar Londen in 1918 en het jaar daarna wordt Rosalind, Agatha's eerste en enige kind, geboren. Drie gedichten - World Hymn, Dark Sheila en A Passing - zijn de eerste werken van Agatha die professioneel gepubliceerd worden. De gedichten vinden hun weg naar The Poetry Review en Poetry of To-day.

Agatha maakt in 1922 een reis rond de wereld als lid van The British Empire Exhibition Mission. De reis zal iets minder dan een jaar in beslag nemen. The Road of Dreams - een dichtbundel - wordt uitgegeven door Geoffrey Bles. Het is het enige werk van Christies hand dat bij deze Londense uitgeverij wordt gedrukt. Het werk verschijnt overigens niet in de Nederlandse vertaling. Christie tekent een contract bij het fameuze uitgeversconcern Collins. De Christies verhuizen naar Sunningdale en noemen hun woning Styles, afgeleid van de titel van Christies debuutroman.

Het wereldschokkende The Murder of Roger Ackroyd verschijnt in 1926. Christie zou de lezer voor het spreekwoordelijke lapje gehouden hebben en de spanning in de schrijverswereld loopt zo hoog op, dat de auteur bijna geroyeerd wordt als lid van de prestigieuze Detection Club, een bolwerk van de crème-de-la-crème van de misdaadauteurs.

[bewerken] Verdwijning

De dood van haar moeder en het slechte huwelijk met Archie, leidt tot een mentale terugslag voor Christie. In december 1926 blijft de verblijfplaats van de schrijfster elf dagen lang onbekend. De politie en duizenden vrijwilligers zoeken overal naar de verdwenen auteur. De achtergronden van deze verdwijning zijn 80 jaar later nog onbekend en geven aanleiding tot complottheorieën en gissingen. Een opzettelijke publiciteitsstunt en geheugenverlies zijn enkele van de verklaringen die worden geopperd. Christie heeft zich zelf nooit over deze verdwijning uitgelaten. Auteur Jared Cade schreef een gedocumenteerd boek over deze periode. Volgens Agatha's dochter was dat boek bezijden de waarheid. Ze wilde het werk dan ook uit de boekwinkels weren. Enkele naaste betrokkenen van Agatha Christie hebben echter aangegeven zich te kunnen vinden in de bevindingen van Cades boek.

[bewerken] Tweede huwelijk

Agatha en Archie scheiden in 1928. Agatha houdt, op nadrukkelijk verzoek van haar uitgever, als schrijver de achternaam Christie aan. Alibi is het eerste toneelstuk dat op de planken gebracht wordt. Voor de tweede maal reist Agatha naar het Midden- en Verre Oosten. Daar ontmoet ze Max Mallowan, een 14 jaar jongere archeoloog met wie ze op 11 september trouwt.

Agatha koopt Winterbrook House in 1931. Ze vergezelt Max tijdens opgravingswerkzaamheden in Appalachia. Er worden in 1936 ruim 10.000 exemplaren verkocht van Death in the Clouds; Christie kan daarmee voor het eerst bestsellerauteur genoemd worden. Het jaar daarna schrijft ze het toneelstuk Akhnaton. Het stuk wordt echter nooit opgevoerd; in boekvorm verschijnt het werk pas in 1973. Ashfield - de ouderlijke woning van Agatha - wordt verkocht (en later zelfs gesloopt) en Greenway House in Devon wordt als buitenhuis en vakantiewoning aangekocht. Rosalind trouwt in 1941 met Hubert Prichard. Max verhuist naar Caïro als Arabië-expert van het British War Department. Agatha zelf gaat weer aan de slag als vrijwilligster in het hospitaal.

Vermoedelijk heeft Agatha in deze periode Curtain (Poirots laatste) en Sleeping Murder (Miss Marples laatste) geschreven. Beide boeken worden in een kluis bewaard en mogen pas na de dood van de auteur gepubliceerd worden. In 1943 wordt haar kleinzoon Mathew geboren. Onder het pseudoniem Mary Westmacott schrijft Agatha Absent in the Spring; dit in slechts drie dagen tijd en zonder enige rust. Agatha's schoonzoon - en dus vader van kleinzoon Mathew - sneuvelt in de oorlog. In mei keert Max terug naar Engeland. Het echtpaar neemt opnieuw zijn intrek in Greenway House. Koningin Mary verzoekt Agatha Christie - ter gelegenheid van haar verjaardag - een hoorspel voor BBC Radio te schrijven. The Mousetrap is het gevolg.

