Alliance (Suriname)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Voorzijde van het woonhuis

Alliance is een suikerrietplantage aan het begin van de Matapicakreek in het district Commewijne in Suriname. De plantage is een samenvoeging (alliantie) van negen plantages. De eerste twee plantages die werden samengevoegd waren Sporksgift en Lodewijksburg. Sporksgift is aangelegd in 1752 door John MacNeill en telt 500 akkers. Als dank noemde hij zijn plantage naar de toenmalige interim gouverneur: Hendrik Ernest Baron von Spörckle. In de volksmond heet de plantage Makniri, afgeleid van MacNeill. In 1793 is de plantage in het bezit van de weduwe van MacNeill. Er wordt dan koffie en katoen geteeld. De plantage naast Sporksgift is Lodewijksburg. Deze werd omstreeks 1744 aangelegd door Charles Godefroij. De tweede eigenaar was Lodewijk Kuhlenkamp. Na zijn overlijden in 1760 is zijn vrouw Dorothea bovendien eigenaresse van de plantages Kuhlenkampsspruit (Lemersi) aan de Matapica, en Wederzorg aan de Commewijne.

Adam Cameron[bewerken]

De twee plantages worden gekocht door de Schot Adam Cameron. Hij was geboren te Invernesshore in Schotland. Cameron maakt omstreeks 1810 fortuin in de katoen. Hij behoort tot de groep Engelsen, die de nieuwe gronden in Saramacca, Coronie en Nickerie in cultuur brengen. Cameron is aanlegger en eigenaar van de plantages Burnside en Leasowes in Coronie. Daarnaast is hij de eigenaar van Sophia's Lust en De Lemmert aan de Motkreek, Waterloo aan de Warappakreek, Beekenhorst aan de Commewijne, en Nooit Volmaakt aan de Surinamerivier. De gronden van de beide koffieplantages raken uitgeput. Om de bedrijven te revitaliseren, besluit Cameron ze om te zetten op suiker, en de verwerking met moderne stoommachines te doen. Cameron ziet scherp in dat de nieuwe stoomtechnologie slechts toepasbaar is in grote bedrijven, en dat daarom schaalvergroting noodzakelijk is. Op de beide plantages werken op dat moment 212 slaven. In 1829 is al 64 hectare met suikerriet beplant, en is er een stoommachine geïnstalleerd. Cameron overlijdt in 1841.

Suikeronderneming[bewerken]

Pas in 1860 vindt de feitelijke fusie plaats, en in een later stadium wordt het areaal uitgebreid met nog zeven plantages. In 1863, het jaar van de emancipatie, is Alliance in bezit van Hugh Wright. Deze bezit ook de plantage Hooiland aan de Commetewane. Er werken dan 502 slaven. Tussen 1873 en 1929 werft Alliance in totaal 2016 Hindoestaanse en 2136 Javaanse contractanten. Alliance ondergaat vanaf 1860 tot 1953 een voortdurend proces ondergaan van schaalvergroting en innovatie. Dat de onderneming daarbij succesvol is, blijkt wel uit het feit dat zij blijft voortbestaan tot 1953, en daarmee de op één na laatste suikeronderneming van Suriname is. (Mariënburg is de laatste). Net als bij de andere suikerbedrijven is er op een gegeven moment overgeschakeld op de suikerverwerking met de zogenaamde vacuumpan-methode, en is er verder voortdurend gemoderniseerd.

Staatsbedrijf[bewerken]

In 1953 wordt de Suiker Onderneming Alliance verkocht aan de Staat. Hierbij werden de volgende gronden overgedragen: Lodewijksburg, 500 akkers; Sporksgift, 500 akkers; Alderat, 340 akkers, 2 delen van de Jonge Bijenkorf, 918 akkers Vlaardingen, 500 akkers Catharinnenburg, 212 akkers Nieuw Acconoribo, 1000 akkers Zonnebloem, 1000 akkers en 1 deel van Constantia, 779 akkers. In totaal 5749 akkers. Het is de bedoeling van de overheid om de plantage te verkavelen in kleine landbouwgronden voor de voormalige werknemers van de suikeronderneming. Om de een of andere reden is dit niet gebeurd. In plaats daarvan wordt in 1973 het Staatsbedrijf Alliance opgericht met als één van de doelen het op commerciële basis aanplanten van citrus en andere gewassen. In 1988 zijn er 95 mensen in dienst, waarvan 13 op contractbasis. Op de plantage wonen in totaal 303 mensen. De plantage telt 2466 hectare, waarvan 600 hectare ingepolderd en 264 hectare beplant. Er wordt citrus en banaan geteeld. In 2001 zijn in totaal 46 werknemers, maar er wordt niet erg veel geproduceerd. Ondanks het slechte functioneren van het bedrijf, mag de regionale functie ervan echter niet worden onderschat. Op Alliance is de enige school in de omgeving, de elektriciteitscentrale, en omdat Alliance bestaat, is er nog een veerdienst naar het gebied.

Bronnen, noten en/of referenties
  • Aa, A.J. van der (1839-1851) Historisch-geografisch woordenboek van Suriname. Gorinchem: Jacobus Noorduyn.
  • Dikland, P. Oud archief der burgerlijke stand in Suriname.
  • Hove, O. ten & H.E. Helstone & W. Hoogbergen Surinaamse emancipatie 1863, familienamen en plantages. Amsterdam: Rozenberg Publishers ISBN 978 90 5170 777 9
  • Oudschans Dentz, F.(1944) "De herkomst en betekenis van Surinaamse plantagenamen", De West-Indische Gids, jrg 26, nr. 27, pp 147-161.
  • Notariële archieven van Suriname. Den Haag: Nationaal Archief.
  • (1820- 1930) Surinaamsche Almanak. Paramaribo: Maatschappij tot Nut van 't Algemeen.