Agatha vergezelt Max naar Nimrud (Irak). Ze noemt haar geïmproviseerde onderkomen Beit Agatha (Agatha's huis, red.). Dochter Rosalind trouwt met Anthony Hicks. Een columnist van de London Sunday Times, onthult de ware persoon achter het pseudoniem Mary Westmacott. Agatha treedt toe tot de Royal Society of Literature. In 1950 ontmoet ze tevens theaterimpresario Peter Saunders en legt ze de eerste regels van haar autobiografie vast op papier. The Mousetrap wordt in 1952 voor de eerste maal ten tonele gebracht in Londen.

[bewerken] Eretitels

Agatha wint in 1954 the Grand Master Prize van de Mystery Writers of America. Het jaar daarna wordt Agatha Christie Limited opgericht, en in 1956 krijgt ze de versierselen van een "Commander of the British Empire" opgespeld. Ze mag de letters "CBE" achter haar naam plaatsen. De auteur wordt ook benoemd tot voorzitter van The Detection Club (het orgaan waar ze eerder nog bijna geroyeerd werd na het beoogde valse spel in The Murder of Roger Ackroyd). Max rondt zijn opgravingen in Nimrud af. Ook Max wordt gedecoreerd en mag zich voortaan Max Mallowan CBE noemen. De universiteit van Exeter kent Agatha Christie een eredoctoraat in de letteren toe in 1961.

In 1962 overlijdt ex-man Archibald Christie. Agatha Christie rondt haar autobiografie af in 1965, en Max publiceert zijn standaardwerk Nimrud and Its Remains. Max wordt ook geridderd. Als zijn echtgenote is Agatha nu "Lady Mallowan". Agatha wordt op haar beurt dan weer bevorderd tot "Dame Commander of the British Empire". Ze mag zich Dame Agatha Mallowan, of Dame Agatha Christie, laten noemen en de letters "DBE" achter haar naam plaatsen. Madame Tussaud's onthult in 1972 een wassenbeeld van Agatha Christie.

Agatha Christie overlijdt op 12 januari 1976 in Wallingford, Oxfordhire.

[bewerken] Na haar dood

Agatha's autobiografie verschijnt in de boekhandels. Ook Mallowan's Memories belandt in menig boekenkast. Max Mallowan sterft in 1978. Partners in Crime (een tiendelige tv-serie) verschijnt op de beeldbuis. De eerste Joan Hicksonvertolkingen als Miss Marple vinden hun weg naar een breed publiek. David Suchet maakt in 1989 voor het eerst zijn opwachting als Hercule Poirot in de Poirot-tv-reeks. . Agatha's 100e geboortedag, de Agatha Christie Centenial, wordt massaal luister bijgezet. De Agatha Christie Society wordt opgericht. Postuum verschijnen nog Black Coffee (bewerking van Charles Osborne uit 1997), en Unexpected Guest (Charles Osborne, 1999).

[bewerken] Bibliografie

Zie Bibliografie van Agatha Christie voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

[bewerken] Trivia

  • Christies werk is in (op zijn minst) 56 talen verschenen: Afrikaans, Albanees, Amhaars, Arabisch, Armeens, Baskisch, Bengaals, Birmees, Bokmål (Noors dialect), Bulgaars, Catalaans, Chinees, Deens, Duits, Engels, Esperanto, Ests, Farsi (Perzisch), Fins, Frans, Galicisch, Georgisch, Grieks (modern), Hebreeuws, Hongaars, Indonesisch, Italiaans, IJslands , Japans, Kalaallisut (West Groenlands), Kazachs, Koreaans, Kroatisch, Lets, Litouws, Macedonisch, Malayalam, Moldavisch, Nederlands, Noors, Oekraïens , Pools, Portugees, Roemeens, Russisch, Servisch, Servokroatisch, Sinhalees, Sloveens, Slowaaks, Spaans, Thai, Tsjechisch, Turks, Urdu en Zweeds.

[bewerken] Awards vernoemd naar Agatha Christie

  • Agatha Award (USA)
  • Poirot Award (USA)
  • Hercule Poirotprijs (B)
  • Agatha Christie Krimipreis (D)

[bewerken] Awards vernoemd naar Mathew Prichard

  • Mathew Prichard Award (UK)

[bewerken] Vermeldingen Guinness-recordboek

  • Meestverkochte auteur aller tijden
  • The Mousetrap - Langslopende theaterproductie aller tijden
  • The Mousetrap - David Raven, meeste achtereenvolgende theatervertolkingen
  • The Mousetrap - Nancy Seabrooke, 15 jaar onafgebroken actrice

[bewerken] Trivia

  • Max Mallowan beweerde ooit dat zijn vrouw Agatha gezegd zou hebben dat zij zich "geen betere echtgenoot dan een archeoloog zou kunnen wensen" omdat die vrouwen - hoe ouder ze worden - steeds interessanter zou vinden. Agatha ontkende deze uitspraak, maar nog steeds wordt dit citaat haar - her en der - hardnekkig toegeschreven.
  • Agatha Christie was dyslectisch.
  • In Nederland zijn naar schatting bijna 20 miljoen boeken van Agatha Christie verkocht.
  • De rechten van het toneelstuk The Mousetrap kreeg kleinzoon Mathew Prichard.
  • Agatha Christie was niet karig met het schenken van rechten van haar korte verhalen en boeken. Zo is een geliefde kerk van haar deels gerestaureerd dankzij de royalty's die de religieuze gemeenschap op haar rekening bij mocht laten schrijven.
  • Agatha Christie is - met afstand - de bestverkopende auteur aller tijden. UNESCO schat het aantal verkochte exemplaren op ruim 3,2 miljard.
  • Als alle verkochte boeken van Agatha Christie in treinwagons voorbij razen, duurt het bijna 9 uur voordat alle karretjes voorbijgereden zijn.
  • De Britse Belastingdienst, had - ten tijde van Christies carrière - iemand fulltime in dienst om alle 'Christie-beslommeringen' te controleren en verwerken.
  • Agatha Christie liet (omgerekend) 265.000 euro na. In verhouding met de royalty's die zij voor haar boeken moet hebben ontvangen, is dit slechts een gering bedrag.
  • Rosalind Hicks - Agatha's dochter - stierf met een nalatenschap van ruim 900.000.000 euro. Enige erfgenaam: zoon Mathew.
  • De Russische muziekband Agata Kristi is vernoemd naar de bekende schrijfster.
  • De tv-reeks Poirot is de best bekeken detectiveserie ter wereld.
  • Agatha Christie (of karakters/titels uit haar werk) verscheen op postzegels in Antigua & Barbuda, Groot-Brittannië, Guine, Isle of Man, Sierra Leone, Somalische Republiek en Oeganda.
  • Martin Gainsford is de officiële (door Agatha Christie Ltd erkende en vaak ingehuurde) look-a-like voor acteur David Suchet die op zijn beurt onsterfelijk geworden is door zijn vertolking van Hercule Poirot.
  • Dumb Witness droeg Agatha Christie op aan haar hond Peter.
  • Op een bepaald moment bezat Agatha Christie acht huizen.
  • In Nederland worden jaarlijks zo'n 100.000 boeken van Agatha Christie verkocht.
  • Jaarlijks leveren de royalty's van Agatha Christies boeken ruim 4 miljoen dollar op.
  • Charles Dickens was Agatha Christies favoriete auteur [bron?].
  • Agatha Christie was in de jaren '60 alles behalve te spreken over Margareth Rutherfords vertolking van Miss Marple in vier films. Later zei Christie de actrice te bewonderen en droeg ze zelfs een boek aan haar op.
  • In 1974 alleen, werden er ruim 3 miljoen exemplaren van Murder on the Oriënt Express verkocht. Dit naar aanleiding van de release van de gelijknamige film.
  • Er zijn drie echte moordzaken bekend waarbij de dader geïnspireerd werd door een boek van Agatha Christie. De boeken: Sleeping Murder, The Pale Horse en Murder on The Orient Express.
  • Harley Quinn was Agatha Christies favoriete personage. Aan Hercule Poirot had ze - lopende haar carrière - vaak een hekel.
  • Toen Curtain in de boekwinkels verscheen (Poirot legt het loodje in dit werk), was dit wereldwijd nieuws. Er verschenen zelfs overlijdensadvertenties in vele dagbladen; in een Amerikaanse krant zelfs op de voorpagina.
  • Agatha Christie had een aversie tegen haar bijnaam 'Aggie'.
  • Agatha Christies favoriete componisten waren Elgar, Sibelius en Wagner [bron?].
  • Crooked House en Ordeal by Innocence noemde Agatha Christie haar beste boeken; The Mystery of the Blue Train vond ze haar slechtste pennenvrucht.
  • Agatha Christie weigerde dat Hercule Poirot op een kaft van haar boeken zou verschijnen [bron?].
  • Groen was de favoriete kleur van Agatha Christie [bron?].
  • Agatha Christie verscheen voor het laatst in het openbaar in 1974.

[bewerken] Externe links

Wikiquote Op Wikiquote staan citaten van Agatha Christie.
Wikimedia Commons

 
Persoonlijke instellingen
Boek maken